Tư duy “thời vụ”

Đến ngay như bóng đá còn thay thầy như... thay áo, thì thể thao Việt Nam cùng mắc chung căn bệnh cũng chẳng lấy gì làm lạ. Sau bóng đá, hàng loạt môn thể thao trọng điểm khác rất ưu ái dùng “thầy thời vụ”, tức là thuê chuyên gia, HLV ngoại trong thời gian ngắn với hy vọng giải quyết được bài toán đói thành tích...

Bóng đá thì dễ nhớ, vì nếu được hỏi trong vòng 20 năm trở lại đây, Việt Nam đã thuê bao nhiêu ông thầy ngoại, câu trả lời có liền: Toshyia Miura là HLV thứ 9 dẫn dắt ĐTQG. Song rất hiếm người nào nhớ được các đội tuyển bóng chuyền, điền kinh, bóng bàn, cầu lông, xe đạp, bơi lội, cử tạ, karatedo, taekwondo, judo... đã thuê bao nhiêu HLV trong ngần ấy thời gian và đóng góp của họ đối với thể thao Việt Nam ra sao.

Thường thì giá thuê HLV ngoại cho các đội tuyển thể thao ngoài bóng đá tương đối rẻ, biến động từ 2.000 USD/tháng đến “đỉnh” là 3.500 USD/tháng. Thời gian làm việc của HLV nước ngoài không dài, có khi họ bắt tay nhận việc cách thời điểm các đội tuyển chuẩn bị SEA Games, Asian Games hay giải châu Á, thế giới nào đó chừng 1-2 tháng.

Giới làm nghề thừa nhận, khi thể thao Việt Nam vừa hòa nhập trở lại với thể thao khu vực và thế giới, chuyên gia nước ngoài là điều cần thiết, vì nó giúp chúng ta tránh phải loay hoay với mớ kiến thức mới, có thể bắt kịp về tư duy huấn luyện hiện đại.

Nhưng với khung lương được quy định từ cấp tổng cục xuống các địa phương chỉ du di trong khoảng 2.000-2.500 USD/tháng, chất lượng của chuyên gia nước ngoài chỉ dừng ở mức giúp VĐV Việt Nam tranh chấp được ở đấu trường SEA Games, khó tìm kiếm thành tích cao ở những giải đấu đẳng cấp châu Á, Olympic...

HLV Alexis de Jardin (trái) từng là sản phẩm của tư duy làm điền kinh thời vụ.

Điền kinh đã thuê khá nhiều thầy ngoại. Thậm chí có thời điểm “hoàng kim”, các tổ, nhóm được đánh giá là trọng điểm như cự ly ngắn nữ, nhảy cao, nhóm môn phối hợp, cự ly trung bình đều có HLV ngoại hoặc chuyên gia cố vấn đặc biệt. Thế nhưng, hiệu quả thu về không cao, một phần vì trình độ của HLV ngoại dừng ở mức trung bình khá, phần nữa vì quỹ thời gian hợp tác giữa đôi bên quá ngắn, chưa đi được nửa giáo án huấn luyện đã vội vã chia tay.

“Nữ hoàng tốc độ” Vũ Thị Hương từng được điền kinh thuê riêng cho một ông thầy người Pháp - Alexis de Jardin, hồi năm 2007 với chi phí khá cao, nhưng Hương chỉ thực sự thăng hoa về nghề và tạo được dấu ấn đáng nể ở tầm châu lục khi được HLV Nguyễn Đình Minh trực tiếp huấn luyện.

Tương tự như thế, một dạo các đội tuyển bóng chuyền nam lẫn nữ nhiều lần thay HLV ngoại (chủ yếu là HLV Trung Quốc), nhưng vẫn không cải thiện được thành tích, chưa từng vượt khỏi “ao làng” Đông Nam Á, tìm được vị trí xứng đáng ở giải vô địch châu lục như người láng giềng Thái Lan. Trước khi có thầy ngoại, các HLV nội như Nguyễn Mạnh Hùng, Trần Minh Khang, Trần Văn Thư, Phạm Văn Long đã làm khá tốt nhiệm vụ của mình ở đội tuyển nam và nữ.

Năm nào bóng chuyền cũng bàn đến việc thuê thầy ngoại, song nó thường được duyệt khá chậm trễ, hoặc trình độ của HLV không đúng theo kỳ vọng của giới làm nghề. Vì thế, rất ít ông thầy ngoại nào tồn tại được lâu ở môi trường “khắc nghiệt” như bóng chuyền Việt Nam. Ở đây, sự khắc nghiệt nói trại đi tức là rất... nghiệp dư!

Thuê HLV ngoại từng trở thành “mốt”, thành trào lưu, không chỉ diễn ra ở các ĐTQG, mà còn trở thành cuộc chạy đua ở nhiều địa phương. Hai trung tâm đào tạo VĐV hàng đầu là Hà Nội và TPHCM chạy đua thuê thầy ngoại cho cờ vua, điền kinh, bóng chuyền, bóng đá, bóng bàn, cầu lông, karatedo... nhưng đa số vẫn mang tính thời vụ, thành thử ra, thuê thầy ngoại kiểu này mới bị giới làm nghề cho là cách giúp thể thao Việt Nam thỏa mãn với căn bệnh “nghiện thành tích” không hơn, không kém.

LÊ QUANG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nữ trọng tài Hà Thị Phượng. Ảnh: ĐOÀN NHẬT

Trọn vẹn ý nghĩa

Hồi đầu năm, việc nữ trợ lý trọng tài Hà Thị Phượng không vượt qua bài kiểm tra thể lực nên bị loại, bỏ mất cơ hội trở thành nữ trọng tài đầu tiên trong lịch sử tham gia điều hành các trận bóng nam chuyên nghiệp ở Việt Nam, khiến nhiều người cảm thấy rất tiếc. Tất nhiên là không nên có chuyện du di, bởi là nam hay nữ thì cũng phải đáp ứng mọi tiêu chí để có thể hoàn thành nhiệm vụ.