Cầu thủ trong độ tuổi “đẹp”
Độ tuổi trung bình của đội tuyển Việt Nam tại 2 kỳ ASEAN Cup 2024 và 2026 đều là 27,12 tuổi, thuộc nhóm “già” nhất ở khu vực Đông Nam Á. Nhưng ở góc độ bóng đá chuyên nghiệp, đây là độ tuổi “đẹp” nhất của một đội bóng. Đáng chú ý, 12/25 tuyển thủ vô địch ASEAN Cup 2026 từng vô địch năm 2024 và đa số chưa chạm đến tuổi 30, nghĩa là vẫn chơi đỉnh cao ít nhất 2-3 năm nữa.
Tuy nhiên, trong bối cảnh vừa phải giữ vị thế Đông Nam Á, vừa tăng tốc cho giấc mơ dự World Cup 2030, việc trẻ hóa đội tuyển quốc gia thời điểm hiện nay là quá rủi ro. Hơn nữa, HLV Kim Sang-sik đang xây dựng đội tuyển theo tiêu chuẩn quốc tế: cầu thủ tốt nhất sẽ được chọn và không phân biệt tuổi tác. Bên cạnh đó, cấu trúc đội tuyển hiện khá hài hòa: 5 cầu thủ U23 - 5 cầu thủ nhập tịch/Việt kiều - 15 cầu thủ khác thuộc thế hệ vàng 2018 đang trong thời gian đẹp nhất sự nghiệp (27-29 tuổi).
Lần cải tổ đội tuyển dưới thời HLV Philippe Troussier cách nay chưa lâu là bài học quá lớn. Nó cho thấy bóng đá Việt Nam cần phát triển cùng lúc 3 trụ cột: phát triển bóng đá trẻ; tạo điều kiện để cầu thủ trưởng thành ở đẳng cấp cao; bảo đảm V-League là nơi sàng lọc tinh hoa cho đội tuyển quốc gia.
Tạo cơ hội cọ xát đỉnh cao
Xét về thành tích, bóng đá trẻ Việt Nam đang “bội thu”: không còn đứng ngoài rìa các sân chơi châu lục, thậm chí đã chạm đến sân chơi thế giới. Đầu năm 2026, U23 Việt Nam có một hành trình đáng nhớ tại vòng chung kết U23 châu Á với hạng 3 chung cuộc. U17 Việt Nam lần đầu tiên trong lịch sử giành vé dự World Cup, tiếp nối chiến tích của U19 năm 2016. Hệ thống giải trẻ nội địa vừa có thêm sân chơi U16, nâng số lượng giải U quốc gia mỗi năm hiện lên con số 5 (từ U15 đến U21).
Càng nhiều cầu thủ trẻ, vấn đề “đầu ra” càng quan trọng. Đây là lý do mà VFF có chủ trương đưa đội U21 dự ASIAD 20 vào tháng 9 tới thay vì đội U23+3 như trước. Số lượng sân chơi quốc tế có hạn, trong khi nhu cầu được cọ xát quốc tế của cầu thủ trẻ cao. Việc điều phối để các tuyến U có thể dự tối thiểu mỗi năm 1 giải quốc tế là bài toán cho các nhà quản lý. Đây là lúc vai trò của giải vô địch quốc gia (V-league) được phát huy tối đa.
Danh hiệu “Cầu thủ xuất sắc nhất ASEAN Cup 2026” của Nguyễn Đình Bắc là ví dụ điển hình. Tiền đạo 22 tuổi đã thành danh từ lúc còn chơi cho Quảng Nam FC khi mới 19 tuổi. Anh chuyển đến đá cho nhà vô địch V-League CAHN khi mới 21 tuổi. Chính môi trường V-League đã giúp Đình Bắc phát triển sớm tài năng và ngay lần đầu dự ASEAN Cup, anh đã chiếm suất đá chính, cạnh tranh sòng phẳng với các đồng đội nhập tịch, trở thành trụ cột trong lối chơi của HLV Kim Sang-sik.
Trong khi đó, dù có thêm nhiều CLB tham dự V-League như Bắc Ninh FC, Thái Nguyên, Phú Thọ, Ninh Bình, Trường Tươi Đồng Nai, nhưng số CLB chuyên nghiệp của Việt Nam còn ít (chỉ trên dưới 20 đội có nền tảng dài hạn, đại diện cho khoảng 15/34 tỉnh, thành cả nước). Trong số này, chỉ một nhóm nhỏ khoảng 6 CLB là có cầu thủ đóng góp cho tuyển quốc gia. Các đội bóng còn lại chủ yếu tập trung vào việc mua sắm ngoại binh để cạnh tranh, tỷ lệ cầu thủ U21 được sử dụng không nhiều.
Ở góc độ khác, các CLB có thành tích không tốt trên đấu trường quốc tế, dẫn đến số lượng tham dự mỗi mùa không nhiều. Ví dụ mùa 2026, V-League chỉ có 2 đại diện dự các cúp châu Á trong khi con số này của Thái Lan là 5. Với việc sử dụng tối đa ngoại binh để thi đấu quốc tế, cơ hội được cọ xát đỉnh cao của cầu thủ nội không nhiều. Như vậy, trong nước thì cầu thủ trẻ có ít đất diễn, quốc tế thì cả tuyển thủ quốc gia cũng khó lòng được ra sân trong màu áo CLB.
Hiện có sự phát triển lệch pha: đội tuyển được “đốt giai đoạn” bằng nguồn lực nhập tịch, trong khi nền móng CLB - nơi cầu thủ phải rèn giũa mỗi tuần, văn hóa thi đấu đỉnh cao được nuôi dưỡng liên tục - gần như đứng yên. Cho nên, giới chức bóng đá Việt Nam cần nỗ lực nâng cấp giải V-League và hệ thống CLB chuyên nghiệp để khẳng định vai trò trụ cột của mình trong chiến lược phát triển tài năng, đặc biệt là cầu thủ trẻ.
