Bà Jessie Li, FSA, Giám đốc Khu vực Đông và Đông Nam Á thuộc Hiệp hội Định phí Bảo hiểm Hoa Kỳ (SOA), nhận định: Môi trường tài chính tại Việt Nam đang dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng nhìn về tương lai. Trong bối cảnh các yếu tố rủi ro ngày càng đan xen, các nhà quản trị không thể chỉ dựa vào dữ liệu quá khứ. Họ phải cân nhắc những kịch bản có thể xảy ra, dự báo tác động tài chính tương ứng và xác định rõ những đánh đổi cần thiết. Khả năng kết nối giữa dữ liệu, yếu tố bất định và hệ quả tài chính dài hạn chính là giá trị cốt lõi của tư duy định phí. Sự chuyển dịch nhân khẩu học tại Việt Nam là ví dụ điển hình cho thấy tầm quan trọng của tư duy định phí. Dự báo đến năm 2036, gần 20% dân số Việt Nam sẽ trên 60 tuổi, kéo theo áp lực lớn hơn lên nhu cầu hưu trí, chi phí y tế và thời gian sử dụng tiền tích lũy. Khảo sát “Mức độ sẵn sàng cho hưu trí tại Việt Nam năm 2025” của SOA cho thấy khoảng cách giữa niềm tin tài chính và thực tế chuẩn bị: dù 71% số người tham gia tin rằng khoản tiết kiệm đủ cho tuổi hưu, vẫn có 39% thừa nhận bắt đầu tích lũy muộn hơn dự định. Điều này cho thấy một chỉ số tài chính tích cực chưa đủ để phản ánh đầy đủ rủi ro dài hạn. Mục tiêu tiết kiệm hôm nay có thể thay đổi đáng kể nếu tuổi thọ tăng, chi phí y tế leo thang hoặc lạm phát làm giảm sức mua. Tương tự, trong môi trường doanh nghiệp, dữ liệu và AI có thể nâng cao năng lực dự báo nhưng không thay thế được khả năng phản biện giả định và ra quyết định trong điều kiện bất định. Dữ liệu hay công nghệ tiên tiến không thể xóa bỏ tính bất định. Tư duy định phí giúp chúng ta phản biện giả định và lường trước các hệ quả. Công nghệ chỉ hỗ trợ, không thể thay thế bản lĩnh ra quyết định của con người.
Ông Chung Bá Phương (FSA), Thành viên HĐQT Techcom Life và Techcom Insurance, chia sẻ: “Phân tích rủi ro chỉ thực sự giá trị khi trực tiếp dẫn dắt quyết định, dù là điều chỉnh chiến lược, phân bổ lại nguồn vốn hay xác định rủi ro doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận. Mục tiêu là chuyển hóa phân tích kỹ thuật thành lựa chọn kinh doanh rõ ràng”. Khi doanh nghiệp gắn quản trị rủi ro với quyết định chiến lược, yêu cầu đối với chuyên gia định phí cũng thay đổi. Bà Phei San Teng, FSA, Giám đốc Định phí AIA Việt Nam, cho biết: Năng lực kỹ thuật chuyên sâu vẫn là nền tảng cốt lõi, nhưng các tổ chức ngày càng cần những chuyên gia định phí am hiểu bối cảnh kinh doanh, có khả năng phản biện các giả định và diễn giải rõ ràng các rủi ro phức tạp. Giá trị thực sự nằm ở việc biến các con số phân tích thành giải pháp thực tiễn, giúp các nhà quản trị dễ dàng đưa ra hành động.
Khi Việt Nam chuyển dịch sang môi trường tài chính quản trị theo rủi ro, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở khả năng tiếp cận dữ liệu hay sử dụng mô hình phân tích phức tạp. Khác biệt nằm ở năng lực giải mã dữ liệu, phản biện giả định và chuẩn bị cho nhiều kịch bản có thể xảy ra. Trong bối cảnh biến động ngày càng lớn, quyết định tài chính bền vững không đến từ việc dự đoán tương lai hoàn hảo, mà từ khả năng ra quyết định có cơ sở trước những bất định dài hạn.
