Đổi mới tư duy
Ngay từ những năm đầu sau ngày đất nước thống nhất, trong bối cảnh muôn vàn khó khăn, lãnh đạo TPHCM đã sớm xác lập một định hướng mang tính chiến lược: đầu tư cho thể thao là đầu tư cho con người. Chính tư duy tiến bộ này đã đặt nền móng cho hành trình phát triển trong nhiều thập niên, giúp thể thao thành phố không ngừng lớn mạnh, vươn lên giữ vai trò đầu tàu của cả nước. Thành tựu hôm nay là kết quả của ý chí và nỗ lực, là sản phẩm của quá trình đổi mới tư duy quản lý, tổ chức và phát triển toàn diện.
Bước ngoặt đáng chú ý là khi hợp nhất địa giới hành chính TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu từ ngày 1-7-2025 trên cơ sở liên kết vùng, mở ra cấu trúc chiến lược mới: hình thành một “siêu trung tâm thể thao” lớn mạnh của cả nước. Ông Nguyễn Nam Nhân, Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM, phân tích: Với sự thay đổi liên kết, thể thao TPHCM sẽ có thêm nguồn lực, thêm thiết chế, thêm sức mạnh nội sinh. Đây là cú hích lớn phù hợp với tầm nhìn quốc gia: chuyển đổi từ mô hình “thể thao vì huy chương sang thể thao vì giá trị xã hội và kinh tế”, hướng đến nền thể thao Olympic hóa, chuyên nghiệp hóa, hiện đại hóa. Theo định hướng mới, một “tam giác” phát triển thể thao được hình thành. TPHCM giữ vai trò trung tâm của thể thao thành tích cao, tiên phong ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Khu vực Bình Dương trước đây trở thành nơi tuyển chọn, đào tạo tài năng trẻ gắn với công nghiệp sản xuất thiết bị thể thao. Trong khi đó, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây phát huy lợi thế biển, tổ chức những sự kiện thể thao quốc tế và phát triển du lịch thể thao.
Mô hình “Mạng lưới thiết chế thể thao mới” cũng đang được triển khai dựa trên nguyên tắc đa chủ thể, mở rộng hợp tác công - tư (PPP), ứng dụng chuyển đổi số và tinh gọn tổ chức. TS Lý Đại Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu TDTT TPHCM, thông tin, thành phố dự kiến giảm 20%-25% lực lượng huấn luyện viên (HLV) và vận động viên (VĐV) để tập trung nguồn lực đầu tư sâu cho các môn trọng điểm, áp dụng hệ thống KPI đo lường hiệu quả quản lý. Đặc biệt, khoa học - công nghệ được xác định là “chìa khóa vàng” giúp nâng tầm VĐV trên đấu trường quốc tế. Việc thí điểm thiết bị tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) giúp đo lường lực, tốc độ và phân tích thông số trực tiếp của VĐV ngay trên sân tập là minh chứng rõ nét. Theo lộ trình, công nghệ đo sóng não và hệ thống cảm biến đa điểm sẽ sớm được áp dụng để cá nhân hóa giáo án huấn luyện, đưa TPHCM trở thành trung tâm chuyển đổi số thể thao dẫn đầu cả nước.
Tinh thần đổi mới còn được thể hiện rõ qua cách tổ chức các sự kiện thể thao. Đại hội Thể dục thể thao TPHCM lần thứ I-2026 là một ví dụ tiêu biểu. Đại hội để lại những con số ấn tượng với gần 11.000 HLV, VĐV tranh tài ở 44 môn, ghi dấu ấn lịch sử về tư duy tổ chức khi đưa lễ khai mạc ra không gian mở tại Công viên bờ sông Sài Gòn thay vì trong nhà thi đấu. Về tư duy mang tính đột phá này, ông Nguyễn Nam Nhân giải thích thêm: Việc chọn Công viên bờ sông Sài Gòn xuất phát từ cách tiếp cận mới, đưa thể thao ra khỏi không gian khép kín, gắn với đặc trưng đô thị sông nước của miền Nam. Một TPHCM hiện đại nhưng vẫn giàu bản sắc, mở rộng về phía sông, hướng ra biển và kết nối các không gian phát triển mới.
Việc nâng tầm thể thao TPHCM không chỉ là nhiệm vụ chuyên ngành mà còn là sứ mệnh phát triển con người, cộng đồng và xã hội hiện đại, phù hợp với kỳ vọng của Đảng và Nhà nước về một siêu đô thị. TPHCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để “tái kiến thiết” thể thao thành phố một cách toàn diện, đổi mới và đầy khát vọng.
Ông NGUYỄN NAM NHÂN, Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM
Hiện thực hóa khát vọng
Dù sở hữu tiềm năng khổng lồ, thể thao TPHCM cũng đang đứng trước áp lực cạnh tranh khốc liệt từ các địa phương và đòi hỏi ngày càng cao của xu thế chuyên nghiệp hóa. Điều đó buộc thành phố phải không ngừng đổi mới, xây dựng chiến lược dài hạn và hành động quyết liệt hơn để duy trì vị thế dẫn đầu. TPHCM đã chọn cách dấn thân vào những bài toán lớn: đẩy mạnh xã hội hóa và chủ động hội nhập quốc tế.
Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu TDTT TPHCM Lý Đại Nghĩa cho biết, đến nay, thành phố là địa phương tiên phong cả nước với hơn 30 liên đoàn, hội thể thao hoạt động hiệu quả bằng nguồn lực xã hội. Việc ký kết hợp tác chiến lược với 12 quốc gia và vùng lãnh thổ về đào tạo, chuyển giao công nghệ huấn luyện đã giúp thể thao thành phố tiếp cận nhanh chóng với tinh hoa thế giới. Cơ hội khẳng định vị thế “siêu trung tâm thể thao” đang đến rất gần khi TPHCM chuẩn bị đăng cai Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ 10 vào cuối năm 2026. Đây được xem là cuộc sát hạch toàn diện về năng lực điều hành, trình độ công nghệ và hạ tầng đô thị. Một chiến dịch nâng cấp bứt tốc đang được triển khai từ các phường, xã đến trung tâm.
Hàng loạt công trình mang tính biểu tượng của thể thao thành phố đang được thay áo mới: Trung tâm TDTT Hoa Lư, Câu lạc bộ Bơi lặn
Phú Thọ, Nhà thi đấu TDTT Phú Thọ, Nhà tập luyện Thể thao Phú Thọ, sân vận động Thống Nhất... Tháng 9-2025, dự án xây dựng mới Trung tâm Đào tạo VĐV năng khiếu thể thao tại Trung tâm TDTT Hoa Lư đã chính thức động thổ. Mới đây vào cuối tháng 6, Sở VH-TT TPHCM đã tiếp nhận và vận hành Dự án 5 - Trụ sở làm việc hiện đại thuộc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể thao (phường Bình Dương), tạo nên một bệ phóng hạ tầng vững chắc cho các tài năng thể thao.
Không bó hẹp ở góc độ phong trào hay thành tích, TPHCM đã xem thể thao như một ngành kinh tế giải trí hoàn chỉnh. Theo TS Lý Đại Nghĩa, ước tính từ năm 1986 đến cuối 2025, TPHCM phối hợp tổ chức hơn 500 giải thể thao quốc tế uy tín: Giải bóng bàn Cây vợt vàng, Marathon quốc tế, Cúp cầu lông thế giới, Cờ vua quốc tế, Billiards carom 3 băng thế giới… Mỗi giải đấu quốc tế không chỉ là sân chơi thể thao mà còn góp phần quảng bá hình ảnh một thành phố năng động, cởi mở và hiếu khách; mang lại giá trị kinh tế, truyền thông và tạo động lực cho nhiều ngành dịch vụ phát triển.
Minh chứng sống động nhất là Giải vô địch Teqball thế giới 2024 do TPHCM lần đầu đăng cai. Giải đấu đã tiếp cận 470 triệu lượt khách hàng tiềm năng toàn cầu, được truyền thông tại 74 quốc gia và mang lại tổng giá trị truyền thông khoảng 2,1 triệu USD. Theo Ban tổ chức Liên hoan Võ thuật quốc tế TPHCM 2025, liên hoan cũng đã biến không gian đô thị thành sân khấu văn hóa - thể thao sống động, thu hút khoảng 35.000 khán giả, tạo 8,67 triệu lượt tiếp cận trên mạng xã hội, mang lại giá trị truyền thông 16,5 tỷ đồng.
Theo Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM Nguyễn Nam Nhân, thành phố hiện có 36,7% dân số tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, 32% gia đình thể thao và hơn 15.600 cơ sở, câu lạc bộ thể thao phục vụ nhu cầu tập luyện. Đây là thị trường gốc rất quan trọng. Nếu không có cộng đồng đủ lớn, sẽ khó phát triển dịch vụ, sự kiện, bán lẻ và tài trợ thể thao bền vững. Cách tiếp cận mới xác định thể thao là một hệ sinh thái nhiều lớp, gồm: tổ chức sự kiện, tài trợ, bản quyền, đào tạo, bán lẻ, du lịch và công nghệ.
