Chiến thắng của đội cầu mây 4 nữ trước Thái Lan ngày 3-10 là cái kết đẹp cho hành trình của Thể thao Việt Nam tại ASIAD 20. Trong trận chung kết căng thẳng, các cô gái Việt Nam thắng 2-1, mang về HCV thứ ba và tạo nên một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất của đoàn tại Aichi-Nagoya.
Dấu ấn Thể thao Việt Nam tại Aichi-Nagoya
Kết thúc Đại hội, Việt Nam giành 3 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ, tổng cộng 25 huy chương. So với mục tiêu tối thiểu 4 HCV đặt ra trước ngày lên đường, đoàn chưa hoàn thành chỉ tiêu. Khoảng cách chỉ là một HCV, nhưng kết quả chung cuộc cũng phần nào phản ánh vị trí thực tế của thể thao Việt Nam khi bước ra đấu trường châu lục.
Karate là môn giải tỏa cơn khát vàng đầu tiên. Nguyễn Ngọc Trâm, Bùi Ngọc Nhi và Hoàng Thị Thu Uyên vượt qua Iran trong trận chung kết kata đồng đội nữ, mang về chức vô địch vào thời điểm đoàn Việt Nam rất cần một cú hích.
Sau karate, cầu mây trở thành điểm sáng nổi bật nhất. Các tuyển thủ nữ lần lượt đăng quang nội dung đôi và 4 người, đóng góp 2 trong 3 HCV của đoàn. Đặc biệt, chức vô địch 4 nữ càng có giá trị khi đối thủ trong trận quyết định là Thái Lan, một trong những nền cầu mây mạnh nhất thế giới. Trước sức ép lớn, các tuyển thủ Việt Nam vẫn giữ được sự ổn định để thắng 2-1.
3 HCV là phần thưởng xứng đáng cho những đội tuyển đã tận dụng tốt cơ hội. Song bức tranh của Thể thao Việt Nam tại ASIAD 20 còn có một gam màu đáng chú ý khác: 19 HCĐ.
Con số ấy cho thấy VĐV Việt Nam xuất hiện ở khá nhiều cuộc cạnh tranh huy chương nhưng số người đi được tới trận cuối cùng hoặc vị trí cao nhất còn hạn chế. Ở cấp độ ASIAD, ranh giới giữa HCĐ, HCB và HCV đôi khi chỉ được quyết định trong vài giây, một động tác hay một thời điểm xử lý. Chính những chi tiết nhỏ ấy lại là nơi thể hiện rõ nhất khác biệt về trình độ.
Đây cũng là thử thách lớn khi thể thao Việt Nam chuyển từ sân chơi Đông Nam Á lên châu lục. Tại SEA Games, nhiều đội tuyển bước vào cuộc thi với vị thế ứng viên vô địch. ASIAD là một mặt bằng khác, nơi Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc cùng nhiều quốc gia mạnh như Ấn Độ, Iran, Kazakhstan hay Uzbekistan sở hữu những VĐV thuộc đẳng cấp thế giới.
Vì vậy, thành tích tại Aichi-Nagoya cần được nhìn xa hơn câu chuyện đạt hay không đạt chỉ tiêu 4 HCV. Điều đáng quan tâm là cơ cấu huy chương và khả năng cạnh tranh của các môn được xác định là trọng điểm.
Hai trong 3 HCV của Việt Nam đến từ cầu mây, tấm còn lại thuộc kata đồng đội nữ karate. Những thế mạnh này cần tiếp tục được duy trì, nhưng bài toán dài hạn vẫn nằm ở các nội dung Olympic.
Sau những tấm huy chương
Ở ASIAD, những môn như điền kinh, bơi, bắn súng, rowing, canoeing, thể dục dụng cụ hay các môn võ Olympic mang ý nghĩa đặc biệt bởi thành tích tại đây phần nào phản ánh khả năng tiếp cận trình độ thế giới. Muốn hướng đến Olympic, Việt Nam cần có thêm những VĐV đủ sức bước vào nhóm tranh chấp huy chương ở chính các nội dung này.
Thực tế cho thấy Việt Nam không thiếu những cá nhân có khả năng tạo đột phá. Thể thao nước nhà từng có nhà vô địch Olympic và nhiều VĐV đạt thành tích cao ở đấu trường thế giới. Vấn đề khó hơn là làm sao duy trì được sự kế thừa để thành tích không phụ thuộc vào một vài tài năng xuất hiện trong từng giai đoạn.
Đó là câu chuyện của cả hệ thống đào tạo.
Một VĐV đủ khả năng tranh HCV ASIAD hay tiến tới huy chương Olympic cần nhiều năm chuẩn bị, từ tuyển chọn tài năng, huấn luyện, thi đấu quốc tế đến dinh dưỡng, y học, phục hồi và tâm lý. Việc đầu tư vì thế cần được thực hiện theo những chu kỳ dài và tập trung vào các VĐV thực sự có khả năng tiến sâu ở đấu trường châu lục, thế giới.
Một VĐV đủ khả năng tranh HCV ASIAD hay tiến tới huy chương Olympic cần nhiều năm chuẩn bị, từ tuyển chọn tài năng, huấn luyện, thi đấu quốc tế đến dinh dưỡng, y học, phục hồi và tâm lý. Việc đầu tư vì thế cần được thực hiện theo những chu kỳ dài và tập trung vào các VĐV thực sự có khả năng tiến sâu ở đấu trường châu lục, thế giới.
Ba HCV tại Aichi-Nagoya vì thế nên được nhìn bằng cả sự trân trọng lẫn tỉnh táo. Karate và cầu mây đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ ở những thời điểm quan trọng, nhưng việc không đạt mục tiêu tối thiểu 4 HCV cũng cho thấy sức cạnh tranh của Việt Nam chưa tạo được bước tiến đủ lớn.
ASIAD 20 khép lại, bảng huy chương đã chốt. Điều cần thiết lúc này không phải tiếc nuối quá lâu về một HCV còn thiếu, mà là xác định những VĐV và môn thể thao nào có khả năng tạo bước đột phá trong chu kỳ kế tiếp.
Bởi sau SEA Games là ASIAD, và sau ASIAD, thước đo cao nhất vẫn là Olympic. Muốn tiến gần hơn tới sân khấu ấy, Thể thao Việt Nam cần biến những bài học tại Aichi-Nagoya thành một chiến lược đầu tư cụ thể, dài hạn và có trọng điểm.
25 HUY CHƯƠNG TẠI AICHI-NAGOYA
Đoàn Thể thao Việt Nam kết thúc ASIAD 20 với 3 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ, tổng cộng 25 huy chương. Ba HCV thuộc về kata đồng đội nữ karate, cầu mây đôi nữ và cầu mây 4 nữ. Cầu mây với hai chức vô địch trở thành môn đóng góp nhiều HCV nhất cho Việt Nam. Kết quả chung cuộc thấp hơn một HCV so với mục tiêu tối thiểu 4 HCV đặt ra trước Đại hội.
