Kiểm tra giới tính để đảm bảo công bằng
Theo quy định trong Điều lệ chuyên môn, Ban tổ chức môn điền kinh Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X-2026 yêu cầu một trong những nội dung là: “VĐV nữ cần phải có giấy chứng nhận kiểm tra gen SRY và phải nộp cho Ban tổ chức môn điền kinh trước ngày khai mạc giải 48 tiếng”. Khi có kết quả xét nghiệm này, VĐV tham dự nội dung nữ mới đủ điều kiện được thi đấu Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X-2026.
Tháng 1 năm nay, Liên đoàn điền kinh Việt Nam đã ban hành Thông báo tới các đơn vị trong cả nước để áp dụng việc xét nghiệm, kiểm tra giới tính đối với VĐV tham dự nội dung nữ ở các giải thi đấu chính thức trong hệ thống quốc gia và giải do Liên đoàn tổ chức bắt đầu từ ngày 1-2. Chính vì vậy, quy định cũng được thực hiện tại môn điền kinh Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X-2026.
“Căn cứ theo quy định của Liên đoàn điền kinh thế giới (WA), từ ngày 1-9-2025 yêu tất cả các VĐV là nữ đều phải có giấy chứng nhận kiểm tra gen SRY và phải nộp cho Ban tổ chức trước khi đăng ký thi đấu tại các giải vô địch điền kinh. Điều này để đảm bảo tính công bằng, bảo vệ và thúc đẩy tính chính trực trong việc thi đấu thể thao thành tích cao đối với nữ giới.
Kiểm tra gen SRY là xét nghiệm để phát hiện gen chủ chốt SRY (nằm trên nhiễm sắc thể Y, gen này quy định sự phát triển giới tính nam) dùng để chuẩn đoán xác định giới tính sinh học một cách chính xác người có giới tính lâm sàng không rõ ràng (việc này được thực hiện bằng cách lấy mẫu từ bên trong má hoặc xét nghiệm máu, tùy theo cách nào thuận tiện hơn)”, nội dung trong Thông báo đã được Liên đoàn điền kinh Việt Nam ban hành.
Trong đó, mỗi VĐV nữ chỉ cần thực hiện 1 lần duy nhất kiểm tra gen SRY và gửi kết quả đến Liên đoàn điền kinh Việt Nam qua đó sẽ được bảo lưu và giữ kín đúng thẩm quyền cũng như công nhận trong suốt quá trình tập luyện, thi đấu của VĐV.
Trước đó, nội dung marathon – 42km nữ tại giải vô địch quốc gia Marathon 2026 là chương trình thi đấu đầu tiên của Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X-2026. Các VĐV nữ tham dự nội dung này đã thực hiện quy định kiểm tra giới tính và gởi kết quả tới Ban tổ chức.
Quy định chuẩn thi đấu các nội dung
Môn điền kinh của Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X-2026 sẽ không hạn chế số lượng VĐV ở tất cả các nội dung. Với kỳ Đại hội này, điền kinh là môn có số nội dung nhiều nhất: 52 bộ huy chương. Trong đó, các nội dung thi đấu trong sân (48 bộ huy chương) sẽ tranh tài tại sân vận động Thống Nhất (TPHCM) từ ngày 22-11 tới 2-12. Nội dung marathon (2 bộ huy chương) đã tranh tài tại Khánh Hòa ngày 29-3 vừa qua. Chương trình thi đấu Việt dã leo núi tổ chức 2 nội dung từ ngày 20-11 tới 23-11 tại Đồng Nai.
Đáng chú ý, môn điền kinh đưa chuẩn thành tích trong 26 nội dung (13 nội dung nam, 13 nội dung nữ) để quy định việc đăng ký tham dự. Các mức chuẩn giúp VĐV được cơ hội góp mặt vòng thi đấu chính thức. Một số mức chuẩn được quy định như 100m nam là 10”90, 100m nữ là 12”20 hay 200m nam là 22”20, 200m nữ là 25”00; 400m nam là 49”50 còn 400m nữ là 56”00.
Tuy nhiên, quy định cũng cụ thể: “Không áp dụng chuẩn đối với các nội dung ném đẩy, nhảy sào, marathon, đi bộ 20km và 7 môn phối hợp nữ, 10 môn phối hợp nam”. Các VĐV được quyền kê khai thành tích thi đấu trong các giải chính thức từ năm 2024 trở lại đây tại bản đăng ký tham dự Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X-2026. Đây sẽ là chỉ số để so sánh với chuẩn quy định và VĐV sẽ có cơ hội tranh tài vòng đấu chính của nội dung, không phải tham gia vòng loại.
