Có một sự trùng hợp đáng chú ý, năm 2015 Becamex Bình Dương (nay là Becamex TPHCM) đăng quang V-League lần thứ 4, cũng ở mùa giải đó Đồng Nai phải xuống hạng sau 3 năm góp mặt ở sân chơi cao nhất. Một thập niên sau, hoàn cảnh đã đảo ngược khi Đồng Nai giành quyền thăng hạng, còn Becamex TPHCM phải nói lời chia tay V-League.
Tuy nhiên, niềm vui của Đồng Nai không đủ khỏa lấp thực tế rằng bóng đá phương Nam vừa trải qua một mùa giải nhiều thất vọng. Sự sa sút của hàng loạt đội bóng cho thấy những khó khăn kéo dài về lực lượng, nguồn lực và năng lực cạnh tranh của khu vực này trên bản đồ bóng đá Việt Nam.
Tâm điểm của nỗi buồn chính là sự sụp đổ của Becamex TPHCM. Tượng đài của bóng đá phía Nam đã chính thức xuống hạng sau vòng đấu cuối cùng dù có chiến thắng 3-1 trước HAGL. Với 21 điểm trước vòng cuối, Becamex đã không thể tạo ra phép màu khi cả SHB Đà Nẵng và PVF-CAND đều giành trọn 3 điểm. Sự thất thường, thiếu bản lĩnh và một hành trình dài “tự đánh mất mình” đã đẩy “Chelsea Việt Nam một thời” vào vũng lầy.
Sự sa sút của bóng đá phương Nam còn thể hiện ở số lượng đội bóng góp mặt tại V-League. Từ sau khi Sài Gòn FC xuống hạng năm 2022, khu vực này nhiều mùa liên tiếp chỉ còn 2 đại diện ở sân chơi cao nhất. Trong khi đó, cách đây hơn một thập niên, giai đoạn 2013-2015, V-League thường xuyên có khoảng 5 đội bóng đến từ Đông Nam bộ và Tây Nam bộ, tạo nên một thế lực đáng kể của bóng đá Việt Nam.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc suốt 5 năm qua, bóng đá phía Nam không có thêm đội mạnh nào. Riêng với khu vực Tây Nam bộ, đây đã là mùa giải thứ 7 không đội bóng nào có mặt ở V-League. Sự mất cân bằng về bản đồ bóng đá giữa Bắc và Nam chưa bao giờ rõ rệt đến thế.
Không chỉ ở V-League, giải hạng nhất quốc gia mùa này cũng phơi bày một thực tế phũ phàng: Cả 3 đội bóng đứng cuối bảng xếp hạng đều là các đội phía Nam (Long An, Đồng Tháp và Thanh niên TPHCM). Điều đó phản ánh những khó khăn kéo dài của bóng đá phía Nam, từ công tác đào tạo, phát triển lực lượng, đến khả năng duy trì nguồn lực để cạnh tranh ở các giải đấu chuyên nghiệp.
Nhìn về tương lai, bóng đá phía Nam vẫn đối mặt không ít thách thức. Đồng Nai vừa thăng hạng nên mục tiêu trước mắt nhiều khả năng là trụ lại V-League, trong khi niềm hy vọng lớn nhất vẫn đặt vào Công an TPHCM.
Tuy nhiên, mùa giải vừa qua cho thấy khoảng cách giữa CLB Công an TPHCM với nhóm dẫn đầu vẫn còn khá xa khi kém nhà vô địch Công an Hà Nội tới 28 điểm. Thành tích này thậm chí còn kém hơn vị trí thứ 7 của Becamex ở mùa trước (khi đó Becamex chỉ cách top 3 có 13 điểm).
Trường hợp của Becamex TPHCM cho thấy đầu tư mạnh về tài chính và nhân sự chưa đủ để bảo đảm thành công. Đội bóng này vẫn sở hữu nhiều tuyển thủ quốc gia như Việt Cường, Minh Khoa, Bùi Vĩ Hào nhưng cuối cùng vẫn phải xuống hạng.
Rõ ràng, các CLB cần một chiến lược phát triển ổn định, bản sắc chuyên môn và sự nhất quán trong công tác quản lý. Trong mùa này, Becamex TPHCM thay HLV đến 4 lần, còn Công an TPHCM 1 lần. Mọi cố gắng ngắn hạn gần như không hiệu quả.
Những khó khăn hiện nay không thể được giải quyết chỉ bằng niềm tự hào về truyền thống hay kỳ vọng vào các lứa cầu thủ tài năng. Bóng đá phía Nam cần những giải pháp đồng bộ từ đào tạo trẻ, quản trị CLB đến đầu tư nguồn lực, nếu muốn lấy lại vị thế vốn có trên bản đồ bóng đá Việt Nam.
