Đại hội Thể thao Châu Á lần thứ 20 (ASIAD 20) diễn ra tại tỉnh Aichi và thành phố Nagoya đã chứng kiến hàng loạt sự cố vận hành cùng những phản ứng gay gắt từ dư luận lẫn các đoàn thể thao tham dự. Việc phải đối mặt đồng thời với áp lực tài chính đè nặng và thảm họa hậu cần đã biến kỳ đại hội này thành một bài kiểm tra khắc nghiệt, làm suy giảm niềm tin công chúng và đặt ra nhiều thách thức lớn cho tham vọng đăng cai Olympic trong tương lai của đất nước mặt trời mọc.
Ngân sách vọt dốc do biến động toàn cầu
Ngay từ giai đoạn chuẩn bị, ban tổ chức ASIAD 20 đã phải gồng mình trước bài toán kinh phí leo thang ngoài tầm kiểm soát. Tổng ngân sách ban đầu dự kiến ở mức 100 tỷ Yên đã nhanh chóng phình to lên tới 370 tỷ Yên (tương đương khoảng 2,38 tỷ USD), tức tăng gấp 3,7 lần.
Theo Thống đốc tỉnh Aichi, ông Hideaki Ohmura, nguyên nhân chính xuất phát từ những hệ lụy kéo dài của đại dịch COVID-19, sự mất giá lịch sử của đồng Yên và tình trạng lạm phát toàn cầu do xung đột địa chính trị đẩy giá nguyên vật liệu, năng lượng tăng cao.
Trước tình thế ngân sách thâm hụt nghiêm trọng, chính quyền địa phương buộc phải triển khai các giải pháp "thắt lưng buộc bụng" mang tính tình thế. Quyết định lớn nhất là hủy bỏ hoàn toàn việc xây dựng Làng vận động viên theo thông lệ. Thay vào đó, ban tổ chức bố trí chỗ ở cho các đoàn thể thao trên một tàu du lịch cập cảng Nagoya, tận dụng các khách sạn trong khu vực và dựng các dãy nhà container bằng gỗ tạm thời.
Thống đốc Ohmura nhấn mạnh rằng biện pháp này đã giúp cắt giảm khoảng 100 tỷ Yên chi phí, đồng thời kỳ vọng tổng tác động kinh tế lan tỏa dài hạn vẫn sẽ đạt 3,7 nghìn tỷ Yên đối với Nhật Bản (trong đó Aichi hưởng lợi khoảng 1,8 nghìn tỷ Yên). Tuy nhiên, giải pháp thắt chặt chi tiêu này lại vô tình kích hoạt chuỗi khủng hoảng vận hành trên thực tế.
“Thảm họa hậu cần” và sự cố quản lý chuỗi cung ứng
Những rắc rối về hậu cần bùng nổ khi quy mô tham dự thực tế vượt ngoài tầm dự báo của nước chủ nhà. Số lượng vận động viên và quan chức đăng ký đã tăng vọt lên hơn 17.000 người, cao hơn hẳn con số 15.000 dự kiến ban đầu và vượt qua cả quy mô của một kỳ Olympic thông thường.
Việc thiếu hụt một Làng vận động viên tập trung lập tức khiến hạ tầng lưu trú rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng. Nhiều đoàn thể thao phàn nàn gay gắt khi phải ở trong các căn hộ gỗ chật hẹp với chiều dài giường không đạt chuẩn.
Song song với khủng hoảng lưu trú là sự hỗn loạn trong công tác vận chuyển và điều hành giải đấu. Nhiều đoàn thể thao bị kẹt tại sân bay tới 6 giờ đồng hồ khi vừa hạ cánh xuống Nagoya. Hệ thống xe buýt chở vận động viên liên tục bỏ chuyến, trễ giờ hoặc đưa các đội tuyển đến nhầm địa điểm thi đấu.
Nghiêm trọng hơn, sự cố hi hữu mang tính ngoại giao đã xảy ra khi ban tổ chức phát nhầm quốc ca Triều Tiên trước trận đấu của đội tuyển khúc côn cầu nam Hàn Quốc. Chủ tịch Ủy ban Thể thao và Olympic Hàn Quốc, ông Ryu Seung-min, không ngần ngại đánh giá công tác tổ chức của đại hội đạt mức điểm "F".
Trước làn sóng chỉ trích dữ dội từ các quốc gia, Thị trưởng Nagoya kiêm Quyền Chủ tịch Ban tổ chức, ông Ichiro Hirosawa, đã phải công khai gửi lời xin lỗi và thừa nhận những sai sót bắt nguồn từ lỗi con người cũng như sự yếu kém trong giao tiếp với các đoàn. Không những vậy, yếu tố thời tiết khắc nghiệt với mưa lớn kéo dài và nguy cơ bão cũng khiến nhiều môn thi đấu, bao gồm cả lễ khai mạc, phải diễn ra trong khung cảnh khán đài thưa thớt với hàng nghìn ghế trống.
Tham vọng đăng cai Olympic bị ảnh hưởng
Những thất bại vận hành tại ASIAD 20 đã giáng một đòn mạnh vào hình ảnh một Nhật Bản quản lý tận tụy và chính xác. Giáo sư Hirokazu Arai, một chuyên gia tâm lý học thể thao, nhận định rằng sự hỗn loạn này đã làm sụt giảm nghiêm trọng niềm tin quốc tế vào năng lực tổ chức sự kiện của Nhật Bản.
Sau những bê bối hối lộ và tình trạng thâm hụt ngân sách nặng nề từ Olympic Tokyo 2020, phản ứng hoài nghi của cử tri Nhật Bản đối với các đại hội thể thao tốn kém vốn đã rất căng thẳng.
Mặc dù Chủ tịch Ủy ban Olympic Nhật Bản (JOC) Seiko Hashimoto cố gắng trấn an rằng những sự cố tại ASIAD 20 sẽ là "bài học quý giá" để nước này phân tích và rút kinh nghiệm cho các sự kiện tầm cỡ tiếp theo, nhưng thực tế lại cho thấy viễn cảnh không mấy lạc quan. Việc thành phố Sapporo trước đó đã phải hủy bỏ kế hoạch đăng cai Olympic Mùa đông do sự phản đối quyết liệt của công chúng là minh chứng rõ ràng nhất.
Sự cố tại Aichi-Nagoya lần này nguy cơ làm bùng phát trở lại ngọn lửa chỉ trích trong nước, khiến các chiến dịch vận động đăng cai Olympic trong tương lai của Nhật Bản đứng trước nguy cơ bị cản trở ngay từ rào cản dư luận nội địa.
Tổng hợp từ CNA
