Tạo nền móng vững chắc
Những năm đầu sau 1975, cơ sở vật chất thể thao của thành phố còn hết sức hạn chế. Một vài địa điểm như sân Tao Đàn, sân Tinh Võ, sân vận động Cộng Hòa hay hồ bơi Yết Kiêu là những hạt nhân hiếm hoi, trong lúc phần lớn sân bãi xuống cấp nghiêm trọng. Lực lượng vận động viên (VĐV) mỏng, vỏn vẹn ở một số môn truyền thống như bóng đá, điền kinh, bơi lội, thể dục, bóng chuyền, bóng bàn, cầu lông và cờ vua; còn phong trào thể thao quần chúng gần như không hình thành.
Từ xuất phát điểm đó, một định hướng mang tính nền tảng đã được thành phố xác lập: đầu tư cho thể thao chính là đầu tư cho con người. Tư duy này đã đặt viên gạch đầu tiên cho quá trình phát triển trong nhiều thập niên sau đó.
Hiện số lượng môn thể thao được phát triển tại TPHCM đã tăng từ khoảng 8 môn lên hơn 40 môn, nhiều môn giữ vị thế dẫn đầu toàn quốc. Thành tích tại các kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc đã khẳng định vị thế của thể thao thành phố: liên tiếp đứng nhất các kỳ 1985, 1990, 1995 và từ năm 2000 tới nay thành phố luôn nằm trong nhóm hai đơn vị mạnh nhất nước. Một nền móng thể thao vững chắc đã được hình thành từ chính những ngày gian khó.
Song hành với thể thao thành tích cao là sự lan tỏa mạnh mẽ của phong trào thể dục thể thao quần chúng. Cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” đã trở thành một phần đời sống đô thị. Không gian công cộng, từ công viên, tuyến đường chạy bộ đến các khu tập luyện ngoài trời, ngày càng sôi động.
Các giải chạy, bơi phòng chống đuối nước, hoạt động võ thuật cộng đồng và nhiều giải thể thao phong trào không chỉ tạo sân chơi lành mạnh, nâng cao sức khỏe người dân mà còn là “vườn ươm” phát hiện nhiều tài năng mới.
Từ nền tảng ấy, thể thao thành phố đã sản sinh nhiều thế hệ VĐV xuất sắc, đóng góp cho thể thao quốc gia ở các đấu trường khu vực và quốc tế, như Trần Quang Hạ, Hồ Nhất Thống (taekwondo), Lý Đức (thể hình), Cao Ngọc Phương Trinh (judo), Nguyễn Đình Minh (điền kinh), Nguyễn Kiều Oanh (bơi), Trần Quyết Chiến (billiards), Lê Quang Liêm (cờ vua), Châu Tuyết Vân (taekwondo)...
Nhiều gương mặt đã ghi dấu ấn ở các kỳ Olympic, khẳng định vai trò “cái nôi” đào tạo của thành phố, như: Cao Ngọc Phương Trinh (judo), Trần Hiếu Ngân (taekwondo), Nguyễn Tiến Nhật (đấu kiếm), Lê Thị Mộng Tuyền (bắn súng), Nguyễn Tiến Minh (cầu lông)…
Cùng với con người, hệ thống cơ sở vật chất thể thao cũng được đầu tư ngày càng đồng bộ. Hàng trăm công trình từ cơ sở đến cấp thành phố được xây dựng, nâng cấp, trong đó có những công trình lớn như Nhà thi đấu Phú Thọ, sân vận động Thống Nhất, cụm sân Tân Bình, Lãnh Binh Thăng…
TPHCM hiện sở hữu hơn 1.000 hồ bơi, 18 nhà thi đấu đa năng và nhiều trung tâm huấn luyện đạt chuẩn, tạo nền tảng vững chắc cho cả thể thao thành tích cao lẫn thể thao quần chúng.
Khát vọng vươn tầm
Bước sang giai đoạn mới, thể thao TPHCM không chỉ dừng lại ở mục tiêu huy chương mà còn hướng tới hội nhập quốc tế và phát triển bền vững. Thành phố là địa phương tiên phong trong xã hội hóa thể thao với hơn 30 liên đoàn, hội thể thao hoạt động hiệu quả, huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội cùng chung tay phát triển.
Từ năm 1986 đến cuối 2025, TPHCM phối hợp tổ chức hơn 500 giải thể thao quốc tế ở nhiều môn: Giải Bóng bàn Cây vợt vàng, Marathon quốc tế, Cúp Cầu lông thế giới, Cờ vua quốc tế HDBank, Cúp Xe đạp truyền hình, Giải đấu Vô địch thế giới Carom 3 băng… Mỗi sự kiện vừa góp phần phát triển chuyên môn, vừa quảng bá hình ảnh một đô thị năng động, cởi mở và hội nhập.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, khoa học - công nghệ đang trở thành động lực mới cho thể thao. Các ứng dụng về dữ liệu, phân tích hiệu suất, trí tuệ nhân tạo từng bước được đưa vào huấn luyện và quản lý vận động viên, cho thấy hướng tiếp cận hiện đại, tiệm cận chuẩn quốc tế.
Đặc biệt, sau giai đoạn hợp nhất địa giới hành chính, trong tầm nhìn phát triển không gian mới, thể thao thành phố đang được định vị lại, tái cấu trúc toàn diện.
“Tam giác phát triển thể thao” đang được hình thành: TPHCM đóng vai trò trung tâm huấn luyện và ứng dụng khoa học; khu vực Bình Dương ngày trước trở thành trung tâm phát hiện, đào tạo năng khiếu và sản xuất thiết bị; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây phát triển thể thao biển và tổ chức sự kiện quốc tế.
Mô hình “mạng lưới thiết chế thể thao mới” được xây dựng với nguyên tắc đa chủ thể, khai thác và chia sẻ lợi nhuận, mở rộng hợp tác công - tư (PPP) và chuyển đổi số toàn diện.
Hơn 50 năm nhìn lại, thể thao TPHCM đã đi một chặng đường dài với nhiều dấu mốc đáng tự hào, nhưng vẫn đối mặt với những bài toán lớn: thiếu công trình tầm cỡ; một số môn chậm chuyển sang cơ chế chuyên nghiệp; đầu tư trang thiết bị khoa học - công nghệ hạn chế... Dẫu vậy, thách thức cũng chính là động lực để thể thao TPHCM tiếp tục bứt phá.
Trong kỷ nguyên mới, thể thao TPHCM đang đứng trước cơ hội tạo ra một hệ sinh thái thể thao bền vững, đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố và đất nước.
Rạng rỡ 50 năm của thể thao TPHCM là câu chuyện của lòng tự hào và khát vọng. Hành trình này chứng minh rằng, khi có quyết tâm, dám đổi mới và biết tận dụng sức mạnh cộng đồng, mọi giới hạn đều có thể bị phá vỡ. TPHCM sẽ tiếp tục viết tiếp những trang sử mới, bứt phá mạnh mẽ hơn!
