Thoái hóa khớp “Sát thủ” tàn phế

Bằng sự can thiệp vào hệ miễn dịch, phát minh của các nhà khoa học thuộc Viện Nghiên cứu InterHealth (Mỹ) đã mở ra một tương lai không xa rằng con người sẽ tránh khỏi nguy cơ tàn phế do thoái hóa khớp gây ra. Đây là một trong những hệ quả phổ biến của tuổi già, vận động và hoạt động thể thao.

Thoái hóa khớp là bệnh khớp phổ biến nhất, được mệnh danh là sát thủ âm thầm và là nguyên nhân phổ biến số một gây tàn phế cho con người. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ước tính toàn thế giới hiện có hơn 10% dân số từ tuổi trung niên, tương đương với hàng trăm triệu người, bị hạn chế vận động do bệnh thoái hóa khớp. Những người bị giới hạn biên độ hoạt động của khớp ngày càng nặng lên gây tàn phế. Có nhiều tác nhân, điều kiện ngoại cảnh làm xuất hiện thoái hóa khớp. Cách đây hơn 2 thế kỷ, nhà giải phẫu học nổi tiếng người Scotland là William Hunter (1718-1783) đã chỉ ra, sự hư hại sụn khớp là một vấn đề cốt lõi của tình trạng thoái hóa khớp. Tuy nhiên, ở thời điểm đó, người ta chưa lý giải được vì sao sụn khớp ngày càng hư tổn, đồng thời chưa thể tìm ra giải pháp khắc phục tình trạng này.

Mãi đến gần đây, khi ngành sinh học phân tử, đặc biệt là Miễn dịch học phân tử phát triển, người ta mới có thể hiểu được một cách rõ ràng hơn về sự hư hại của sụn khớp. Sụn là một trong những mô liên kết chủ yếu của cơ thể với hơn 90% là những sợi collagen tuýp 2, đảm bảo sự linh hoạt, dẻo dai và chịu tải cho các khớp xương.

Các nhà khoa học đã chỉ rõ, lập trình tưởng chừng như vô cùng hoàn hảo của hệ miễn dịch cơ thể bỗng chốc trở nên mắc lỗi nặng nề khi tự “giết đi” những thành phần hữu dụng của chính mình. Nghiên cứu cho thấy, theo thời gian, áp lực tác động lên các khớp xương ngày càng nhiều, các cấu trúc sợi collagen trong sụn dù có chắc bền đến đâu cũng có thể dễ dàng bị tổn thương và hệ miễn dịch với chức năng bảo vệ cơ thể lập tức đi tới để dọn dẹp những phần hư hỏng đó. Điều đáng chú ý ở đây là các thành phần của sụn khớp không được nuôi trực tiếp bằng máu nên dễ bị hệ miễn dịch hiểu nhầm là yếu tố bên ngoài xâm nhập. Do vậy, các tế bào chức năng của hệ miễn dịch không chỉ dọn dẹp những sợi collagen tổn thương mà còn hủy hoại luôn cả những sợi collagen còn lành lặn.

Đây là căn nguyên chủ yếu nhất gây ra những cơn đau khớp và đẩy nhanh quá trình viêm, dẫn đến kết cục là khớp bị hư hại. Từ phát hiện vô cùng quan trọng này, một dưỡng chất sinh học thế hệ mới được phát minh từ Viện Nghiên cứu InterHealth (Mỹ) là UC-II đã được xác định là giải pháp đặc hiệu trong quá trình ngăn ngừa quá trình tự phá hủy sụn khớp của cơ thể. UC-II là nguồn duy nhất cung cấp collagen tuýp 2 không biến tính (công trình đã được cấp 4 bằng sáng chế độc quyền của Mỹ.

Hàng chục nghiên cứu lâm sàng về UC-II tại các trung tâm y khoa, bao gồm cả nghiên cứu tại Trường Đại học Y khoa Harvard, tất cả đều khẳng định tính ưu việt của dưỡng chất này trong việc tái tạo, nuôi dưỡng sụn khớp và xem như đây là một trong những thành công của ngành miễn dịch học phân tử.

Số liệu từ Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu mới nhất cho thấy, các bệnh cơ xương khớp đang là mối nguy lớn với thoái hóa khớp háng và khớp gối xếp thứ 11, viêm khớp dạng thấp xếp thứ 42 trong nhóm gây tàn phế hàng đầu…

Riêng tại Việt Nam, một nghiên cứu mới đây ở TPHCM còn cho thấy, có đến 30% người trên 40 tuổi bị thoái hóa khớp gối (khớp thường bị thoái hóa nhất). Điều đó lý giải vì sao giới chuyên môn và cả cộng đồng ngày càng quan tâm nhiều hơn đến việc điều trị căn bệnh mạn tính này. Y học nhìn nhận thoái hóa khớp là quá trình hư hại sụn khớp, cụ thể là hư hại các sợi collagen và chất nền có trong sụn khớp.

Chính vì vậy, rất nhiều người bệnh không ngừng tìm kiếm, bổ sung các sản phẩm chứa thành phần collagen với hy vọng giúp khớp của mình được chắc khỏe. Khi sụn khớp hư tổn, quá trình viêm diễn ra, một phần các mảnh sụn và sợi collagen đứt gãy thâm nhập vào trong mạch máu, lúc này hệ miễn dịch được kích hoạt để tiến hành dọn dẹp những sợi collagen đứt, vỡ dưới sự chỉ huy của tế bào T-Killer (tế bào dọn dẹp những thành phần bị hư hỏng trong cơ thể). Đồng thời, hệ miễn dịch sẽ vô tình tấn công tất cả các collagen tương tự - bao gồm cả các collagen còn lành lặn tại sụn khớp. Chính việc “tự hủy hoại” này đã đẩy quá trình thoái hóa sụn khớp diễn ra ngày càng nhanh hơn.

GS.BS Trần Ngọc Ân
(Chuyên gia Xương khớp học)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thể thao - Văn hóa quốc tế

Vận động viên trong 1 bài thi

TPHCM tổ chức giải bóng đá nghệ thuật

Giải bóng đá nghệ thuật châu Á-Thái Bình Dương 2018 (Asia-Pacific free style football Championship) sẽ diễn ra tại tòa nhà FCentral (16A Lê Hồng Phong, phường 12, quận 10, TPHCM) trong hai ngày 13 và 14-12. Giải sẽ có sự tham dự của rất nhiều cao thủ từ nước chủ nhà Việt Nam.