Khi “0-0” trở lại như một biểu tượng thời thế
Premier League từng là sân khấu của những cơn mưa bàn thắng. Nhưng mùa này, tỷ lệ trận hòa 0-0 đang ở mức cao nhất trong 5 năm: 7,7% tổng số trận, tương đương 17 trận không bàn thắng tính đến giữa tháng 1 – nhiều hơn cả mùa 2024-25 (16 trận) và gần gấp đôi mùa 2023-24 (11 trận), mùa có tỷ lệ 0-0 thấp nhất lịch sử với chỉ 2,9%.
Nhưng điều đáng nói hơn là nghịch lý đằng sau các con số. Tổng số bàn thắng toàn giải vẫn đạt mức trung bình khá (2,7 bàn/trận), chỉ thấp hơn đôi chút so với những mùa “mưa bàn thắng” gần đây. Điều đó nghĩa là bóng đá Anh không thiếu bàn, mà là phân bố bàn thắng đang lệch: có những trận cầu bùng nổ, nhưng cũng ngày càng nhiều trận mà hai đội triệt tiêu lẫn nhau đến mức tê liệt.
Các thống kê từ Opta cho thấy mùa giải này chứng kiến số cú sút trung bình mỗi trận giảm xuống mức thấp thứ hai kể từ 2003-04, và số cú sút trúng đích thấp nhất lịch sử Premier League – chỉ 8,2 lần/trận. Một hình ảnh rõ ràng về xu hướng: tốc độ và sự mạo hiểm đang nhường chỗ cho tính toán và cẩn trọng.
Các đội vẫn tạo nhiều cơ hội gần khung thành (16.7 cú sút trong vòng cấm – mức cao), nhưng phòng ngự dày đặc, chặn đường sút hiệu quả hơn. Sút xa giảm kỷ lục (dưới 8 cú/trận). Số lần chạm bóng trong vòng cấm đối phương vẫn cao (50.3/trận – thứ ba lịch sử), cho thấy các đội cố gắng tiếp cận nhưng khó xuyên thủng. Tỷ lệ chuyển hóa cú sút vẫn tốt (11.2% – mức cao), nên vấn đề không phải dứt điểm kém mà là thiếu cơ hội rõ ràng do phòng ngự chắc chắn và lối chơi thận trọng.
Không phải ngẫu nhiên khi những Arsenal, Newcastle hay Wolves đều trải qua giai đoạn hòa không bàn thắng liên tiếp. “Bóng đá hiện đại” tại Premier League đang trở nên cơ giới hơn, thiên về tổ chức khối đội hình chặt, pressing trung bình, và khai thác bóng hai thay vì đẩy tốc độ tấn công liên tục như trước.
Bàn mở tỷ số – Chưa chắc là lợi thế
Cách đây chưa lâu, ghi bàn trước ở Premier League gần như đồng nghĩa với chiến thắng. Trong hơn 30 năm, đội mở tỷ số thắng trung bình 69% các trận. Nhưng những mùa gần đây, điều đó đã không còn là quy luật vàng.
Cũng theo Opta, mùa trước ghi nhận tỷ lệ cao kỷ lục 16,5% các trận mà đội ghi bàn trước vẫn không thắng – và mùa này con số đó vẫn đang ở mức đáng kể, khoảng 13,8%. Nghĩa là, cứ 7–8 trận thì có một trận đội dẫn trước bị gỡ hoặc thua ngược.
Xu hướng này thể hiện rõ trong các bảng xếp hạng “hiệu suất phản ứng sau bàn thua”. Aston Villa và Brighton đang nổi lên như những bậc thầy lội ngược dòng – minh chứng cho sức sống chiến thuật của những đội hạng trung sẵn sàng thay đổi cấu trúc pressing, tận dụng bóng chết và khoảnh khắc chuyển đổi để đảo ngược thế trận.
Ngược lại, Manchester City – vốn dẫn bàn nhiều nhất giải – lại chưa thắng nổi trận nào khi bị đối thủ dẫn trước, cho thấy họ phụ thuộc nhiều vào nhịp kiểm soát ban đầu. Arsenal thì đi theo hướng khác: thắng cả 13 trận khi ghi bàn mở tỷ số, giữ vững bản sắc “đánh phủ đầu, bóp nghẹt nhịp độ”. Bournemouth hay Brentford, trong khi đó, lại thường mất điểm sau khi mở tỷ số, một dấu hiệu của sự thiếu kiên định trong tâm lý và tổ chức phòng ngự.
Những con số này phản ánh thực tế chiến thuật mới: bàn thắng sớm không còn đủ để kiểm soát trận đấu, vì khoảng cách giữa các đội đã thu hẹp đáng kể. Đội dẫn trước giờ phải lo “bảo toàn” thay vì tiếp tục áp đặt, trong khi đội bị dẫn ngày càng tự tin rằng vẫn còn cơ hội lật ngược tình thế.
Premier League trong thời kỳ cân bằng mới
Hai xu hướng – gia tăng trận 0-0 và suy giảm tầm ảnh hưởng của bàn mở tỷ số – không phải ngẫu nhiên cùng xuất hiện. Chúng là hệ quả của một thời kỳ cân bằng mới trong Premier League.
Khoảng cách tài chính giữa nhóm Big Six và phần còn lại đang thu hẹp, kéo theo khoảng cách chiến thuật cũng co lại. Các đội “chiếu dưới” giờ có đủ dữ liệu, phân tích và khả năng pressing để làm chậm trận đấu, khóa chặt không gian, khiến “bộ máy tấn công” của các ông lớn phải xoay chuyển trong thế bế tắc.
Ở chiều ngược lại, những HLV như Mikel Arteta, Unai Emery hay Iraola trước đây lại đưa giải đấu vào một dạng “chơi cờ” chiến thuật: ít cơ hội, nhiều tính toán, thắng nhờ chi tiết. Bóng đá Anh, vốn từng được định nghĩa bằng tốc độ và bản năng, giờ trở nên giống Serie A của thập niên 1990 – một đấu trường nơi sự cẩn trọng được trả giá bằng điểm số.
Điều đó không có nghĩa Premier League mất sức hấp dẫn. Trái lại, giải đấu đang bước vào giai đoạn giằng co trí tuệ – nơi mọi bàn thắng, mọi pha pressing hay quyết định thay người đều có thể làm thay đổi cuộc đua. Bàn thắng ít đi, nhưng mỗi bàn lại mang trọng lượng chiến thuật lớn hơn.
