Tây Ban Nha vẫn đang phải vật lộn với bóng ma quá khứ. Họ đã không thắng bất kỳ một trận đấu loại trực tiếp nào tại World Cup kể từ sau đêm chung kết lịch sử năm 2010 tại Johannesburg, nơi Andres Iniesta ghi bàn thắng vàng vào lưới Hà Lan. Trong hai kỳ World Cup gần nhất vào năm 2018 và 2022, Tây Ban Nha đều phải dừng bước cay đắng trên chấm luân lưu trước các đối thủ bị đánh giá thấp hơn là Nga và Morocco. De la Fuente chắc chắn đang nỗ lực để đội bóng của mình không đi vào vết xe đổ đó lần thứ ba liên tiếp.
Vấn đề gây tranh cãi nhất hiện nay nằm ở tuyến giữa, khu vực vốn được coi là linh hồn và bản sắc của bóng đá Tây Ban Nha suốt hai thập kỷ qua. Sự kết nối giữa các tiền vệ dường như đang gặp trục trặc khi Rodri đang biểu hiện sự mệt mỏi và chậm chạp lạ thường. Dù Rodri dẫn đầu vòng bảng về số đường chuyền với 328 lần và tỷ lệ chính xác lên tới 93,7%, nhưng chỉ có 11,9% trong số đó là những đường chuyền tịnh tiến bóng lên phía trước. Con số này thấp hơn đáng kể so với những đối thủ như Vitinha của Bồ Đào Nha (15,9%) hay Luka Modric của Croatia (16,3%), dẫn đến việc lối chơi của Tây Ban Nha bị chỉ trích là thiếu đột biến và dễ bị bắt bài. Thêm vào đó, việc xếp Pedri chơi nhô cao thay vì vai trò lùi sâu sở trường như tại Barcelona cũng khiến hiệu suất của tiền vệ này giảm sút.
Khó khăn chưa dừng lại ở đó khi hàng công của Tây Ban Nha đang rơi vào cuộc khủng hoảng nhân sự trầm trọng ở hai biên. Họ đến Mỹ với bốn cầu thủ chạy cánh thực thụ, nhưng hiện tại chỉ còn duy nhất Lamine Yamal là khả dụng sau khi Nico Williams và Yéremy Pino dính chấn thương trong trận gặp Uruguay, còn Víctor Muñoz vẫn chưa thể thi đấu do vấn đề cơ bắp từ trước giải. Sự thiếu vắng này buộc De la Fuente phải sử dụng những phương án chắp vá như Gavi hay Ferran Torres ở cánh, nhưng hiệu quả mang lại rất thấp. Thậm chí, một hậu vệ tấn công như Alejandro Grimaldo – người đã ghi 14 bàn và có 13 kiến tạo mùa vừa rồi – đã phải lên tiếng bày tỏ sự sẵn sàng được đẩy lên đá cao hơn để hỗ trợ đội bóng trong hoàn cảnh ngặt nghèo này.
Hiệu quả dứt điểm cũng là một "tử huyệt" khác của La Roja. Mặc dù dẫn đầu giải đấu về số đường chuyền ở 1/3 cuối sân (701 đường chuyền) và xếp thứ 6 về tổng số cú sút, nhưng tỷ lệ chuyển hóa bàn thắng của họ chỉ đạt 9,1%, đứng thứ 29 trong số các đội tham dự. Ferran Torres đang bị coi là chân sút tệ nhất giải đấu về mặt thống kê khi không ghi được bàn thắng nào sau 7 lần dứt điểm.
Tuy nhiên, giữa những mảng màu tối vẫn xuất hiện điểm sáng rực rỡ từ hàng phòng ngự. Tây Ban Nha là một trong hai đội duy nhất giữ sạch lưới trong suốt vòng bảng, cùng với chủ nhà Mexico. Sự chắc chắn này là bệ phóng quan trọng để họ tự tin đối đầu với Áo, đội bóng vốn đã không thể giữ sạch lưới trong 12 trận đấu World Cup liên tiếp kể từ năm 1982. Lịch sử đối đầu cũng đang đứng về phía Tây Ban Nha khi họ bất bại trong 5 lần gặp nhau gần nhất, bao gồm cả những chiến thắng với cách biệt 4 bàn.
Dẫu vậy, De la Fuente đang phải nhận nhiều lời chỉ trích về các quyết định nhân sự mang tính bảo thủ của mình. Ông dường như quá trung thành với một nhóm cầu thủ nòng cốt và ít khi trao cơ hội cho các nhân tố mới, dẫn đến việc gần một phần ba đội hình vẫn chưa có nhịp điệu thi đấu thực tế tại World Cup lần này. Những cái tên như Martín Zubimendi hay Borja Iglesias vẫn chưa được sử dụng dù đội bóng đang bế tắc trong khâu phân phối bóng và ghi bàn. Sự kiên định này có thể là con dao hai lưỡi khi bước vào vòng đấu loại trực tiếp, nơi đòi hỏi sự linh hoạt và những phương án gây đột biến từ băng ghế dự bị.
Về phía đối thủ, Áo dưới sự dẫn dắt của Ralf Rangnick đang tràn đầy hưng phấn sau khi chấm dứt cơn khát 72 năm chờ đợi để góp mặt tại vòng loại trực tiếp của một kỳ World Cup. Họ không có gì để mất và sẽ dựa vào tinh thần tập thể cũng như sự gắn kết để tạo nên cú sốc, nhất là sau khi chứng kiến những ông lớn như Đức hay Hà Lan lần lượt bị loại bởi các đội bóng bị đánh giá thấp hơn.
Dù siêu máy tính Opta đánh giá khả năng chiến thắng của Tây Ban Nha lên tới 70,6% trong 90 phút và 79,5% khả năng đi tiếp, nhưng thực tế sân cỏ luôn chứa đựng những bất ngờ khó lường.
