Trong giới làm bóng đá, đây có lẽ là lần đầu tiên mà “nghề săn tài năng” được nhắc đến một cách chính thức, với sự bảo chứng từ FIFA. Sự có mặt của Chủ tịch VFF Trần Quốc Tuấn trong phiên khai mạc cũng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sự kiện này. Phát hiện tài năng và tiêu chí tuyển chọn (scouting) là khái niệm về một công việc trong hệ sinh thái bóng đá chuyên nghiệp. Người phát hiện tài năng (scouter) là mắt xích đầu tiên trong toàn bộ chuỗi “sản xuất” cầu thủ.
ẢNH: P.MINH
Trước đây, các scouter thường là những cựu cầu thủ dùng kinh nghiệm để phát hiện năng khiếu ở các cậu bé chỉ mới 9-11 tuổi. Bây giờ, với công nghệ dữ liệu, một scouter giỏi không chỉ nhìn vào tốc độ hay kỹ thuật hiện tại của một đứa trẻ 10 tuổi, họ phải đọc được tiềm năng tăng trưởng (Talent ID - thuật ngữ của FIFA), bao gồm số liệu sinh học, tư duy chiến thuật, khả năng tiếp thu, bản năng bóng đá và tâm lý thi đấu (EQ).
Những khái niệm này không mới, nhưng lại hiếm khi được nhìn nhận đúng mức ở làng bóng đá Việt Nam. Nhắc đến đào tạo trẻ ở Việt Nam, không thể không nhắc đến Học viện Nutifood, Học viện Lyon - TPHCM hay tiêu biểu như Học viện HAGL - Arsenal JMG, nơi khóa 1 của học viện này bắt đầu tuyển chọn từ lứa U15 đã cho ra đời cả một thế hệ: Công Phượng, Xuân Trường, Tuấn Anh, Văn Toàn… Các “lò” đào tạo tại Việt Nam thường bỏ qua khâu “phát hiện”, đa phần sẽ tuyển sinh và đào tạo những cầu thủ từ 15 tuổi trở lên, khi những thói quen kỹ thuật và tư duy chiến thuật đã định hình.
Kết quả là bóng đá Việt Nam cứ loay hoay trong một nghịch lý: thành tích trẻ đang tốt dần lên, nhưng thiếu những thế hệ cầu thủ nổi bật và có bản sắc kỹ thuật rõ ràng. Chính giới chức VFF cũng nhìn nhận rằng, nền tảng thể chất của các cầu thủ sở dĩ vượt trội là do được bồi đắp chủ động từ bé, đủ sức cạnh tranh ở đấu trường châu lục về chiều sâu, chứ không chỉ dựa vào nỗ lực và yếu tố tinh thần.
Nói cách khác, bóng đá Việt Nam chưa có những scouter đúng nghĩa. Đó phải là những người âm thầm đi khắp nước, lặn lội đến vùng sâu vùng xa, kiên nhẫn xem từng trận bóng đá ở thôn, làng để hy vọng bắt gặp một cậu bé 11-13 tuổi có năng khiếu bóng đá đặc biệt, sau đó thuyết phục CLB ký hợp đồng đào tạo từ nhỏ.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch VFF Trần Quốc Tuấn, ngày 1-6, cho biết, những chương trình hợp tác với FIFA lần này tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát hiện tài năng trẻ - hai điểm nghẽn mang tính hệ thống mà bóng đá Việt Nam cần giải quyết nếu muốn phát triển bền vững.
Không chỉ lần đầu “nghề scouter” được thiết kế theo quy chuẩn, mà điều này còn cho thấy quyết tâm xây nhà từ móng của bóng đá Việt Nam. Hội thảo kiến tạo một tư duy mới: Làm bóng đá trẻ một cách chuyên nghiệp, bài bản, và quan trọng nhất là phải có “nghề”, hoặc xa hơn - đó là công nghệ.
Việc FIFA trực tiếp “cầm tay chỉ việc” chính là sự tín nhiệm của tổ chức này với bóng đá Việt. Chúng ta không còn chạy theo những chiến thắng “ăn xổi” mà chấp nhận đầu tư chiều sâu. Chỉ có như vậy, những “U17 World Cup” mới không chỉ là giấc mơ thoáng qua, mà là bước đệm để bóng đá nước nhà vươn tầm thế giới.
