Lịch sử Euro từ A đến Z: Dấu ấn Van Basten và bộ 3 Hà Lan bay lừng danh

Mùa hè này, ngày hội bóng đá lớn nhất châu Âu sẽ trở lại trên đất Đức. Hãy cùng điểm lại hành trình 64 năm của UEFA Euro qua các cầu thủ, đội tuyển, nhân vật… để lại dấu ấn khó phai trong lịch sử giải đấu từ A đến Z.

Marco Van Basten để lại dấu ấn đậm nét tại Euro 1988
Marco Van Basten để lại dấu ấn đậm nét tại Euro 1988

V - Van Basten

Huyền thoại Marco Van Basten chính là một trong những tiền đạo để lại ấn tượng sâu đậm nhất trong lòng khán giả tại Euro. “Thiên nga Utrecht” giành ngôi vua phá lưới tại Euro 1988 với 5 pha lập công, cùng với Frank Rijkaard và Ruud Gullit tạo nên bộ 3 Hà Lan bay lừng danh đưa “xứ sở hoa tulip” đến chức vô địch. 5 bàn thắng của Van Basten bao gồm hat-trick vào lưới Anh tại vòng bảng, 1 bàn thắng ở bán kết ấn định tỷ số 2-1 loại chủ nhà Tây Đức và siêu phẩm chốt hạ Liên Xô trong trận đấu cuối cùng. Pha volley ở góc hẹp của huyền thoại này trước Liên Xô được coi là một trong những bàn thắng đẹp và đáng nhớ nhất lịch sử Euro. Nó xuất hiện ở mọi cuốn phim tổng hợp ngắn lịch sử giải đấu hay những đoạn giới thiệu trước mỗi kỳ Euro.

4 năm sau, người hùng Van Basten lại hóa tội đồ khi sút hỏng luân lưu trước Đan Mạch, khiến đương kim vô địch Hà Lan rời cuộc chơi. Ông không chơi thêm kỳ Euro nào do phải giải nghệ sớm ở tuổi 28 bởi chấn thương tàn phá sự nghiệp. Đến khi trở thành HLV của “cơn lốc màu da cam”, Van Basten cũng dẫn dắt các cầu thủ lọt vào tứ kết Euro 2008 với phong độ hủy diệt cùng 3 trận vòng bảng toàn thắng. Đáng tiếc, cuộc hành trình trên cương vị làm thầy của Van Basten phải dừng lại trước đội tuyển Nga của tiền bối đồng hương Guus Hiddink.

W - Wales

Gareth Bale.jpg
Gareth Bale cùng các đồng đội tạo nên bất ngờ bằng việc lọt vào bán kết Euro 2016

Thành tích tại Euro của Xứ Wales có thể chia làm 2 giai đoạn dễ hiểu: trước khi có Gareth Bale và sau khi có Gareth Bale. Trước khi có Bale, xứ Wales chưa từng 1 lần giành quyền vào chơi ở vòng chung kết Euro cho tới năm 2016, dù đất nước này sản sinh ra không ít danh thủ nổi tiếng trong quá khứ như Ryan Giggs, Ian Rush, Craig Bellamy,.... Euro 2016 trên đất Pháp là lần đầu tiên “Những chú rồng” tới được với ngày hội bóng đá lớn nhất châu lục. Và ngay ở lần đầu tiên đó, với đầu tàu Gareth Bale, xứ Wales đã gây bất ngờ lớn khi lọt tới vòng bán kết. 5 năm sau, Bale dù đã ở bên kia sườn dốc sự nghiệp nhưng vẫn cùng các đồng đội dự Euro và vượt qua vòng bảng. Đến khi anh giải nghệ, xứ Wales lại chẳng thể tới được mùa hè nước Đức 2024 này khi bị Ba Lan đánh bại trong trận chung kết play-off.

X - Xhaka

Xhaka.jpg
Anh em nhà Xhaka đối đầu nhau trong trận Albania gặp Thụy Sỹ tại Euro 2016

Lịch sử Euro đã chứng kiến một số cặp anh em nổi tiếng cùng được triệu tập và chung chiến tuyến trong màu áo đội tuyển tại ngày hội bóng đá này. Điển hình có thể nói tới anh em nhà De Boer (Hà Lan), anh em nhà Neville (Anh) hay anh em nhà Berezutski (Nga)... Tuy nhiên, chỉ có duy nhất một cặp anh em ruột cùng cha cùng mẹ sinh ra mà lại thi đấu cho 2 đội tuyển khác nhau và đối đầu nhau tại Euro. Đó là anh em nhà Xhaka trong trận Thụy Sỹ gặp Albania tại vòng bảng Euro 2016.

Ở ngày 11-6-2016 ấy, cậu anh Taulant khoác áo Albania, cậu em Granit khoác áo Thụy Sỹ còn người mẹ ngồi trên khán đài mặc một chiếc áo phông có in hình quốc kỳ cả 2 nước. Kết quả là Granit thắng Taulant 1-0. Sở dĩ có câu chuyện đặc biệt này vì gia đình nhà Xhaka vốn có gốc Albania ở Kosovo và di cư từ Nam Tư sang Thụy Sỹ ở đầu thập niên 1990 do nội chiến. Cha mẹ Xhaka sinh ra cả 2 anh em tại Basel. Đến khi theo nghiệp quần đùi áo số, Taulant chọn khoác áo quê gốc Albania, còn Granit cống hiến cho nơi lớn lên là Thụy Sỹ. Ở kỳ Euro năm nay, trong khi Granit đang là thủ quân của Thụy Sỹ, thì đáng tiếc Taulant lại không cùng Albania đến nước Đức vì anh đã giã từ sự nghiệp quốc tế năm 2019.

Y - Yashin

Lev Yashin.jpg
Lev Yashin cùng ĐT Liên Xô trở thành những người đầu tiên lên ngôi vô địch châu Âu năm 1960

Một trong những, nếu không muốn nói là thủ môn xuất sắc nhất mọi thời đại - Lev Yashin. Ông chính là người gác đền của đội tuyển Liên Xô tại Euro 1960, nơi giải đấu dành cho các đội tuyển châu Âu lần đầu tiên được tổ chức. Và cũng chính Liên Xô là đội bóng lên ngôi tại giải đấu này với chiến thắng 2-1 trước Nam Tư trong hiệp phụ trận chung kết. Yashin lọt vào đội hình tiêu biểu và 3 năm sau, ông trở thành thủ môn đầu tiên và cũng là duy nhất cho tới thời điểm này chạm tay vào giải thưởng Quả bóng Vàng châu Âu. Sự nghiệp “Nhện đen” vĩ đại cũng đầy rẫy vinh quang với 5 lần vô địch Liên Xô với Dynamo Moscow, huy chương vàng Olympic 1956 cùng 9 lần được bầu chọn là thủ môn hay nhất châu lục. Tuy nhiên, chức vô địch Euro 1960 vẫn luôn là mốc son chói lọi nhất trong sự nghiệp quốc tế với cá nhân Lev Yashin và là chiến công hiển hách nhất của một đội tuyển Liên Xô đã đi vào dĩ vãng quá khứ.

Z - Zoff

Dino Zoff.jpg
Dino Zoff là HLV của ĐT Ý tại kỳ Euro 2000 trên đất Bỉ - Hà Lan

Ở kỳ Euro 1968 mà nước Ý lên ngôi vô địch trên sân nhà, Dino Zoff là thủ môn để lọt lưới ít nhất giải với chỉ 1 bàn thua sau 3 trận trấn giữ khung thành. Đến nay, đây vẫn là kỷ lục về số bàn thua ít nhất mà 1 thủ môn phải nhận trong 1 kỳ Euro (Dino Zoff đồng kỷ lục với Iker Casillas năm 2012). Sự nghiệp thi đấu của Zoff cho Azzurri là hoàn hảo với chức vô địch châu Âu 1968 và World Cup 1982 - nơi ông là đội trưởng ở tuổi 40.

Tuy nhiên, sự nghiệp của HLV Dino Zoff với đội tuyển quê nhà lại là một niềm tiếc nuối khôn nguôi. Zoff dẫn dắt thế hệ của những Paolo Maldini, Francesco Totti, Alex Del Piero… lọt vào tới trận chung kết Euro 2000. Các học trò của Zoff dẫn trước người Pháp 1-0 cho tới những phút cuối cùng, để rồi bàn thắng đầy bất ngờ của Sylvain Wiltord ở phút 90+4 đã kéo trận đấu vào hiệp phụ. Và David Trezeguet kết liễu đoàn quân thiên thanh bằng bàn thắng vàng đầy nghiệt ngã. Người Ý thua cuộc đau đớn trong một trận đấu họ nắm lợi thế cho tới phút cuối, tạo ra được nhiều cơ hội ngon ăn hơn nhưng Alex Del Piero lại bỏ lỡ tất cả. Vài ngày sau giải đấu, Dino Zoff ngậm ngùi từ chức bởi những chỉ trích nặng nề từ phía Chủ tịch AC Milan - Silvio Berlusconi.

Tin cùng chuyên mục