Khi tài năng bị lu mờ bởi túi tiền
Hệ thống bóng đá trẻ tại Mỹ đang là một ngành kinh doanh trị giá hơn 40 tỷ đô la, nhưng nó đang phục vụ sai đối tượng. Các câu lạc bộ trẻ tập trung vào các gia đình giàu có ở ngoại ô có khả năng chi trả chi phí lên tới 20.000 đô la mỗi năm cho lệ phí, di chuyển và huấn luyện. Điều này vô tình loại bỏ một lượng lớn tài năng từ các khu vực nông thôn hay trung tâm thành phố, những nơi không có điều kiện tài chính để theo đuổi bóng đá đỉnh cao.
Hơn thế nữa, khi các bậc phụ huynh trở thành "khách hàng" trả tiền, các HLV bị đặt trong tình thế khó xử: họ có thể mạnh tay yêu cầu và tạo ra sự khắc nghiệt, hay phải chiều chuộng để giữ chân học viên và duy trì nguồn thu? Thông thường, lựa chọn thứ hai được ưu tiên, tạo ra một môi trường thiếu sự cạnh tranh và thử thách thực sự. Các cầu thủ có thể dễ dàng chuyển sang câu lạc bộ khác nếu không hài lòng, và các câu lạc bộ lại thường chọn chiêu mộ tài năng thay vì đầu tư phát triển lâu dài. Đây là một vòng luẩn quẩn của sự tầm thường.
Cựu tuyển thủ Carli Lloyd, một biểu tượng của sự máu lửa và tinh thần chiến đấu, đã nhận xét về màn trình diễn của Mỹ trước Bỉ: "Tôi cảm thấy họ đã thua trận đấu ngay từ khi bước lên sân. Thiếu quyết đoán và sợ hãi". Điều này không phải là vấn đề về kỹ thuật hay thể lực, mà là về tinh thần, một phẩm chất mà các cầu thủ cần được rèn giũa trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt từ nhỏ.
Trong khi các cầu thủ Bỉ hay Na Uy (quốc gia chỉ có 5,6 triệu dân) phải chiến đấu bằng tất cả khát khao để vươn tới đỉnh cao, thì các tài năng trẻ Mỹ thường được "cưng chiều" trong những chuyến du đấu và các giải đấu "elite" đắt đỏ, nhưng thiếu đi sự khắc nghiệt để tôi luyện bản lĩnh. Họ trở thành những "người lính mùa hè", tỏa sáng khi có lợi thế nhưng lại tan rã khi đối mặt với một kẻ thù thực sự.
"Dấu hoa thị" cho giấc mơ World Cup của nước Mỹ
Chỉ vài ngày trước khi đội tuyển Mỹ bước vào trận đấu vòng 16 đội với Bỉ, một quyết định chưa từng có tiền lệ của FIFA đã tạo ra một cơn bão tranh cãi, đe dọa lu mờ mọi thành công mà thầy trò Mauricio Pochettino đã gây dựng. Sự can thiệp trực tiếp từ Tổng thống Donald Trump đã giúp tiền đạo chủ lực Folarin Balogun được xóa thẻ đỏ và kịp ra sân, nhưng cái giá phải trả có thể là sự hoài nghi và một vết nhơ về tính chính trực của giải đấu.
Chính giới truyền thông và những chuyên gia bóng đá Mỹ cũng ngao ngán. Họ nói điều này chẳng có lợi gì cho tuyển Mỹ. Họ tin rằng, một đội bóng mạnh thì phải đủ khả năng thay thế trụ cột khi cần thiết chứ không chờ “quyền trợ giúp”. Hơn nữa, đây cũng chỉ là vòng 16 đội, nếu không thắng nổi Bỉ khi thiếu 1 trụ cột, thì làm sao đủ sức cạnh tranh.
Đáng lo ngại hơn cả là tác động tâm lý và uy tín dành cho đội tuyển Mỹ. Người hâm mộ và giới quan sát lo ngại rằng chiến dịch World Cup đầy hứa hẹn của họ giờ đây sẽ mãi bị đặt dấu hỏi. Cựu nghị sĩ Adam Kinzinger đã đặt ra cụm từ đầy ám ảnh: "Nếu Mỹ vô địch, sẽ luôn có một dấu hoa thị bên cạnh danh hiệu đó". Chuyên gia địa chính trị Cyrus Janssen chỉ ra một tình thế tiến thoái lưỡng nan: "Nếu thắng Bỉ, chiến thắng sẽ bị vấy bẩn bởi chúng ta cần Tổng thống gian lận để giúp mình. Nếu thua, ngay cả việc gian lận cũng không giúp được gì".
Những gì sau đó, đã là một phần của câu trả lời.
Tương lai nào cho "Giấc mơ Mỹ"?
Mỹ sở hữu dân số gần 350 triệu người, một thị trường thể thao khổng lồ và các học viện của giải nhà nghề MLS đang có những bước đi đúng hướng với việc đào tạo miễn phí cho các tài năng trẻ. Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa đủ. Hệ thống bóng đá trẻ cần một cuộc cải cách sâu rộng, hướng đến việc tìm kiếm và phát triển tài năng từ mọi tầng lớp xã hội, thay vì chỉ phục vụ những người có khả năng chi trả.
Cần thay đổi triết lý từ "kinh doanh" sang "phát triển", ưu tiên chất lượng đào tạo và mài giũa tinh thần thi đấu hơn là hình thức và lợi nhuận. Chỉ khi nào "bãi cỏ" cho các tài năng được mở rộng và môi trường đào tạo thực sự cạnh tranh và khắc nghiệt, nước Mỹ mới có thể hy vọng tiến xa hơn vòng 16 đội, biến tiềm năng thể chất và số lượng thành sức mạnh thực sự trên bản đồ bóng đá thế giới.
Rất tiếc, mô hình thể thao ở Mỹ được thiết kế trên lợi nhuận. Ngay giải MLS cũng không có đội lên – xuống hạng và hệ thống thi đấu chủ yếu để tạo ra các sản phẩm kinh doanh bản quyền hơn là thúc đẩy chuyên môn.
