Tại ASIAD 20, TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng, Chủ tịch Hội Y học Thể thao Việt Nam, trực tiếp tham gia chăm sóc VĐV Việt Nam. Từ thực tế tại đại hội, ông chia sẻ về phòng ngừa chấn thương, phục hồi, kiểm soát thuốc và sự kết hợp giữa y học hiện đại với y học cổ truyền trong thể thao thành tích cao.
+PV: Hình ảnh bác sĩ chăm sóc VĐV ngay bên sàn đấu tại ASIAD 20 được chú ý. Nhưng vai trò của y học thể thao thực sự bắt đầu từ đâu, thưa ông?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Phải bắt đầu từ trước khi VĐV thi đấu. Xử lý chấn thương bên sàn đấu chỉ là phần dễ nhìn thấy.
Y học thể thao cần theo dõi sức khỏe, nhận diện nguy cơ của từng môn, nắm tiền sử chấn thương và đồng hành trong tập luyện, dinh dưỡng, hồi phục. Mục tiêu là giúp VĐV duy trì khả năng thi đấu lâu dài. ASIAD cho thấy chuẩn bị từ sớm quan trọng hơn rất nhiều so với chờ chấn thương rồi mới xử lý.
+PV: Ông nhấn mạnh việc kết hợp y học thể thao hiện đại với y học cổ truyền. Hai phương pháp bổ trợ nhau thế nào?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Y học hiện đại có thế mạnh về đánh giá tổn thương, theo dõi chức năng và các phương tiện hỗ trợ phục hồi. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể làm nóng cơ, chườm nóng, chườm lạnh hay kéo giãn.
Y học cổ truyền có xoa bóp, bấm huyệt và các phương pháp hỗ trợ điều trị, phục hồi. Nếu áp dụng đúng chỉ định, việc kết hợp hai hướng tiếp cận sẽ giúp chúng ta có phương án phù hợp hơn với từng VĐV.
+PV: Đoàn Thể thao Việt Nam dự ASIAD 20 có 498 thành viên và 10 cán bộ y tế. Việc chăm sóc sức khỏe tại một đại hội nhiều môn khó khăn ra sao?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Khó nhất là các đội thi đấu, tập luyện và lưu trú ở nhiều địa điểm. Lực lượng y tế vì thế phải phân công theo đội tuyển, địa điểm thi đấu và nơi ở. Một số đội như wushu có bác sĩ theo sát trong quá trình tranh tài.
Điều cốt lõi là phối hợp nhanh và chính xác: ai theo dõi VĐV, ai xử lý tình huống và thông tin sức khỏe được chuyển tới ban huấn luyện thế nào.
+PV: Võ sĩ Đinh Văn Tâm vẫn bước vào chung kết sau khi gặp vấn đề ở cả hai đầu gối. Đâu là giới hạn giữa quyết tâm thi đấu và bảo vệ sức khỏe VĐV?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Sau bán kết, Tâm bị một bên gối chảy dịch, bên còn lại giãn dây chằng. Đội ngũ y tế đã hỗ trợ phục hồi để anh bước vào chung kết và giành HCB.
Nhưng nguyên tắc phải rõ: đánh giá mức độ tổn thương, xác định nguy cơ, trao đổi với VĐV và ban huấn luyện trước khi quyết định. Tấm huy chương rất quý, nhưng không thể tách khỏi sức khỏe và sự nghiệp lâu dài của VĐV.
+PV: Thể thao đỉnh cao đòi hỏi tải lượng tập luyện lớn. Bác sĩ nên tham gia vào quá trình huấn luyện đến mức nào?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Bác sĩ không xây dựng giáo án thay HLV, nhưng phải cung cấp thông tin về sức khỏe, tiền sử chấn thương, phản ứng với tải tập và khả năng hồi phục.
Nếu VĐV liên tục mệt mỏi, đau kéo dài hoặc tái phát chấn thương, cần phát hiện và điều chỉnh sớm. Bác sĩ và HLV phải trao đổi thường xuyên, tôn trọng chuyên môn của nhau và đặt sức khỏe VĐV ở trung tâm.
+PV: Nhiều người cho rằng phục hồi chỉ cần thiết sau chấn thương. Ông nhìn nhận thế nào?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Phục hồi diễn ra mỗi ngày, từ giấc ngủ, dinh dưỡng đến điều chỉnh vận động và chăm sóc cơ thể.
Ở ASIAD, nhiều VĐV vừa thi đấu xong đã phải chuẩn bị cho lượt tiếp theo. Phục hồi tốt quyết định khả năng duy trì phong độ. Với VĐV chấn thương, việc trở lại phải dựa vào chức năng thực tế, không thể chỉ dựa vào cảm giác đã hết đau.
+PV: Kiểm soát thuốc và phòng, chống doping ít được nhắc đến. Vì sao đây là nhiệm vụ quan trọng?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Bất kỳ thuốc, thực phẩm bổ sung hay phương pháp điều trị nào cũng phải được kiểm tra theo quy định tại thời điểm thi đấu.
Đội ngũ y tế phải quản lý việc sử dụng thuốc và cảnh báo VĐV không tự dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc. Đây vừa là bảo vệ sức khỏe, vừa bảo vệ quyền thi đấu của VĐV.
+PV: Ông đánh giá cao sự tận tâm của các bác sĩ, kỹ thuật viên tại ASIAD 20. Cần thêm điều gì để biến sự tận tâm ấy thành năng lực bền vững?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Tinh thần trách nhiệm là rất quý, nhưng chưa đủ. Chúng ta cần đào tạo liên tục, quy trình phối hợp rõ ràng, phương tiện đánh giá phù hợp và điều kiện để đội ngũ y tế theo đội tuyển trong cả chu kỳ dài.
Nếu bác sĩ chỉ gặp VĐV khi đã chấn thương hoặc sát ngày dự giải thì rất khó phòng ngừa. Y học thể thao phải hiện diện thường xuyên trong quá trình chuẩn bị.
+PV: Với vai trò Chủ tịch Hội Y học Thể thao Việt Nam, ông kỳ vọng gì trong việc đưa y học thể thao đến rộng hơn với các đội tuyển và địa phương?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Cần xây dựng mạng lưới từ đào tạo trẻ đến thể thao thành tích cao, kết nối bác sĩ, kỹ thuật viên, chuyên gia phục hồi và các cơ sở huấn luyện.
Hội sẽ góp phần thông qua đào tạo, chia sẻ chuẩn thực hành, nghiên cứu và tăng cường hợp tác chuyên môn. Mục tiêu là để VĐV được chăm sóc bài bản ngay từ tuyến đào tạo trẻ.
ASIAD 20 cho thấy đội ngũ y tế có vai trò rất lớn phía sau thành tích. Sự đồng hành ấy cần bắt đầu từ những năm chuẩn bị, chứ không phải đợi đến khi VĐV bước vào đại hội.
PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
