Bên cạnh đó cũng có một World Cup khác khi FIFA vận hành giải đấu như một tập đoàn giải trí toàn cầu để thu về nguồn tài chính khổng lồ.
World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico sẽ tạo cột mốc mới cho “cỗ máy kiếm tiền” ấy. Theo phân tích của The Guardian, FIFA dự kiến tạo ra khoảng 13 tỷ USD doanh thu trong chu kỳ 2023-2026, con số lớn nhất lịch sử bóng đá thế giới và tăng tới 73% so với chu kỳ trước. Một kỳ World Cup giờ không chỉ có bóng đá mà còn liên quan truyền hình, dữ liệu, vé VIP, du lịch, quảng cáo, streaming và cả thuật toán bán vé...
Cách FIFA kiếm tiền ngày nay phản ánh rất rõ sự thay đổi của bóng đá hiện đại. Trước đây, nguồn thu lớn nhất gần như chỉ đến từ bản quyền truyền hình. Nhưng ở World Cup 2026, cấu trúc doanh thu đã mở rộng thành nhiều tầng. Trong đó hơn 4 tỷ USD sẽ đến từ bản quyền phát sóng; khoảng 3 tỷ USD đến từ vé và các gói trải nghiệm cao cấp dành cho doanh nghiệp, giới siêu giàu; khoảng 2,7 tỷ USD đến từ tài trợ thương mại.
World Cup giờ là một “siêu sản phẩm nội dung”. FIFA hiểu điều đó hơn bất kỳ ai. Việc mở rộng giải đấu từ 32 lên 48 đội không đơn thuần là một quyết định thể thao, mà là chiến lược kinh doanh. Số trận tăng lên 104 đồng nghĩa thêm hàng chục khung giờ truyền hình, thêm quảng cáo, thêm vé bán ra và thêm cơ hội kích hoạt tài trợ. Một trận đấu giữa 2 đội bóng trung bình ở vòng bảng đôi khi không có nhiều giá trị chuyên môn, nhưng vẫn tạo ra hàng triệu USD doanh thu truyền thông.
Phần thú vị nhất nằm ở chỗ FIFA tiêu tiền như thế nào. Trên danh nghĩa, FIFA vẫn là tổ chức “phi lợi nhuận”, nghĩa là phần lớn doanh thu sẽ được tái đầu tư cho bóng đá. Theo kế hoạch, khoảng 11,67 tỷ USD sẽ được phân bổ trở lại cho các hoạt động phát triển bóng đá toàn cầu. Đó là nơi các chương trình như FIFA Forward xuất hiện.
Hàng tỷ USD được phân phối cho 211 liên đoàn thành viên và 6 liên đoàn châu lục để xây trung tâm đào tạo, sân tập, phát triển bóng đá trẻ, đào tạo trọng tài và HLV. Những nền bóng đá như Việt Nam hưởng lợi trực tiếp từ hệ thống này với hơn 5 triệu USD cho chu kỳ kế tiếp... Khoảng 2,7 tỷ USD được phân bổ trực tiếp cho các thành viên FIFA trong chu kỳ hiện tại, từ những liên đoàn nhỏ ở châu Phi, Đông Nam Á tới từng dự án đào tạo trẻ ở Nam Mỹ.
Dù vậy, nguồn tiền này cũng luôn đi cùng tranh cãi. Nhiều nhà nghiên cứu nhận định, mô hình phân phối tài chính hiện nay vô hình trung giúp FIFA duy trì quyền lực chính trị, khi cả trăm liên đoàn thành viên phụ thuộc vào những khoản hỗ trợ.
Tuy nhiên, nhiều thành phố đăng cai phải tự gánh phần lớn chi phí hạ tầng và an ninh. Ở Mỹ, nhiều địa phương đã than phiền về gánh nặng tài chính khổng lồ cho World Cup, trong khi FIFA giữ phần lớn nguồn thu thương mại. Một số liên đoàn tham dự thậm chí lo ngại họ có thể… lỗ vì chi phí vận hành tại Mỹ cao.
Nói cách khác, World Cup là cỗ máy kiếm tiền cực kỳ hiệu quả cho FIFA, nhưng không phải ai tham gia cũng hưởng lợi tương xứng. Đó là lý do World Cup hiện đại ngày càng giống Olympic: vừa là lễ hội thể thao, vừa là cuộc chơi quyền lực và tài chính ở quy mô toàn cầu.
FIFA đã biến bóng đá thành sản phẩm thể thao có sức hút thương mại mạnh nhất hành tinh. Không giải đấu CLB nào, kể cả Champions League, có thể tạo ra sức hút cảm xúc toàn cầu như World Cup, khi FIFA đang khai thác điều đó đến giới hạn tối đa.
FIFA đã áp dụng mô hình thể thao Mỹ: tối đa hóa giá trị từng trải nghiệm. Giá vé World Cup 2026 đã tăng lên mức chưa từng có. Vé trận chung kết có thể chạm ngưỡng gần 11.000USD ở các gói cao cấp nhưng nhu cầu vẫn bùng nổ, khi ghi nhận hơn 500 triệu lượt yêu cầu mua vé cho khoảng 7 triệu chỗ ngồi.
