"Bà Nội Nhỏ" và 10 triệu người hâm mộ sau một đêm
Vozinha — sinh ra ở Mindelo, một thị trấn 70.000 dân của Cape Verde — vốn được cha đặt tên theo tiền đạo huyền thoại Argentina Jorge Valdano của Real Madrid. Nhưng nhà chức trách không cho phép. Thế là cậu bé mang cái tên "Vozinha" — nghĩa là "Bà Nội Nhỏ" — ra đời và lớn lên thành thủ môn. Hành trình sự nghiệp của anh trải qua Angola, Moldova, Síp, Slovakia và Bồ Đào Nha — không bao giờ có bến đỗ hào hoa, chỉ là 19 năm lang thang kiếm sống với bóng đá.
Ngày 15-6, tất cả thay đổi. Vozinha trình diễn 7 pha cứu thua trước Tây Ban Nha — dù đối thủ tung ra tới 27 cú sút — giúp Cape Verde cầm hoà 0-0 lịch sử trong lần đầu tiên đặt chân đến World Cup. Hôm đó, Vozinha vào sân với khoảng 50.000 follow trên Instagram. Chưa đầy 24 giờ sau, con số nhảy lên gần 10 triệu — vượt cả ngôi sao bóng rổ Mỹ Victor Wembanyama (6,2 triệu) lẫn hậu vệ môn bóng bầu dục Patrick Mahomes (6,4 triệu). "Tôi làm việc cả đời cho khoảnh khắc này, cho giấc mơ này", Vozinha nói sau trận. "Nhiều thế hệ trước đã mơ về ngày này nhưng không đạt được. Và bây giờ giấc mơ đã thành sự thật."
Anh hùng bất đắc dĩ từ... thuật toán
Nếu Vozinha nổi vì thực tài, Tim Payne nổi vì internet… quyết định thế.
Một KOL bóng đá người Argentina Valen Scarsini — biệt danh "El Scarso" — đăng video xác định theo kiểu châm biếm rằng Payne là “cầu thủ ít người biết nhất tại World Cup” và hỏi cộng đồng: "Điều gì sẽ xảy ra nếu có một cầu thủ mà tất cả chúng ta cùng cổ vũ, bất kể quốc tịch?"
Trước chiến dịch đó, hậu vệ 32 tuổi người New Zealand chỉ có 4.715 followers. Con số nhanh chóng vượt 1 triệu, rồi chạm 5,6 triệu. Payne phản ứng bằng cách nhắn tin thẳng cho El Scarso: "Tôi đang tự hỏi sao mạng xã hội của mình nổ tung, rồi thấy bài của bạn. Cảm ơn nhiều lắm! Gracias, hermano". Hậu chuyện không kém phần ly kỳ: màn viral bất ngờ dẫn đến một bản hợp đồng chuyển nhượng tới Club Olimpia của Paraguay.
Câu chuyện tương tự cũng xảy ra với hậu vệ người Australia, Kai Trewin. Khi Tim Payne trở nên quá nổi tiếng, một KOL khác là RubikayTV đã tìm ra cái tên mới đáng thương nhất: Kai Trewin, với chỉ 3.000 người theo dõi. Anh phát động chiến dịch biến Trewin thành "Ronaldo của World Cup". Và chỉ sau 5 giờ, cầu thủ chưa từng được đá chính này đã có hơn 50.000 người theo dõi. “Sóng gió của sự nổi tiếng” cũng lan đến cả thủ môn dự bị của Curacao, Trevor Doornbusch, hay tiền vệ trẻ Ayyoub Bouaddi của Morocco, khi lượt theo dõi tăng vọt sau những chiến dịch của các KOL.
Sau màn trình diễn xuất sắc trước Brazil, tiền vệ 18 tuổi Ayyoub Bouaddi của Morocco chứng kiến lượng theo dõi Instagram nhảy từ 135.000 lên 1,1 triệu chỉ trong vài ngày, trong đó khoảng 700.000 trong 48 giờ đầu.
Bouaddi không hề bị choáng ngợp trước sân khấu toàn cầu — anh dẫn đầu Morocco về số lần chạm bóng, đường chuyền chính xác và số lần mang bóng lên, đồng thời đứng thứ hai về các pha tranh chấp mặt đất và dribble thành công. Cậu thanh niên đang khoác áo Lille được đặt tên bên cạnh những Man United, Real Madrid, Arsenal trong cuộc đua chuyển nhượng — mặc dù chính Bouaddi từ chối bình luận: "Lúc này tôi chỉ tập trung vào World Cup."
Và Freddy người Đức — ngôi sao không cần đá bóng
Không phải cầu thủ nào cũng lên ngôi vì... đá bóng.
Freddy (@FreddyLA7) — một fan bóng đá người Đức — đang “phượt” World Cup với hành trình xuyên nước Mỹ và vô tình trở thành hiện tượng mạng xã hội nhờ chia sẻ phản ứng chân thành của mình trước những thứ người Mỹ coi là bình thường: Các cửa hàng thức ăn nhanh Taco Bell, Waffle House, Buffalo Wild Wings và Buc-ee's.
Anh gọi Taco Bell là "Thánh địa". Chuyến viếng thăm Waffle House lúc 1 giờ sáng được chú thích: "Đồ ăn ngon, giá hợp lý, nhân viên thân thiện. 10/10, chúng tôi sẽ quay lại." Lượng followers của anh tăng từ khoảng 11.000 lên gần 380.000 chỉ trong vài ngày, với nhiều bài đăng thu về hàng triệu lượt xem. Cựu ngôi sao bóng chày J.J. Watt đã thanh toán tiền khách sạn cho Freddy tại Houston; ca sĩ Ella Langley và nhiều thương hiệu lớn cũng liên hệ tặng quà.
Một gã không đá bóng, không thuộc đội nào, chỉ cần lòng nhiệt thành và một điện thoại.
Tác động đa chiều của một chiến dịch viral
Việc bỗng chốc trở nên nổi tiếng không chỉ dừng lại ở những con số ảo. Nó mang lại những tác động đa chiều, vừa tích cực vừa có thể gây áp lực.
Về mặt tích cực, đây là cơ hội "vàng" cho các cầu thủ. Theo dữ liệu từ MyBettingSites.co.uk, riêng Vozinha tăng gần 6,8 triệu followers — nhiều hơn tổng cộng của 9 cầu thủ tiếp theo trong bảng xếp hạng. Thu nhập dự kiến từ mỗi bài đăng được tài trợ của anh hiện được ước tính đạt 68.000 USD. Với Tim Payne, cái kết còn cụ thể hơn: một hợp đồng mới. Với Bouaddi, là hàng loạt đại gia châu Âu xếp hàng. Tất cả trong khi vòng bảng chưa kết thúc.
Tuy nhiên, không phải tác động nào cũng dễ chịu. Sự chú ý đột ngột có thể tạo ra áp lực vô hình lên cầu thủ, đặc biệt khi họ chưa có kinh nghiệm. Các cầu thủ vốn đã phải đối mặt với áp lực trên sân cỏ, nay còn phải gánh thêm sự kỳ vọng và soi mói từ hàng triệu "người hâm mộ" mới trên mạng xã hội. Đó là một thử thách tâm lý không nhỏ trong bối cảnh giải đấu đang diễn ra.
Câu chuyện này cho thấy World Cup đã thay đổi ra sao trong kỷ nguyên mạng xã hội: cầu thủ không còn cần phải là siêu sao toàn cầu, đá cho câu lạc bộ lớn nhất, hay ghi bàn danh tiếng để trở thành một phần của hành trình World Cup. Đôi khi, chỉ cần một bài đăng viral là đủ.
World Cup vẫn còn dài. Câu hỏi không còn là liệu có ngôi sao bất ngờ tiếp theo hay không. Mà là: ai sẽ được internet chọn mặt gửi vàng lần tới — và thuật toán đang nhìn vào ai?
