Ngày 30-1-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 14, thành lập Nha thể dục Trung ương trực thuộc Bộ Thanh niên. Đây là cơ quan quản lý nhà nước đầu tiên về thể dục thể thao ở Việt Nam, có nhiệm vụ chỉ đạo, tổ chức và khuyến khích phong trào tập luyện trong toàn dân.
Đến ngày 27-3-1946, trên báo Cứu quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài báo nổi tiếng “Sức khỏe và Thể dục”. Trong đó, Người kêu gọi: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công. Mỗi người dân yếu ớt tức là cả nước yếu ớt, mỗi người dân khỏe mạnh tức là cả nước mạnh khỏe”. Để rồi, ngày 27-3 cũng chính thức được chọn làm ngày truyền thống hàng năm của ngành thể dục thể thao.
Từ nền tảng căn cơ ấy, các thế hệ nhà quản lý, huấn luyện viên, vận động viên đã siết chặt tay nhau, đoàn kết cùng bước vào hành trình 80 năm kiến thiết nên một nền thể thao Việt Nam từ nghiệp dư đến hiện đại và chuyên nghiệp của hôm nay.
Trong hành trình dài và đáng tự hào ấy, có những khoảnh khắc và con người đã trở thành huyền thoại, tạo nên mốc son chói lọi. Tiêu biểu là sự kiện cố xạ thủ Trần Oanh xuất sắc giành HCV nội dung súng ngắn ổ quay nam tại giải bắn súng các nước Xã hội chủ nghĩa được tổ chức ở Tiệp Khắc năm 1962, vượt qua cả kỷ lục thế giới 586 điểm mà một xạ thủ của thể thao Mỹ đang nắm giữ lúc đó.
Khi gây dựng được tiếng vang trên đấu trường quốc tế, nền thể thao Việt Nam còn non trẻ đã vững tin bước tiếp, dần mở rộng mối quan hệ với các nước trong khu vực và châu lục từ thập niên 1980. Nhờ chính sách mở cửa và những thành quả trong công cuộc đổi mới đất nước, đặc biệt là quan hệ đối ngoại với châu Á và khu vực Đông Nam Á, thể thao Việt Nam đã hội nhập ngày càng sâu vào phong trào thể thao của khu vực.
Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Chính phủ phê duyệt ngày 15-10-2024 là một dấu mốc quan trọng mang tính tổng thể để đưa thể thao Việt Nam có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Đối với thể thao thành tích cao, sẽ không dàn trải nguồn lực vào quá nhiều môn mà tập trung vào những nhóm môn có khả năng tranh chấp huy chương thực tế tại Asiad và Olympic.
Năm 1989, 3 tấm HCV mà các xạ thủ tài năng Nguyễn Quốc Cường, Lê Tuấn Đồng, Nguyễn Đức Uýnh (đồng đội súng ngắn bắn nhanh nam), Ngô Thị Ngân Hà (súng trường tiêu chuẩn nữ), Ngô Thị Ngân Hà, Đặng Thị Đông, Nguyễn Bùi Thiết (đồng đội súng trường tiêu chuẩn nữ) giành được tại SEA Games 15 đã gây chấn động làng thể thao khu vực.
Cũng kể từ đó, đấu trường SEA Games đã trở thành “sân khấu” cho các vận động viên Việt Nam phô diễn tài năng, rèn luyện và tiến bộ về chuyên môn. Giờ đây, khi thể thao Việt Nam bước vào các cuộc tranh tài ở khu vực, bạn bè Đông Nam Á đã phải nể phục và học hỏi.
Trong “bức tranh” thể thao Việt Nam, môn bóng đá vẫn luôn nhận được sự ưu ái đặc biệt. Và quả thực, những chiến tích mà nhiều thế hệ cầu thủ tài năng đạt được như ngôi vô địch AFF Cup đầu tiên vào năm 2008; HCV đầu tiên ở SEA Games 30-2019; lần xuất hiện đầu tiên ở sân chơi World Cup của bóng đá nữ (năm 2023), futsal (năm 2016)… đã làm nức lòng người hâm mộ cả nước.
Thế nhưng, vẫn còn đó các huyền thoại của taekwondo (võ sĩ Trần Quang Hạ là tuyển thủ đầu tiên giành HCV cho thể thao Việt Nam ở đấu trường Asiad năm 1994, võ sĩ Trần Hiếu Ngân giành HCB đầu tiên cho thể thao Việt Nam ở Olympic Sydney 2000); của bắn súng (xạ thủ Hoàng Xuân Vinh là tuyển thủ đầu tiên giành được HCV ở Olympic năm 2016); của điền kinh (với các nhà vô địch châu Á Trương Thanh Hằng, Nguyễn Thị Huyền, Nguyễn Thị Oanh, Quách Thị Lan); bơi lội (Nguyễn Thị Ánh Viên, Nguyễn Huy Hoàng là những người đầu tiên giành suất chính thức dự Olympic)…
Tất cả các huyền thoại ấy, cùng với những khoảnh khắc tuyệt diệu mà họ tạo nên, đã thực sự khiến thể thao Việt Nam tỏa sáng trên đấu trường quốc tế trong suốt 80 năm qua, từ ngày đầu gian khó đến niềm tin vào tương lai của hôm nay.
