Định hình thói quen “xem đúng - xem sạch”
World Cup 2026 lần đầu có quy mô đến 48 đội tham dự và 104 trận đấu kéo dài hơn một tháng. Đây là giải đấu đầu tiên diễn ra trong bối cảnh việc siết chặt bản quyền được đẩy lên mức cao nhất với thông điệp rõ ràng: “xem đúng - xem sạch”.
Dọc theo nhiều tuyến đường tại TPHCM, không khó để bắt gặp hình ảnh người hâm mộ tụ họp ở các quán ăn, quán cà phê để cổ vũ đội bóng yêu thích. Nếu trước đây, nhiều nơi linh hoạt sử dụng các nguồn phát không chính thống, thì nay yếu tố bản quyền được đặt lên hàng đầu. Những quán muốn thu hút khách phải tính đến việc phát sóng kênh hợp pháp, mang lại trải nghiệm trọn vẹn và chuyên nghiệp hơn, đồng thời góp phần xây dựng nếp sống văn minh đô thị.
Ông Đinh Thiện Tâm (50 tuổi), chủ một quán ăn lớn trên đường Thái Văn Lung (phường Sài Gòn) cho biết, việc tuân thủ bản quyền giờ vừa là quy định vừa là cách “giữ khách”. “Quán của tôi phục vụ nhiều khách nước ngoài và họ đã quen với việc xem bóng đá có bản quyền, chất lượng tốt. Mùa World Cup này, quán luôn hoạt động hết công suất và trang trí sắc màu rực rỡ để tăng không khí cổ vũ”, ông Thiện Tâm chia sẻ.
Ở góc độ người xem, sự thay đổi cũng diễn ra khi một bộ phận khán giả trước đây quen tìm đến các trang web phát lậu, giờ chuyển dần sang những nền tảng chính thống. Đó không chỉ vì việc kiểm soát chặt hơn, mà còn bởi trải nghiệm ngày càng tốt hơn. VTV, đơn vị nắm giữ bản quyền, cũng có bước chuyển mình đáng ghi nhận.
Sự sáng tạo trong nội dung đi kèm, như việc lần đầu tiên mang đến luồng bình luận giọng Nam bộ (trên các kênh sóng khu vực và nền tảng số VTVgo), được nhiều người xem đánh giá là gần gũi, dễ tiếp cận. Khi nội dung được đầu tư đa dạng, người xem dần có thêm lý do để chọn “xem sạch”. Thay vì chỉ là câu chuyện tuân thủ, bản quyền dần trở thành một phần của trải nghiệm “xem đúng” để xem hay hơn.
Xây dựng thị trường bản quyền
Bản quyền thể thao không dừng lại ở câu chuyện phát sóng. Khi các sự kiện thể thao lớn như: World Cup, Olympic, Asiad... thu hút sự quan tâm, quyền sở hữu trí tuệ còn mở rộng sang hàng loạt lĩnh vực, từ hình ảnh, thương hiệu đến các sản phẩm ăn theo như áo đấu, đồ lưu niệm...
Tại tọa đàm “Tài sản trí tuệ - Động lực phát triển ngành thể thao” diễn ra hồi tháng 4 vừa qua, GS-TS Lâm Quang Thành, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thể dục thể thao, đã nhấn mạnh yếu tố “tôn trọng cuộc chơi”, tức là xây dựng môi trường thể thao minh bạch, công bằng và tuân thủ pháp luật. GS-TS Lâm Quang Thành cho rằng, việc xây dựng môi trường thể thao minh bạch đòi hỏi phải hoàn thiện các quy định, nâng cao năng lực thực thi pháp luật liên quan đến bản quyền, sở hữu trí tuệ, đăng ký, cấp phép và chuyển nhượng trong lĩnh vực thể thao.
Trong khi đó, TS Lý Đại Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu TDTT TPHCM, cũng chỉ ra sự thay đổi căn bản trong cách nhìn nhận thể thao: “Thể thao thời nay không chỉ là huy chương, mà còn là sự tổng hòa của dữ liệu, thương hiệu, bản quyền và công nghệ”.
Không khí World Cup 2026 từ sóng truyền hình, còn lan ra cả ngoài đường phố, đặc biệt là ở các cửa hàng thể thao. Những ngày này, nhiều cửa hàng bán áo đội tuyển ghi nhận lượng khách tăng rõ rệt. Anh Minh Quân, chủ một shop thể thao trên đường Bắc Hải (phường Tân Hòa) cho biết, đã chuẩn bị nhập hàng từ đầu năm để đón đầu mùa giải. “Cơn sốt World Cup 2026 đã ảnh hưởng đến toàn bộ tín đồ bóng đá. Shop tôi đặt hàng từ các hãng trang phục thể thao phân phối chính hãng, phải làm việc trước nhiều tháng để đảm bảo lượng hàng hóa chất lượng”, anh Minh Quân nói.
Áo bóng đá chính hãng thuộc các thương hiệu lớn, phiên bản dành cho cầu thủ (player version) có mức giá từ 2-4 triệu đồng, nhưng vẫn có sức tiêu thụ tốt. Theo anh Nguyễn Minh Nam (ngụ tại phường Diên Hồng), người vừa mua áo đội tuyển Anh với giá gần 4 triệu đồng, việc chọn hàng chính hãng là cách thể hiện sự tôn trọng. “Mức sống hiện tại được nâng cao, nhu cầu trải nghiệm cũng khác. Người hâm mộ cảm thấy tự hào và trân trọng hơn khi được khoác lên mình chiếc áo chính hãng của cầu thủ họ yêu thích”.
World Cup 2026 đang diễn ra sôi động ở tận... Bắc Mỹ, nhưng những chuyển động đáng chú ý lại diễn ra ngay trong đời sống thường ngày. Từ việc chọn xem một trận đấu, kênh phát sóng, đến việc mua một chiếc áo đội tuyển hay các vật phẩm khác..., mỗi lựa chọn nhỏ đều góp phần định hình một môi trường thể thao văn minh hơn.
