Vụ triệt phá hệ thống phát sóng bóng đá lậu có thời gian tồn tại gần 10 năm này giống như việc kéo tấm màn lâu nay vẫn phủ lên một thói quen của người hâm mộ: xem bóng đá miễn phí bằng mọi cách. Đây không chỉ là câu chuyện của tội phạm mạng hay bản quyền truyền hình, đó là câu chuyện về ý thức của người xem - yếu tố quyết định sự tồn tại của cả hệ sinh thái web lậu.
Bóng đá luôn có sức hút đặc biệt. Những trận cầu đỉnh cao thường diễn ra vào đêm muộn hoặc rạng sáng theo giờ Việt Nam, nhưng vẫn có hàng triệu người sẵn sàng thức khuya để theo dõi. Nhờ sự bùng nổ của các nền tảng phát sóng trực tuyến, chỉ vài cú click tìm kiếm, hàng loạt đường link “trực tiếp miễn phí” xuất hiện. Sự tiện lợi ấy đã tạo ra thói quen phổ biến “xem chùa”, thay vì tìm kiếm các nền tảng phát sóng hợp pháp, từ đó gián tiếp nuôi dưỡng sự phát triển của hàng trăm trang phát sóng lậu.
Các website kiểu Xôi Lạc TV không hoạt động một cách tự phát. Chúng vận hành theo mô hình khá rõ: phát miễn phí các trận đấu lớn để thu hút lượng truy cập, sau đó kiếm tiền từ quảng cáo hoặc điều hướng người dùng sang các nền tảng cá cược trực tuyến. Càng nhiều người xem, giá trị quảng cáo càng cao. Càng nhiều lượt truy cập, hệ thống càng có động lực mở rộng quy mô.
Để qua mắt cơ quan chức năng, các website này thường liên tục thay đổi tên miền để tránh bị chặn hoặc truy vết. Nếu không có một “lượng khán giả trung thành” thì các web lậu cũng khó mà kiên trì theo đuổi con đường sai trái, vì việc đầu tư tài chính cho hệ thống máy chủ, bình luận viên đông đảo là rất tốn kém. Vì vậy, cuộc chiến chống phát sóng lậu không chỉ là câu chuyện của cơ quan quản lý hay các đơn vị sở hữu bản quyền, mà còn là trách nhiệm của cộng đồng người xem bóng đá.
Điều đáng quan ngại là, có không ít khán giả vẫn xem việc truy cập các trang web lậu như một hành vi “vô hại” và nghĩ rằng mình chỉ đang tìm một cách xem bóng đá miễn phí. Các đơn vị truyền hình và nền tảng số phải chi hàng trăm triệu đô-la để mua quyền phát sóng các giải đấu lớn, khi nội dung bị phát tán trái phép trên diện rộng, không chỉ doanh nghiệp chịu thiệt hại. Toàn bộ hệ sinh thái thể thao - từ giải đấu, câu lạc bộ đến người xem - đều bị ảnh hưởng. Thậm chí, phía sau những đường link ấy thường ẩn chứa rủi ro pháp lý và an toàn thông tin: quảng cáo cờ bạc, thậm chí những mã theo dõi dữ liệu có thể được cài cắm để khai thác thông tin người dùng.
Ở góc độ văn hóa thể thao, câu chuyện này càng trở nên đáng suy nghĩ. Bóng đá luôn tôn vinh tinh thần fair-play, sự minh bạch và tôn trọng luật chơi. Nhưng khi người hâm mộ lựa chọn xem các nguồn phát lậu, họ vô tình đi ngược lại chính tinh thần đó.
