Gìn giữ bản sắc bóng đá Việt

Trông chờ cầu thủ nhập tịch

Trong đội hình đội tuyển bóng đá nam Việt Nam hiện nay có sự góp mặt của một số cầu thủ nhập tịch và cầu thủ gốc Việt như Nguyễn Xuân Son, Đỗ Hoàng Hên, Patrik Lê Giang, Nguyễn Tài Lộc, Ngô Đăng Khoa… Họ đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng, từ hàng công đến khung thành.

Đây không còn là câu chuyện riêng của bóng đá Việt Nam. Việc bổ sung cầu thủ nhập tịch hoặc cầu thủ có nguồn gốc nước ngoài đang trở thành xu hướng ở nhiều đội tuyển Đông Nam Á nhằm nhanh chóng nâng cao chất lượng đội hình.

Với bóng đá Việt Nam, cách làm này đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Nguyễn Xuân Son ghi 7 bàn, góp công lớn giúp đội tuyển vô địch ASEAN Cup 2024. Những cầu thủ mới như Hoàng Hên, Tài Lộc giúp mở rộng lựa chọn nhân sự và phương án tấn công. Tuy nhiên, hiệu quả trước mắt không đồng nghĩa với một nền tảng bền vững.

Khi những khoảng trống của đội tuyển chủ yếu được bù đắp bằng các cầu thủ trưởng thành bên ngoài hệ thống đào tạo trong nước, sức ép đổi mới các lò đào tạo trẻ, nâng chất lượng giải vô địch quốc gia và phát triển đội ngũ huấn luyện viên có thể giảm sút.

Nâng chất đào tạo

Nhìn ra thế giới, chức vô địch World Cup 2026 của Tây Ban Nha tiếp tục cho thấy giá trị của một hệ thống phát triển cầu thủ bài bản, có tính kế thừa. Thành công ấy không chỉ đến từ những học viện nổi tiếng như La Masia, mà còn dựa trên mạng lưới đào tạo trẻ, chất lượng các giải đấu trong nước và sự thống nhất về yêu cầu kỹ thuật, chiến thuật qua nhiều cấp độ.

Khi được gọi lên đội tuyển, cầu thủ không phải làm quen lại từ đầu, bởi đã được chuẩn bị trong một môi trường có định hướng rõ ràng. Nhật Bản cũng đi theo con đường tương tự, với sự gắn kết giữa các câu lạc bộ chuyên nghiệp, trường học, bóng đá trẻ và chiến lược đưa cầu thủ ra nước ngoài thi đấu.

ASEAN Cup bước sang tuổi 30 trong bối cảnh hệ thống thi đấu của bóng đá khu vực và châu Á đang thay đổi. Việc Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) dự kiến tổ chức FIFA ASEAN Cup, cùng kế hoạch hình thành AFC Nations League, đặt bóng đá Đông Nam Á trước yêu cầu nâng cao chất lượng và xác định lại vị trí.

Bóng đá Việt Nam vì thế không thể chỉ dừng ở mục tiêu giành thêm danh hiệu khu vực. Để tiến vào nhóm 10 nền bóng đá hàng đầu châu Á và phấn đấu giành quyền tham dự World Cup như Đề án phát triển bóng đá Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 đặt ra, cần một cách tiếp cận căn bản và dài hạn hơn.

Cùng với mục tiêu bảo vệ ngôi vô địch, câu chuyện về bản sắc cũng cần được đặt ra nghiêm túc. Bản sắc không có nghĩa là khép cửa với cầu thủ nhập tịch, càng không phải giữ nguyên một lối chơi bất chấp sự thay đổi của bóng đá hiện đại. Đó phải là những phẩm chất được hình thành từ đặc điểm cầu thủ, triết lý đào tạo và cách tổ chức thi đấu xuyên suốt.

Bóng đá Việt Nam cần xác định rõ mẫu cầu thủ và lối chơi hướng tới; chuẩn hóa công tác đào tạo trẻ, nâng cao chất lượng huấn luyện viên, tăng cơ hội thi đấu cho cầu thủ trẻ và tạo lộ trình để những cầu thủ tốt nhất ra nước ngoài thi đấu.