Trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt ở châu Á, Đoàn Thể thao Việt Nam rời đại hội với 3 HCV, 3 HCB, 19 HCĐ và nhiều vấn đề cần giải quyết trên hành trình hướng tới những đấu trường lớn hơn.
Sức mạnh của thể thao Trung Quốc
Nhìn vào bảng tổng sắp huy chương của ASIAD 20, Trung Quốc một lần nữa cho thấy khoảng cách rất lớn với phần còn lại của châu Á khi giành 169 HCV, 89 HCB và 83 HCĐ. Sức mạnh của thể thao Trung Quốc nằm ở khả năng giành HCV trên mặt trận rất rộng, từ những môn Olympic cơ bản đến các môn thế mạnh truyền thống.
Nước chủ nhà Nhật Bản cũng có kỳ đại hội ấn tượng với 83 HCV, 95 HCB và 91 HCĐ, dù khoảng cách với Trung Quốc vẫn rất lớn. Lợi thế sân nhà tạo thêm động lực, nhưng nền tảng quan trọng hơn vẫn là hệ thống đào tạo và khả năng duy trì sức cạnh tranh ở hàng loạt môn Olympic.
Hàn Quốc đứng thứ ba với 39 HCV, tiếp tục giữ vị trí trong nhóm ba nền thể thao hàng đầu châu Á. Phía sau, cuộc cạnh tranh đang xuất hiện nhiều chuyển động đáng chú ý.
Nền thể thao của quốc gia đông dân nhất thế giới Ấn Độ có 21 HCV, tiếp tục cho thấy hiệu quả từ quá trình đầu tư mạnh vào thể thao thành tích cao. Uzbekistan cũng giành 21 HCV, trong khi Iran, Kazakhstan cùng nhiều đoàn Tây Á và Trung Á duy trì khả năng cạnh tranh nhờ tập trung vào những nhóm môn thế mạnh.
Nếu Trung Quốc có ưu thế nhờ sức mạnh toàn diện, nhiều quốc gia khác lựa chọn tập trung nguồn lực vào những môn có khả năng cạnh tranh ở trình độ thế giới. Điều đó khiến một tấm HCV ASIAD ngày càng khó giành, bởi ở không ít nội dung, nhà vô địch châu Á cũng là nhà vô địch Olympic hoặc thế giới.
Đoàn Thể thao Việt Nam và những vấn đề đặt ra
Khép lại ASIAD 20, Đoàn Thể thao Việt Nam giành 3 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ, xếp thứ 20 trên bảng tổng sắp huy chương. Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đứng thứ 5, sau Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Philippines. Trong đó, Thái Lan tạo khoảng cách đáng kể khi giành 18 HCV, xếp thứ 7 toàn Đại hội và dẫn đầu khu vực. Malaysia có 9 HCV, Indonesia giành 5 HCV, còn Philippines có 4 HCV.
Kết quả này cho thấy cuộc cạnh tranh giữa các nền thể thao Đông Nam Á khi bước ra đấu trường châu lục ngày càng quyết liệt, phải đối diện mặt bằng cạnh tranh rất cao. ASIAD 20 thêm một lần cho thấy thứ hạng tại SEA Games không thể được sử dụng như phép quy đổi trực tiếp khi bước ra châu Á.
Karate mang về HCV đầu tiên nhờ các VĐV Nguyễn Ngọc Trâm, Bùi Ngọc Nhi và Hoàng Thị Thu Uyên ở nội dung kata đồng đội nữ. Sau đó, cầu mây trở thành điểm sáng lớn nhất với hai chức vô địch ở đôi nữ và 4 nữ.
Đặc biệt, chiến thắng 2-1 trước Thái Lan trong trận chung kết 4 nữ ngày 3-10 tạo nên một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất của Đoàn Thể thao Việt Nam tại ASIAD 20.
Một quốc gia có thể giành hàng chục, thậm chí hàng trăm HCV ở SEA Games nhờ lực lượng rộng nhưng ASIAD đặt ra tiêu chuẩn khác, yêu cầu các VĐV phải đủ khả năng đánh bại những đối thủ hàng đầu châu lục và thế giới.
Trong bức tranh ấy, Đoàn Thể thao Việt Nam không hoàn thành mục tiêu giành tối thiểu 4 HCV. Đáng chú ý nhất là 19 HCĐ. Con số này cho thấy VĐV Việt Nam đã tiếp cận khu vực tranh huy chương ở khá nhiều nội dung, nhưng số trường hợp đủ khả năng tiến tới trận chung kết và HCV còn hạn chế. Ở ASIAD, khoảng cách ấy chính là ranh giới giữa việc có mặt trong nhóm cạnh tranh và thực sự trở thành một thế lực.
Cơ cấu HCV cũng đặt ra vấn đề. Cầu mây đóng góp hai chức vô địch, karate mang về tấm HCV còn lại, trong khi nhiều môn Olympic chưa tạo được bước đột phá đủ lớn để Việt Nam có thêm HCV.
Đây là vấn đề quan trọng sau ASIAD 20. Việt Nam cần giữ những thế mạnh có khả năng mang lại thành tích tại ASIAD, đồng thời xác định rõ những VĐV và nội dung Olympic có khả năng tiến gần trình độ châu lục, thế giới để tập trung đầu tư. Điền kinh, bơi, bắn súng, rowing, canoeing, thể dục dụng cụ hay các môn võ Olympic cần những kế hoạch được tính bằng cả chu kỳ thay vì những đợt chuẩn bị ngắn trước đại hội.
