Các HLV ngoại như Tuchel, Garcia và chuyện bản sắc nhường chỗ cho bóng đá toàn cầu

Bóng đá quốc tế từ lâu đã có sự đề kháng với các HLV nước ngoài, đặc biệt là ở các quốc gia lớn coi World Cup là sự thể hiện bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, với việc Thomas Tuchel (người Đức) dẫn dắt Anh và Rudi Garcia (người Pháp) dẫn dắt Bỉ cùng lọt vào tứ kết World Cup 2026, quan niệm này một lần nữa bị thách thức.

Các HLV ngoại như Tuchel, Garcia và chuyện bản sắc nhường chỗ cho bóng đá toàn cầu

Theo thống kê, tại giải đấu năm nay có 27 quốc gia sử dụng HLV không phải người bản địa, tăng mạnh so với con số 9 của kỳ World Cup 2022. Dù vậy, chỉ còn Tuchel và Garcia là những người còn cơ hội trở thành vị chiến lược gia nước ngoài đầu tiên giành chức vô địch.

Lần cuối cùng một chuyên gia nước ngoài dẫn dắt đội bóng vào chung kết là vào năm 1978 với ông Ernst Happel (Áo) cùng đội tuyển Hà Lan. Điều này trở thành một cái “dớp” khiến các đội bóng không chuộng HLV ngoại. Nhưng nước Anh, sau những thất bại với các HLV ngoại như Sven-Goran Eriksson và Fabio Capello, có thể đã tìm ra công thức thành công với Tuchel - người được kỳ vọng đưa "Tam sư" tiến thêm một bước sau thời kỳ của Gareth Southgate với hai trận chung kết Euro và một bán kết World Cup.

Bỉ, một quốc gia không xa lạ với việc sử dụng HLV ngoại (Roberto Martinez – Bồ Đào Nha - giúp họ đứng thứ ba năm 2018), đang tràn đầy tự tin sau chiến thắng 4-1 trước chủ nhà Mỹ để chuẩn bị đối đầu với nhà vô địch châu Âu Tây Ban Nha - đội bóng quê cha của Garcia.

z8015697190610_9a72b474196d07b09aa4d0b5f7a56e2f.jpg
HLV Garcia (phải), người Pháp gốc Tây Ban Nha

Nhưng trong khi Anh và Bỉ tiến bộ, những đội bóng lớn khác lại chưa gặt hái thành công ngay lập tức. Brazil với chiến lược gia lừng danh Italy, Carlo Ancelotti vẫn đang trong quá trình tái thiết và dừng bước ở vòng 1/8. Dù vậy, liên đoàn bóng đá Brazil vẫn kiên nhẫn khi gia hạn hợp đồng với Ancelotti đến World Cup tiếp theo.

Việc không dùng chuyên gia ngoại xuất phát từ niềm tự hào dân tộc và mong muốn thể hiện văn hóa bóng đá của quốc gia, điều được cho là "gian lận và không chân thực" nếu sử dụng người ngoài. Vị trí HLV trưởng tuyển quốc gia được xem là đỉnh cao sự nghiệp, và giao cho người nước ngoài bị coi là sự xúc phạm đến các HLV hàng đầu trong nước.

Tuy nhiên, làn sóng toàn cầu hóa đã làm mờ đi các ranh giới chiến thuật truyền thống. Các phân tích chỉ ra sự xuất hiện của "một lối chơi quốc tế" đặc trưng bởi thể lực, sự biến hóa vị trí, luân chuyển bóng nhanh và lối chơi tập thể có tổ chức. Điều này khiến các đội tuyển dễ dàng tìm kiếm HLV nước ngoài hơn khi hệ thống hiện tại không mang lại thành công.

Việc thay đổi triết lý này thường diễn ra trong thời điểm khủng hoảng, khi các liên đoàn lớn nhận ra lối chơi truyền thống đã "mất phương hướng" và cần từ bỏ "linh hồn" mà người dân gắn bó, như trường hợp của Anh trước đây và Brazil, Italy hiện tại.

Với xu hướng tại World Cup 2026, bổ nhiệm HLV nước ngoài rõ ràng "không phải là ngày tận thế", và ngay cả trong nền văn hóa bóng đá yêu nước như Anh, hầu hết mọi người vẫn chấp nhận nếu nó mang lại thành công. World Cup 2026 đang là minh chứng sống động cho bước chuyển mình của bóng đá thế giới, nơi ranh giới cuối cùng của bản sắc dân tộc đang dần được thay thế bằng sự thực dụng của thời đại toàn cầu hóa.

Tin cùng chuyên mục