Cần thiết hay không
Nhà quản lý hay các VĐV, HLV thể thao luôn chờ đợi sự công bằng trong thi đấu giành thành tích chuyên môn. Đây là điều không thể bàn cãi đối với lĩnh vực thể thao.
“Từ năm 2026, việc xác định tư cách VĐV bằng việc kiểm tra nhiễm sắc thể để xác định giới tính đối với VĐV nữ ở tất cả các giải bóng chuyền trong hệ thống thi đấu quốc gia (nếu thấy cần thiết, phù hợp) sẽ tiến hành...”, một trong những nội dung tại Thông báo được Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam ban hành ngày 10-3 tới các đơn vị, đội bóng bóng chuyền nam, nữ trong cả nước.
Cũng tại Thông báo, Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam đưa ra: “Khi Ban tổ chức giải đấu thấy cần thiết, phù hợp để xác định giới tính VĐV sẽ xin ý kiến phê duyệt của Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam (VFV)...”.
Các nội dung cụ thể để thực hiện kiểm tra nhiễm sắc thể (hay nói một cách nôm na là kiểm tra, xác minh giới tính) với VĐV tham dự nội dung nữ, trong trường hợp cần thiết, đã được Liên đoàn bóng chuyền ghi chi tiết tại Thông báo đã ban hành. Các đội bóng tham dự giải đấu do Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam sẽ tuân thủ theo Thông báo trên.
Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam là tổ chức xã hội nghề nghiệp về thể thao sớm nhất đưa ra quy định trên tại giải đấu hệ thống quốc gia. Hiện tại, nhiều Liên đoàn, Hiệp hội thể thao các môn ở Việt Nam chưa tính tới hoặc chưa định hình có thể ra quy định này.
“Việc thực hiện kiểm tra xác định giới tính VĐV tham dự nội dung nữ trong các môn thể thao vẫn để tạo ra sự công bằng. Tuy nhiên, đây là sự nhạy cảm. Văn bản được Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam ban hành có những nội dung chi tiết nên các đội bóng sẽ nắm rõ theo quy định. Việc cần thiết hay không cần thiết thực hiện kiểm tra đã được cấp quản lý làm việc”, chia sẻ chung quản điểm từ nhiều HLV bóng chuyền đang làm công tác chuyên môn tại Việt Nam.
Vẫn cần sự nhân văn
Bóng chuyền chỉ là một môn thể thao được quan tâm tại Việt Nam. Hiện tại, Điều lệ thi đấu của giải bóng chuyền vô địch quốc gia không có nội dung về kiểm tra, xác minh giới tính đối với VĐV tham dự nội dung nữ. Thông báo ngày 10-3 là sự bổ sung của Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam.
Ngày 30-7-2025, Liên đoàn điền kinh thế giới (World Athletics) đã ban hành thông báo cụ thể tới các Liên đoàn thành viên của mình về việc chính thức áp dụng kiểm tra, xác minh giới tính đối với VĐV tham dự nội dung nữ các giải quốc tế từ ngày 1-9-2025. Nội dung này được đưa cụ thể vào Luật điền kinh được ban hành. Tuy nhiên, Hội đồng điền kinh thế giới khẳng định để đưa ra thông báo trên đã xem xét kỹ lưỡng, theo nhiều yếu tố và có các ý kiến đóng góp mới thực thi.
Yêu cầu hàng đầu của các Liên đoàn, Hiệp hội thể thao vẫn phải đặt sự công bằng nhưng nhân văn lên hàng đầu. Môn điền kinh được xem là môn đi đầu tiến tới thực hiện kiểm tra, xác minh giới tính VĐV tham dự nội dung nữ để tránh những tranh cãi. Tới đây, không loại trừ khả năng, Liên đoàn điền kinh Việt Nam áp dụng quy định trên tại các giải trong hệ thống quốc gia từ năm 2026.
Vấn đề nhân văn vẫn là điều được giới chuyên môn kỳ vọng người làm quy định hướng tới. Tại Việt Nam, các quyền con người về dân sự, chính trị theo Hiến pháp năm 2013 đã quy định rất cụ thể từng nội dung. Không ai được phép xâm phạm quyền của từng cá nhân. Vì vậy, nếu xảy ra bất kỳ trường hợp nào buộc phải tiến tới việc kiểm tra, xác minh giới tính đối với VĐV tham dự nội dung nữ, nhà quản lý môn thể thao thực hiện phải rất thận trọng.
