Phần 2: Nghề HLV trưởng tuyển Davis Cup

“Có một ngày, bạn chỉ là một gã ngốc, nhưng trong ngày kế tiếp, bạn sẽ là thiên tài. Đó là HLV trưởng của một đội tuyển tại Davis Cup”, câu nói giúp miêu tả phần nào bộ mặt của một HLV trưởng Davis Cup này do ông Niki Pilic phán ra. Ông Pillic là một trong những HLV trưởng Davis Cup danh tiếng nhất và đã trải qua nhiều kinh nghiệm trên chiếc ghế HLV nóng bỏng này.

Ông từng đăng quang ngôi vô địch Davis Cup trên cương vị HLV trưởng 4 lần (với CHLB Đức trước khi nước Đức thống nhất trong các năm 1988, 1989, 1993; với Croatia năm 2005) và gần đây đã tiếp quản tuyển Serbia của Novak Djokovic với nhiệm vụ giúp đội tuyển này trụ lại ở “vùng đất hứa” - nhóm hạng thế giới - và tạo ra những thành công khác! Pilic đương nhiên là HLV “nhà nòi”, nhưng những kết quả mà ông từng giành được còn có phần trợ lực không nhỏ của các tay vợt và các thành viên của Liên đoàn quần vợt quốc gia. Thông thường, các HLV là cựu tay vợt, đôi khi họ còn là những huyền thoại quần vợt, nhưng thành tích thi đấu trong quá khứ của họ không chắc sẽ giúp họ thành công trên cương vị HLV một đội tuyển Davis Cup.

Xung đột và thách thức

Robert Lindstedt (bìa trái) và HLV Mats Wilander (giữa) của tuyển Thụy Điển trước trận đấu với Argentina ở tứ kết Davis Cup hồi tháng 4 năm nay. Quan hệ của 2 người này đã được hàn gắn lại.

Một năm trước, Robert Lindstedt của Thụy Điển đã sẵn sàng bước ra sân đấu. Anh đánh bóng rất tốt và đó sẽ là lần đầu tiên anh thi đấu đại diện cho Thụy Điển ở Davis Cup, cho đến khi HLV trưởng Mats Wilander loại anh khỏi đội hình trận đánh đôi vào giờ chót.

Lindstedt nhớ lại và nói: “Điều đó làm tim tôi muốn vỡ tan. Ông Mats Wilander đã nói với tôi hồi đầu tuần rằng tôi sẽ được ra sân thi đấu, và cho đến hôm thứ Bảy, tôi và Jonas Bjorkman đã làm nóng xong xuôi ngay trước khi ra sân. Tôi còn hơn là đã sẵn sàng, vì việc được thi đấu ở Davis Cup giống như là một giấc mơ đã trở thành sự thật”.

Ông Wilander thừa nhận: “Chuyện đó rõ ràng là một trong những quyết định khó khăn nhất mà tôi từng đưa ra ở Davis Cup. Cho dù, một cách bí mật, tôi đã biết trong nguyên cả tuần rằng, tôi sẽ không chọn cậu ấy ra sân đấu. Tuy nhiên, tôi rất muốn xem cách cậu ấy tập luyện như thế nào, ăn ngủ ra sao, vận động làm nóng như thế nào và thích nghi, vượt qua áp lực như thế nào”.

Hiện tại, Lindstedt đang là một thành viên thực thụ của tuyển Thụy Điển, anh đã ra sân đánh cặp với Bjorkman trong trận đánh đôi khi Thụy Điển đấu với Argentina ở tứ kết hồi tháng 4 rồi. Thế nhưng, trong quá khứ, sau khi bị loại vào giờ chót, mối quan hệ giữa Lindstedt và Wilander đã trở nên cực kỳ căng thẳng…

HLV Guy Forget (phải) đang chăm sóc cho Richard Gasquet trong một trận đấu ở Davis Cup.

Thỉnh thoảng, một mối xung đột có thể có cái kết quả đoán định được. Ở Ấn Độ, một đất nước Á Đông vốn rất giàu truyền thống về quần vợt, Leander Paes là người sở hữu rất nhiều cột mốc lịch sử quan trọng, rất nhiều kỷ lục vô tiền khoáng hậu.

Nhưng ngay cả những thành tích đình đám ấy cũng không thể bảo vệ ông - trên cương vị HLV trưởng tuyển Davis Cup Ấn Độ - thoát khỏi sự tức giận vô bờ bến từ các tay vợt.

Các tay vợt Ấn Độ cáo buộc rằng Paes đã làm hủy hoại tinh thần đồng đội, và do vậy, cả một tập thể đã đứng ra đe dọa sẽ tẩy chay không tham dự trận đấu với tuyển Nhật hồi tháng 4 nếu Paes không bị sa thải ngay lập tức!

Các thành viên của tuyển Ấn Độ khi đó - bao gồm Mahesh Bhupati, Prakash Amritraj, Rohan Bopanna và Karan Rastogi - đã gửi một lá thư đến cho Liên đoàn quần vợt Ấn Độ, nói rằng họ đã đánh mất sự tin tưởng vào HLV Paes và buộc tội huyền thoại này đã nhiều lần gièm pha họ trước báo giới.

Tờ Times of India hồi đó đã trích đăng một đoạn của lá thư có nội dung: “Chúng tôi sẽ không chuẩn bị thi đấu ở Davis Cup nếu Leander vẫn là HLV trưởng”.

Phát biểu trên báo, riêng phần Amritraj thì nói: “Thi đấu ở Davis Cup đại diện cho Ấn Độ là một niềm vui vĩ đại nhất của chúng tôi. Chúng tôi luôn sống cho những trận đấu này, và trong suốt cả năm, chúng tôi chuẩn bị bản thân để có thể đạt được đỉnh cao phong độ ở đây. Ông ấy - ông Paes - về cơ bản đã giết chết niềm vui của chúng tôi”.

Đến giờ chót, cả hai bên - HLV và các tay vợt - đạt được thỏa thuận “đình chiến” tạm thời. Nhưng vai trò lãnh đạo của Paes không tồn tại được lâu. Tháng 8 rồi, ông tuyên bố ra đi để nhường quyền lại cho người khác…

Vạc dầu sôi đầy tính cạnh tranh

HLV Guy Forget của tuyển Pháp, người đã giành danh hiệu Davis Cup trên cả 2 cương vị - là một tay vợt (hồi năm 1991) và là một HLV trưởng (hồi năm 2001) - đã miêu tả một số thách thức cố hữu trong thời gian ông còn tại vị.

“Thỉnh thoảng, là một HLV trưởng, bạn phải đưa ra quyết định chọn lựa đội hình theo khoa học chứ không phải theo thứ hạng các tay vợt hiện có”, ông Forget nói, “Và điều đó có thể rất khó để xử lý, vì những vấn đề dính líu hệ trọng khác như chính trị, các mối quan hệ cá nhân. Bạn sẽ luôn gặp phải vấn đề là phải cố gắng giải thích một cách khó khăn về quyết định của mình, vì luôn có 1 hay 2 tay vợt cảm thấy họ đang bị đối xử không công bằng”.

HLV John Lloyd (trái) đang chỉ đạo Greg Rusedski.

Ông Forget tiếp tục: “Một đội tuyển mạnh cũng còn cần một tay vợt dẫn dắt đầy tài năng và anh ta sẽ dẫn mọi người tiến lên bằng cách thắng mọi trận đấu mà anh ta tham dự, như Ivan Ljubicic đã mang lại ngôi vô địch Davis Cup cho Argentina hồi năm 2005 vậy. Hoặc một đội tuyển thống nhất sẽ trở nên rất kiên cường, đầy tính chiến đấu nếu mọi người cùng đoàn kết với nhau. Đội tuyển mà tôi dẫn dắt hồi năm 2001 không phải là một tập hợp gồm nhiều tài năng nhất, có thứ hạng cao nhất, so với nhiều đội tuyển khác, nhưng đó là một tập thể cực kỳ đoàn kết và đùm bọc để đi hết chặng đường của mình - thắng ngôi vô địch”.

Các tay vợt khác nhau thông thường có cách phản ứng khác nhau về yêu cầu thi đấu ở Davis Cup, và đó là một nhân tố khác ảnh hưởng đến sự ổn định của một đội tuyển, gây khó khăn cho các HLV trưởng khác nhau.

Niki Pilic kể lại ký ức trận bán kết Davis Cup 1995 với người Nga, nơi Michael Stich để thua 12/14 trước Andrei Chesnokov trong ván đấu thứ 5 của trận đấu thứ 5 quyết định (trận đơn cuối cùng): “Michael Stich từng để thua một trận đấu quan trọng, trận đấu mà anh ta có đến… 9 cơ hội giành match-point. Điều đó thật không thể tin nổi.

Áp lực của Davis Cup vốn không phải bình thường, và tôi luôn có sự tôn trọng đặc biệt với bất kỳ tay vợt nào có thể trình diễn và thi đấu tốt ở Davis Cup. Áp lực có thể khiến một tay vợt thành công hay bẻ gãy anh ra. Thứ hạng không quyết định nhiều đến kết quả, một khi bóng đã bay đi”.

HLV John Lloyd nói thêm: “Áp lực là thứ gì đó rất khó chịu. Khi bạn có các đồng đội, các cổ động viên đang chờ đợi từng điểm một, mong muốn bạn chiến thắng, và thường mong chờ bạn thắng một cách rõ ràng, bạn càng cảm thấy khó khăn khi giành chiến thắng. Và đó không chỉ là các tay vợt, với các HLV trưởng, đấu trường Davis Cup giống như một vạc dầu sôi nấu chảy hoặc hun đúc nên tính cạnh tranh mạnh mẽ”.

Một số chi tiết thú vị về nghề HLV trưởng tuyển Davis Cup

- Quần vợt sử dụng từ “đội trưởng” hay “thủ quân” (captain hay skipper) để miêu tả một người có trách nhiệm tổng hợp là: sắp xếp đội hình ra sân, chỉ đạo chiến thuật trên sân, chăm sóc cho các tay vợt và kiêm thêm nhiệm vụ quản lý… để phân biệt với HLV (coach) vốn là những người huấn luyện cho từng tay vợt riêng biệt.

Thực chất, đây là các chức phận tổng hợp của một HLV trưởng, nên có thể hiểu nôm na “đội trưởng” là “HLV trưởng” một đội tuyển Davis Cup.

- Quần vợt sử dụng từ “đội trưởng” vì thực chất, có một số đội tuyển không có HLV trưởng riêng biệt (một tay vợt đã giải nghệ, một huyền thoại, một quan chức có nhiệm vụ quản lý) mà có một tay vợt vừa đảm nhiệm vai trò VĐV, vừa đảm nhận vai trò chỉ đạo chiến thuật và sắp xếp đội hình cho các trận đấu - như trường hợp của Ivan Ljubicic ở Davis Cup 2006, sau khi tuyển Croatia chia tay với HLV đầy tài năng Niki Pilic.

- Một HLV trưởng của đội tuyển tại Davis Cup chỉ làm nhiệm vụ khi đội tuyển quê nhà tập trung (thông thường là vào tháng 2, tháng 4, tháng 9 và tháng 11).

Trong khoảng thời gian còn lại, người này có thể giữ cương vị một quan chức trong Liên đoàn quần vợt quốc gia, Liên đoàn quần vợt quốc tế, một bình luận viên truyền hình hay một HLV chuyên biệt cho một tay vợt (như trường hợp Patrick McEnroe - ông hiện đang là HLV trưởng tuyển Mỹ và cũng là HLV cho Andy Roddick, sau khi anh này chia tay Jimmy Connors và anh trai John Roddick).

- Một HLV trưởng đội tuyển Davis Cup (đội tuyển nam) cũng có thể kiêm nhiệm cương vị HLV trưởng đội tuyển Fed Cup (đội tuyển nữ của cùng một quốc gia). Đó là vai trò mà ông Guy Forget từng kiêm nhiệm và người hiện đang gánh cả 2 vai trò là Shamil Tarpischev - kiến trúc sư cho thành công của các đội tuyển quần vợt Nga thời gian qua. Tarpischev hiện cũng là người hiếm hoi giành được ngôi vô địch Davis Cup và Fed Cup trên cương vị HLV trưởng.

Tiểu Phi

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nadal lọt vào tứ kết

Italian Open: “Vua sân đất nện” Rafael Nadal lọt vào tứ kết lần thứ 15/16 năm

Với ông “Vua sân đất nện” Rafael Nadal, Foro Italico cũng là “một miền đất phước lành” giống như Real Club de Tenis Barcelona (địa điểm tổ chức Barcelona Open), CLB Đồng quê Monte Carlo (nơi diễn ra Monte Carlo Masters) hay là Roland Garros (nơi tranh đoạt danh hiệu French Open). Đây là "linh địa" Nadal rất dễ chơi thăng hoa và đã thắng ít nhất 9 ngôi vô địch…

Bóng đá trong nước

Toàn đội họp trước buổi tập cuối tuần

CLB Cần Thơ thay HLV trưởng trước trận gặp Bình Phước

Sau khi dừng chân tại vòng tứ kết Cúp quốc gia trước CLB Hà Nội trên sân Hàng Đẫy, đội bóng Cần Thơ đã trở lại đại bản doanh rèn quân, tập trung tối đa cho giải hạng nhất quốc gia sẽ khởi tranh trở lại vào ngày 25-9 gặp CLB Bình Phước trên sân khách.

Bóng đá quốc tế

Các môn khác

Thể thao Đà Nẵng nỗ lực tập luyện sau dịch

Thời gian qua, TP Đà Nẵng ghi nhận ca mắc Covid-19 khiến toàn TP thực hiện giãn cách xã hội để phòng chống dịch, điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến toàn bộ mọi hoạt động của xã hội, trong đó ngành thể thao. Dù khó khăn là vậy nhưng các vận động viên (VĐV) tại TP Đà Nẵng vẫn nỗ lực tập luyện giữ phong độ để hướng đến những giải đấu lớn trong thời gian tới.