Tư liệu dài kỳ- 2 Cúp châu Âu và vấn đề tiền nong

Vì sao phải có “tiền chia theo thị trường truyền hình”?

Có lần, người ta hỏi phó chủ tịch Bayern Munich Karl Hopfner về những hệ quả tốt đẹp trong lĩnh vực tài chính khi Bayern lọt vào chung kết Champions League 2010. Ông Hopfner tỏ vẻ nghiêm trọng bằng cách suy nghĩ gần 1 phút, rồi đưa ra câu trả lời bất ngờ: “Nói thật, tôi không thấy khác biệt quan trọng nào. Vào chung kết hay chỉ vào tứ kết cũng gần giống nhau. Với Bayern, điều quan trọng nhất chỉ là làm sao xuất hiện ở Champions League”.

Ông ta nói đúng. Và chúng ta hiểu thêm vì sao các trận thắng của Bayern trước FC Zurich ở vòng play-off năm nay lại có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Chỉ cần vượt qua 2 trận play-off, Bayern sẽ bảo đảm được nguồn thu kếch sù từ Champions League mùa này. Dĩ nhiên, họ càng tiến xa thì càng lãnh nhiều, nhưng khác biệt giữ 2 vòng đấu chẳng là bao nhiều so với những khác biệt lớn trong khoản tiền chia theo thị trường truyền hình.

Franck Ribery vượt qua cầu thủ FC Zurich tại trận play-off Champions League

Tỷ lệ quá lớn giữa tiền chia theo thị trường truyền hình và các khoản chia còn lại ở 2 giải Champions League, Europa League nói lên rằng các đội mạnh ở những nền bóng đá không lớn – như Ajax Amsterdam của Hà Lan hoặc Porto của Bồ Đào Nha – sẽ chẳng bao giờ vươn được lên hàng ngũ các CLB giàu nhất châu Âu. Cho dù vô địch Champions League đi nữa, họ cũng chỉ dẫn đầu ở khoản tiền chia theo thành tích. Còn tiền chia từ thị trường truyền hình thì các đội bóng lớn luôn yên tâm thắng thế, như phát biểu của phó chủ tịch Bayern: “Cứ góp mặt là được”.

Vì thị trường truyền hình ở Bồ Đào Nha hoặc Hà Lan nhỏ hơn thị trường truyền hình ở Anh hoặc Đức, nên cách chia tiền tưởng như bất công của UEFA hóa ra lại rất công bằng? Đây là chỗ có thể tranh cãi. Vấn đề là ở chỗ: vì các CLB cứ mải tranh cãi với nhau nên họ không bao giờ thống nhất được một cách ăn chia làm hài lòng tất cả. Thế nên quyền chia tiền ở Champions League và Europa League mới rơi cả vào tay UEFA.

Ngày xưa, bóng đá châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề từ G-14, tức nhóm 14 CLB hùng mạnh nhất châu Âu – sau này tăng lên thành 18 đội, rồi… cáo chung. ECA, tức Hiệp hội các CLB bóng đá châu Âu ra đời để thay thế vai trò của G-14. Tổ chức này gồm đại diện của 191 CLB thuộc 53 LĐBĐ cấp quốc gia ở châu Âu. Khi UEFA đưa cơ cấu chia tiền ở 2 cúp châu Âu lên bàn họp của ECA, các bên tranh cãi hết ngày này sang ngày khác. Các đội bóng nhỏ muốn giảm tỷ lệ của khoản chia theo thị trường truyền hình, vì điều đó sẽ đồng nghĩa với việc tăng tỷ lệ cho khoản chia theo thành tích. Các đội bóng lớn chỉ muốn ngược lại. Suy cho cùng, tiền bản quyền truyền hình mà UEFA kiếm được nhờ Champions League chủ yếu đến từ Đức hoặc Anh chứ đâu có đến từ Malta hoặc San Marino. Vì tự thân ECA không thống nhất được một cách chia tiền hợp lý nên UEFA có quyền đưa ra tiếng nói cuối cùng, và họ quyết định: tiền chia theo thị trường truyền hình gần như ngang ngửa với mọi khoản chia khác cộng lại.

Ở một mức độ nào đó, đây chẳng qua là một thỏa thuận ngầm giữa UEFA và các CLB lớn. Một thời, các đội bóng lớn đe dọa rút khỏi Champions League, tổ chức riêng một giải Super League của riêng họ, để không phải chia tiền cho các đội nhỏ. Đấy dĩ nhiên là chuyện ích kỷ, nhưng mối nguy cơ từ khái niệm Super League nọ thì vẫn thường trực, chỉ được dẹp bỏ từ khi ECA ra đời, thay thế G-14. Cách chia tiền hướng đến quyền lợi của những đội bóng lớn chính là động thái để UEFA bảo đảm không bao giờ có chuyện Champions League chết yểu vì Super League ra đời. Các chính khách bóng đá trong hàng ngũ UEFA hay ở chỗ: họ đã nhường quyền bàn cách chia tiền cho ECA, nhưng vì tổ chức này không tìm được giải pháp ăn chia nào hay hơn, nên UEFA mới phải áp dụng cách chia tiền như hiện nay!

Tiền chia khác nhau từ vài triệu đến vài chục triệu euro thật ra cũng chẳng phải là vấn đề quá căng thẳng. Tuy nhiên, sắp tới UEFA sẽ triển khai quy định fair-play tài chính. Quy định này đại khái là đội bóng kiếm được bao nhiêu tiền thì chỉ được chi lương và phí chuyển nhượng trong vòng bấy nhiều. Thế là khác biệt về số tiền kiếm được từ Champions League trở nên hết sức quan trọng. Một đội đến từ thị trường nhỏ như Ajax thì dù thành công đến mấy cũng không kiếm được quá nhiều tiền ở Champions League, và hệ quả tiếp theo là cũng không được mua sắm ngôi sao nhiều như các đội nhà giàu ở Anh, Italia, Tây Ban Nha hoặc Đức. Ở Champions League, không có chuyện các đội làm việc như nhau, đóng góp như nhau, thì cũng gặt hái tiền chia như nhau. Đấy có thể là một sự bất công, nhưng cũng có thể là sự công bằng ở đẳng cấp cao nhất của bóng đá nhà nghề. Bóng đá chuyên nghiệp ở đẳng cấp cao nhất thì không bao giờ có sự cào bằng!

TIỂU QUYÊN

>> Kỳ 1: Man.United được chia nhiều hơn Barcelona! 

>> Kỳ 2: Tiền chia theo thị trường truyền hình

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giám đốc điều hành Man.City, Ferran Soriano (phải) trong buổi họp báo ở Palermo.

Man.City lại có thêm người “anh em” mới

City Football Group, chủ sở hữu của CLB hàng đầu bóng đá Anh là Man.City, vừa bổ sung thêm vào danh mục đầu tư bóng đá khi sở hữu Palermo, biến CLB chơi tại Serie B của Italia trở thành đội bóng sở hữu… thứ 11 của mình trên toàn cầu.

Champions League

Premier League

La Liga

Serie A

Gleison Bremer muốn gia nhập nhưng Inter chưa có tiền để mua

Inter Milan chần chừ, Inzaghi lo để vuột cả Dybala lẫn Bremer

Ngân sách eo hẹp buộc phải bán trước mua sau có thể khiến Inter Milan mất những mục tiêu tốt trong kỳ chuyển nhượng mùa hè này. Paulo Dybala và Gleison Bremer lả những hợp đồng mà HLV Simone Inzaghi thèm muốn nhưng vẫn chưa ký được.

Bundesliga 1

Đội trưởng tuyển Nhật Bản gia nhập Schalke 04

Maya Yoshida, thủ quân đội tuyển Nhật Bản đã chính thức rời Sampdoria để cập bến Schalke 04. Còn nhớ, trung vệ kỳ cựu này chính là người ghi bàn ấn định trận hòa 1-1 của Nhật Bản trước Việt Nam trong khuôn khổ vòng loại World Cup 2022.

Ligue 1

Các giải khác