Kỷ niệm xa vời và hiện tại đầy biến động
Lần cuối cùng Italy chơi tại World Cup là tháng 6-2014, thất bại 0-1 trước Uruguay tại vòng bảng. Những ai dưới 20 tuổi chưa từng thấy Italy thi đấu ở vòng knock-out World Cup, còn người dưới 12 tuổi chưa thấy họ góp mặt tại giải đấu này.
Hành trình tìm lại vinh quang của Italy sau chức vô địch Euro 2020 (tổ chức 2021) đã rẽ sang một hướng khác. Họ không thể vượt qua vòng loại World Cup 2022, với thất bại sốc ngay trên sân nhà trước Bắc Macedonia. Ở vòng loại lần này, Italy rơi vào bảng đấu có sự xuất hiện của một Erling Haaland bùng nổ cùng Na Uy. Dù thắng cả 6 trận còn lại, nhưng thất bại 0-3 ngay trận mở màn trên sân đối thủ khiến họ chỉ có thể giành vị trí thứ hai và bước vào vòng play-off.
Sau trận thua Na Uy, Luciano Spalletti thông báo ông cần người thay thế. Người được chọn là Gennaro Gattuso – cựu tiền vệ trong đội hình vô địch World Cup 2006. Hy vọng được đặt vào nhà cầm quân 48 tuổi này: ông có thể thổi vào đội bóng tinh thần chiến đấu và niềm tự hào vốn đã mai một.
Thời của Gennaro Gattuso
Sự nghiệp huấn luyện của Gattuso có phần… nhất quán ở sự … bất nhất. Ông đã dẫn dắt 10 câu lạc bộ trong 12 năm tại 6 quốc gia. Có một câu thoại nổi tiếng khi Gattuso còn dẫn dắt OFI Crete: "Đội bóng đôi khi có thể tốt, đôi khi có thể… không tốt". Đó cũng là một cách miêu tả khá chính xác về Italy trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, tân HLV đã có khởi đầu thuận lợi. Italy thắng Estonia 5-0 ngay trận ra mắt, rồi thắng Israel 5-4 trong một trận cầu kịch tính. Họ thắng cả 5 trận đầu tiên dưới thời Gattuso, cho đến khi gặp lại Na Uy. Ở lượt về, Italy khởi đầu tốt với bàn thắng sớm của Francesco Pio Esposito, nhưng lại thua ngược 1-4 ngay tại San Siro. Một lần nữa, sự bất nhất lại hiện ra.
Để giành vé đến Mỹ, Italy phải thắng hai trận play-off trong tuần này: gặp Bắc Ireland trên sân nhà, sau đó làm khách trước Wales hoặc Bosnia và Herzegovina.
Gattuso nhấn mạnh yếu tố tinh thần là quyết định. "Chúng ta phải giúp các cầu thủ cảm thấy nhẹ nhàng hơn," ông nói. "Italy không tham dự hai kỳ World Cup gần nhất… nhưng không cần phải bóp nghẹt họ. Đây là những cầu thủ đã vô địch Euro và chơi ở chung kết Champions League. Họ quen với những trận đấu này. Không có lý do gì để biện minh; chúng ta chỉ cần nghĩ về trận đấu ngày thứ Năm."
Về mặt chiến thuật, Gattuso đã mang đến một Italy thiên về tấn công. Dưới thời ông, chỉ có Bồ Đào Nha và Bỉ thực hiện nhiều cú sút hơn ở vòng loại. Mateo Retegui đã có 9 lần tham gia vào bàn thắng sau 6 trận (5 bàn, 4 kiến tạo). Cùng với Moise Kean (4 bàn sau 3 trận) và Esposito (3 bàn sau 5 trận), Gattuso đang sở hữu bộ ba tiền đạo mà Italy đã thiếu trong một thời gian dài.
Bài kiểm tra lớn nhất
Italy từng bất bại 59 trận vòng loại World Cup trên sân nhà từ 1934 đến 2021, nhưng thất bại trước Bắc Macedonia và Na Uy khiến họ đã thua 2 trong 5 trận gần nhất tại thánh địa của mình. Dù vậy, lịch sử đối đầu với Bắc Ireland vẫn ủng hộ: họ thắng cả 7 lần tiếp đón đối thủ này trên sân nhà với tỷ số cách biệt 16-2, giữ sạch lưới 6 trận.
Bên cạnh Gattuso trên băng ghế chỉ đạo là Leonardo Bonucci – người hùng của chức vô địch Euro 2020, người đã ghi bàn gỡ hòa trong trận chung kết và thực hiện thành công quả phạt đền. Kinh nghiệm từ người trợ lý này có thể là điểm tựa trong những khoảnh khắc căng thẳng.
Một câu hỏi thường được đặt ra là vì sao Italy sa sút. Một lý do có thể đến từ số lượng cầu thủ Italy chất lượng cao. Ở năm giải đấu hàng đầu châu Âu mùa này, chỉ có 142 cầu thủ Italy ra sân ít nhất 10 trận – giảm gần một nửa so với con số 280 của mùa 2005-06. Dù vậy, con số này vẫn cao hơn Anh (128) và không thua kém Đức (151) – một dấu hiệu cho thấy tiềm năng vẫn còn đó.
Một tuần nữa sẽ định đoạt số phận của Italy. Họ sẽ trở lại vị thế của một ứng viên hàng đầu thế giới, hay tiếp tục chuỗi ngày vắng bóng trên sân khấu lớn? Với Gattuso, cơ hội để dẫn dắt đội bóng quê hương đến World Cup lần đầu tiên sau 12 năm là một nhiệm vụ đầy cảm hứng. Và nếu thành công, những câu chuyện về một Italy "đôi khi tốt" có lẽ sẽ được thay bằng một câu chuyện khác: sự trở lại của những người khổng lồ.
