Nhìn lại công tác trọng tài mùa giải 2009

Lời nguyền hay nỗi đau của nền bóng đá?

Vết sẹo liền da theo thời gian, nhưng ở bóng đá Việt Nam, thời gian xem ra cũng chẳng hàn cho lành vết thương từ vụ bê bối tiêu cực trọng tài xảy ra hồi năm 2005. Đến nỗi, mùa bóng 2009 cũng hệt như 2-3 mùa bóng trước đó, tai nạn và những sai lầm của giới “vua sân cỏ” giống như lời nguyền ám ảnh, là căn bệnh kinh niên của một nền bóng đá...

        “Rùa thắng thỏ”

Lễ tổng kết mùa giải 2009, giới vua sân cỏ nhận “đặc ân” từ VFF với khoảng 10 phút để nhận các danh hiệu “Còi vàng”, “Cờ vàng”… Ai nấy đều có kỷ niệm chương, hoa và phần thưởng. Các trọng tài, trợ lý được vinh danh đều cố cười toe, ghi vội tấm hình trong giây phút được tôn vinh và... rút lẹ. Nghề cầm còi, cầm cờ ở Việt Nam nó thế, đến lễ tôn vinh nghề nghiệp cũng phải gá ghép với sự kiện khác chứ đâu được hoành tráng, thừa nhận cho đúng với giá trị và tầm quan trọng của những tiếng còi, cây cờ trong V-League hay giải hạng Nhất.

Vì vậy. nhìn những ông “vua sân cỏ” được đối xử hờ hững trong lễ tổng kết mùa giải 2009 mà thương. Nhưng đối với họ, nghiệp cầm còi, cầm cờ ở bóng đá Việt Nam là như vậy, cho nên, ai nấy đều chỉ biết cắm cúi vào những tấm kỷ niệm chương mà họ vừa nhận được trong cuộc bầu chọn vinh danh nghề nghiệp. Đó là niềm an ủi, thay cho những lời chỉ trích, thậm chí có phần miệt thị mà họ luôn phải nhận từ các đội bóng.

Nhưng kết quả cuộc bầu chọn “Còi vàng”, “Cờ vàng” có gì lạ? Trọng tài Dương Văn Hiền, trợ lý Nguyễn Ngọc Hà nắm giữ 2 phần thưởng quan trọng nhất, không có ai bất ngờ. Chỉ có vị trí “Còi bạc” của trọng tài Trần Khánh Hưng và “Cờ đồng” Trần Thanh Liêm là tạo dư chấn. Vị trợ lý người Quảng Nam Trần Thanh Liêm gây sốc vì ông còn quá trẻ, tuổi nghề còn ít, cho nên, sự tiến bộ của trợ lý này được coi như điển hình cho những hy vọng tương lai.

Trong khi đó, cú qua mặt trọng tài FIFA Võ Minh Trí để lấy giải “Còi bạc” của trọng tài Trần Khánh Hưng được ví von như là chiến thắng của “rùa” trước “thỏ”. Đành rằng ông Hưng đã nỗ lực, đã cháy hết mình trong mùa giải cuối của sự nghiệp cầm còi, nhưng nếu nói về chuyên môn của ông Hưng tốt hơn “ông FIFA” Võ Minh Trí thì ít ai dám tin lẫn dám khẳng định. Thậm chí, vô hình trung, trong cuộc đua đến vị trí “Còi vàng”, chỉ tồn tại cuộc đua song mã giữa 2 trọng tài TPHCM Dương Văn Hiền và Võ Minh Trí.

Sự khác biệt là tình cảm của giới cầm còi dành cho trọng tài Trần Khánh Hưng trước lúc chia tay. Cả sự nghiệp cầm còi, trước khi có được chiếc “Còi bạc”, ông Hưng cũng đã 2 lần lọt vào tốp 5, nhưng đều trượt. Cho nên, trong giới “vua sân cỏ”, cái cách ông Hưng có đến 18 phiếu bầu cho vị trí “Còi vàng” (trong khi trọng tài Võ Minh Trí chỉ có 8 phiếu) từa tựa như món quà trao cho trọng tài người An Giang này trước khi chia tay sự nghiệp.

Lễ trao giải cho các trọng tài đứng đầu ở danh hiệu “Còi vàng” diễn ra khá vội vã ở buổi tổng kết mùa giải. Ảnh:Quang Thắng

        Vết sẹo không liền da

Trong thế giới mà cảm tính quyết định nhiều hơn cả yếu tố chuyên môn, thì việc “tình cảm” được áp đặt vào cách cầm còi, cầm cờ ở V-League lẫn giải hạng Nhất xem ra đâu có gì lạ. Vì vậy, ông Nguyễn Văn Hiệp - Giám đốc kỹ thuật đội bóng B.Bình Dương đã phê thẳng rằng: nhiều trọng tài sai sót còn do yếu tố tư tưởng!

Điều ức chế của B.Bình Dương hẳn là không sai chút nào. Bởi với thế là lực của B.Bình Dương, họ đâu phải kẻ ngờ nghệch ở V-League, vậy mà đôi lúc vẫn bị đè dúi dụi, như cách B.Bình Dương phản ứng cách cầm còi của trọng tài Phạm Quốc Dũng sau trận thua T&T Hà Nội. Trận đấu ấy, HLV Mai Đức Chung (cựu Phó BTC giải) tức nổ đom đóm mắt, nhưng chỉ nạt nhẹ trọng tài Dũng: “Chú biết cháu bắt như thế nào rồi. Chú sẽ nói tất cả trong họp báo”.

Kinh nghiệm như ông Chung, hiển nhiên, không cho phép ông nổi khùng để cự cãi với vị trọng tài đáng tuổi con cháu mình. Ông tức và hiểu có mùi vị tình cảm ở đó, nhưng không thể làm gì hơn vì biết rằng có kiện cũng như không, vì đấy là “lỗi nhận định”!

Dẫu sao, ông Chung tức 1 thì những đội bóng khác tức 10. Việc sân Thiên Trường như có ma ám, liên tục “diệt” những trợ lý hay nhất của bóng đá Việt Nam như Phạm Mạnh Long, Nguyễn Trường Xuân… thì đúng là lạ.

Ở đấy, nó không phải sự ngẫu nhiên, trùng lặp mà có thể nằm ở chỗ tình cảm, vai vế, tầm ảnh hưởng của đội bóng thành Nam với VFF lẫn giới trọng tài. Chẳng thế mà sau trận thua M.Nam Định 1-6 tại Thiên Trường, HLV Quân khu 4 Vũ Quang Bảo ấm ức: “Quân khu 4 đã bị người cố tình... diệt!”. Câu hỏi được đặt ra, tại cơ chế hay môi trường bóng đá Việt Nam buộc trọng tài phải đi theo cái trào lưu chung ấy?

Thực tế, ngay chuyện Chủ tịch VFF phải đích thân gặp gỡ trọng tài, khuyên can họ không được quan hệ với cơ sở khi đến làm nhiệm vụ thì đã rõ rành rành những chuyện tình cảm ngoài sân bóng. Vấn đề ở chỗ, chính ông Chủ tịch VFF thừa nhận: đến giờ tại V-League và hạng Nhất, thứ “bóng đá tình cảm” mới chỉ giảm chứ không bị ngăn chặn tuyệt đối.

Trong môi trường mà các đội bóng còn tình thương, mến thương với nhau, hẳn nhiên cũng khó nói trọng tài đừng quan hệ, đừng tình cảm với đội bóng, dù biết như thế, tiếng còi và cây cờ khi thực thi nhiệm vụ trong trận đấu cũng khó mà thoát khỏi cảnh bị chi phối vì “tình cảm”.

2009 là mùa giải có thể nói không yên bình với giới trọng tài khi có quá nhiều sự chỉ trích của đội bóng và dư luận nhắm vào họ. Ảnh: Nguyễn Nhân

Người ta thấy, sau vụ bê bối trọng tài năm 2005, vô hình trung đang có một phong trào: phản ứng và đổ vấy cho trọng tài mỗi khi đội bóng có chuyện. Việc STN Quảng Ngãi tự ý bỏ cuộc xuất phát từ tư tưởng như vậy, một khi họ tự cho là đang bị trọng tài thổi ép. Nhưng thử đặt ngược vấn đề, trong khi các đội bóng còn “giao kèo” nhau bằng những hợp đồng tình cảm, ra sức chèo kéo trọng tài đứng về phía mình để hưởng lợi thì việc trọng tài bị chi phối và có chút “cảm tình” với đội bóng này, đội bóng kia âu cũng là... bình thường. Sống trong môi trường “tình cảm” chi phối nhiều thứ như vậy, trọng tài đâu phải là Thánh để thoát khỏi mọi điều trần tục?!

Trọng tài Việt Nam đúng là vẫn yếu và vẫn kém, nhưng suy cho cùng, cái vết sẹo chưa thể liền da từ sau vụ bê bối trọng tài năm xưa, trước hết là khởi phát từ môi trường bóng đá cũng… không sạch sẽ! Thế thì nói về cái yếu của trọng tài chỉ là chuyện nhỏ, bởi tiếng còi bị chi phối chính là bản chất của nỗi đau một nền bóng đá. 

YẾN NHI 

Những mảng tối trong công tác trọng tài

Theo cách đánh giá của BTC, mùa giải 2009 đã về đích an toàn và thành công. Trong bức tranh tươi sáng do BTC tổng hợp, năng lực điều hành của các trọng tài cũng được đánh giá cao, dù việc các CLB phản ứng những ông “vua áo đen” diễn ra nhan nhản suốt cả mùa giải.

V-League 2009 có 26 vòng đấu, nhưng đã có tới hơn 20 lần công tác trọng tài trở thành mục tiêu để các CLB công kích và đổ lỗi, thậm chí là “mầm mống” gây ra những phản ứng tiêu cực… SGGP Thể Thao xin điểm lại những sự cố nổi cộm xung quanh lực lượng trọng tài mùa giải 2009.

* Ở lượt trận vòng 2 (ngày 15-2): Trên sân Lạch Tray, “Còi vàng” Dương Văn Hiền trở thành mục tiêu công kích dữ dội của đội Thể Công khi nổi còi cho đội chủ nhà XM Hải Phòng được hưởng quả phạt đền trong tình huống tranh chấp không rõ ràng giữa hậu vệ đội khách và Leandro, dẫn đến thất bại 1-2 của Thể Công.

Trọng tài Dương Văn Hiền bị các cầu thủ Thể Công phản ứng dữ dội ở trận gặp XM Hải Phòng trên sân Lạch Tray (vòng 2).

* Trong trận HAGL - XM Hải Phòng (8-3): Trọng tài chính Trần Khánh Hưng bị BHL và cầu thủ 2 đội đồng loạt phản ứng dữ dội. XM Hải Phòng “tố” trọng tài chính đã thổi nhiều lỗi không đáng có, dẫn đến những bàn thua của XM Hải Phòng, trong khi Hoàng Anh Gia Lai quy kết ông Hưng bỏ qua nhiều tiểu xảo, của cầu thủ đối phương.

* Ngày 15-3: Trong chuyến làm khách trên sân Thiên Trường ở vòng 5, các cầu thủ Thể Công đã bị tước mất chiến thắng vì trọng tài Nguyễn Trọng Thư và trợ lý Nguyễn Trường Xuân không công nhận bàn thắng hợp lệ của Ngọc Duy vì cho rằng đã việt vị. Trong khi đó, M.Nam Định lại có được 3 điểm nhờ pha lập công trong tư thế việt vị rõ ràng của Ngọc Lung. Ít ngày sau, Hội đồng trọng tài quốc gia đã “treo cờ” trợ lý Nguyễn Trường Xuân, còn trọng tài Nguyễn Trọng Thư được kết luận... vô can.

* Vòng 13 (ngày 17-5): Trong trận đấu cuối cùng trên cương vị HLV trưởng T&T Hà Nội, cựu HLV Triệu Quang Hà công khai phản ứng năng lực điều hành của trọng tài Nguyễn Phi Long khi cho rằng đội nhà xứng đáng được hưởng ít nhất là 1 quả phạt đền sau các pha tranh chấp với hậu vệ XM Hải Phòng, đi kèm là lời khẳng định: “Trọng tài đã giết T&T Hà Nội”. Bên phía đội khách cũng lên tiếng phản đối về tình huống trọng tài Nguyễn Phi Long phạt thẻ đỏ với Bật Hiếu.

* Trận đấu diễn ra ở sân Cao Lãnh vòng 19 (ngày 5-7): Tình huống trọng tài Nguyễn Trọng Thư cho XM Hải Phòng được hưởng quả phạt 11m ở đầu trận, bỏ qua những pha vào bóng cứng rắn của đội khách là nguyên nhân chính khiến CS Đồng Tháp phản ứng dữ dội. Sau trận đấu, sân Cao Lãnh đã suýt loạn, bởi hơn 1 vạn khán giả bao vây sân để phản ứng tổ trọng tài.

* Vòng đấu 23 (ngày 2-8): Lần đầu tiên kể từ khi dẫn dắt B.Bình Dương, HLV Mai Đức Chung đã chỉ thẳng trọng tài chính Phạm Quốc Dũng: “Cháu bắt thế này thì chết đội chú”. Theo ông Chung, việc B.Bình Dương thua T&T Hà Nội 2-3 là do trọng tài chính liên tục thổi ép, gây ức chế cho các cầu thủ khách, trong khi lại để T&T Hà Nội được hưởng nhiều lợi thế.

***

Đội bóng NHS Quảng Nam phản đối và bỏ dỡ trận đấu vì trọng tài đã công nhận bàn thắng của V.Ninh Bình xuất phát từ tình huống ném biên sai vị trí.

Ở giải hạng Nhất, đội bóng phản ứng trọng tài không nhiều như V-League, nhưng vẫn để lại những hồ nghi. Trong 26 vòng đấu hạng Nhất, có 3 vụ rắc rối nổi cộm nhất đều liên quan đến sự góp mặt của V.Ninh Bình.

Trong trận đấu lượt đi gặp Hòa Phát HN trên sân Ninh Bình (ngày 6-2), trọng tài Ngô Quốc Hưng bị chỉ trích thậm tệ vì không công nhận bàn thắng của V.Ninh Binh. Đến trận lượt về ở Hàng Đẫy (ngày 13-6), tới lượt Hòa Phát HN “tố” trọng tài chính Nguyễn Tấn Hải cố ý mang lợi thế đến cho V.Ninh Bình.

Tâm điểm phản ứng công tác trọng tài giải hạng Nhất xảy ra ở sân Ninh Bình vòng 17 (ngày 20-6). Đội NHS Quảng Nam chấp nhận bỏ cuộc và chịu thua 0-3 trước đội chủ nhà, NHS Quảng Nam cho rằng trọng tài Phùng Quốc Quân đã sai khi công nhận bàn thắng của V.Ninh Bình xuất phát từ tình huống ném biên sai vị trí. 

QUANG NGỌC (tổng hợp)


*****

Chủ tịch Hội đồng trọng tài quốc gia Nguyễn Văn Mùi: “Trẻ không đồng nghĩa với sai sót!”

Mùa giải 2009 đã khép lại, nhưng vẫn còn khá nhiều vấn đề đang được dư luận mổ xẻ, mà một trong số đó là công tác trọng tài. SGGP Thể Thao đã có cuộc trao đổi khá thẳng thắn với ông Nguyễn Văn Mùi - Chủ tịch Hội đồng trọng tài quốc gia xung quanh vấn đề này.

* Với tư cách là Chủ tịch HĐTTQG, ông đánh giá như thế nào về công tác trọng tài ở mùa giải vừa qua?

- Đến thời điểm này, dù vẫn còn khá nhiều điều tiếng, nhưng tôi có thể khẳng định: mùa giải 2009 đã thành công nếu xét về công tác trọng tài! Trước hết, HĐTTQG ghi nhận sự tiến bộ rõ rệt của các trọng tài trẻ. Một số trọng tài dù mới chỉ làm nhiệm vụ ở V-League được 1-2 năm, nhưng đã trưởng thành rất nhiều về chuyên môn cũng như bản lĩnh như Võ Quang Vinh, Trần Công Trọng, Nguyễn Văn Đông, Nguyễn Quyết… Trong khi đó, các trọng tài kỳ cựu như Dương Văn Hiền, Võ Minh Trí, Trần Khánh Hưng vẫn duy trì được tiếng còi sắc, chắc… Họ thực sự là điểm tựa vững chắc cho HĐTTQG và BTC giải trong những trận cầu khó khăn.

Mùa giải vừa qua diễn ra rất gay cấn cho đến tận vòng đấu cuối cùng, nhưng các trọng tài, cả trọng tài trẻ lẫn các trọng tài dày dạn kinh nghiệm, đều đã điều hành tốt và không để xảy ra sai sót nào. Tuy nhiên, bên cạnh những “điểm sáng” đó vẫn còn có những trọng tài mắc sai sót dẫn đến bị kỷ luật.

Điều đặc biệt là ở mùa giải năm nay, các trợ lý lại mắc lỗi nhiều hơn trọng tài chính, đặc biệt là trong các tình huống xác định việt vị hay không việt vị. Theo thống kê của HĐTTQG, tính chung cả V-League lẫn hạng Nhất đã có 6 trợ lý bị kỷ luật, trong khi số trọng tài mắc lỗi chỉ có 4 (2 ở V-League và 2 ở giải hạng Nhất).

Ông Mùi chỉ đạo các trọng tài ở một trận đấu trong mùa giải 2009.

* Theo quan điểm của ông thì đội ngũ trọng tài đã hoàn thành nhiệm vụ, nhưng từ phía các đội bóng vẫn không ngớt phàn nàn về các ông vua áo đen…

- Đây là vấn đề mà đã rất nhiều lần chúng tôi lên tiếng. Không ai cấm các đội bóng phản ánh về công tác trọng tài, nhưng chúng ta phải hiểu rằng, những phản ứng đó có thật sự chính xác, thật sự chuyên nghiệp hay chưa?! Các đội bóng Việt Nam có một thông lệ rất xấu là mỗi khi thất bại thường không dám nhìn thẳng vào sự thật là vì sao mình thất bại, thay vào đó, họ thường tìm đủ mọi lý do để đổ lỗi. Trong số đó, đổ lỗi cho trọng tài là dễ nhất!.

HĐTTQG rất tôn trọng và sẵn sàng lắng nghe mọi ý kiến phản ánh từ nhiều phía về công tác trọng tài, nhưng các ý kiến đó phải xác đáng và mang tính xây dựng. Còn nếu chỉ đơn thuần là đổ lỗi thì vô hình chung đã làm ảnh hưởng đến hình ảnh của đội ngũ trọng tài trong mắt người hâm mộ, cũng như dư luận xã hội. Tôi thừa nhận các trọng tài vẫn còn mắc sai sót, nhưng không nên đánh đồng mọi thất bại của đội bóng đều do sai sót của trọng tài. Kể từ mùa giải 2010, chúng tôi đã kiến nghị VFF và BTC giải bổ sung vào điều lệ giải, Quy chế bóng đá chuyên nghiệp một số điều khoản, chế tài để hạn chế những phản ứng thiếu chuyên nghiệp ấy.

* Đã 4 mùa giải trôi qua kể từ khi sự cố tiêu cực trong giới trọng tài bị phanh phui (năm 2005), nhưng dường như, người ta vẫn cố tình vin vào đó để biện minh cho sai sót của các trọng tài, ông có đồng tình với quan điểm ấy không?

- Thú thật, sau sự cố năm 2005, lực lượng trọng tài giỏi chuyên môn, vững vàng về bản lĩnh bị thiếu hụt nghiêm trọng. Tình thế ấy buộc HĐTTQG phải “đôn” rất nhiều trọng tài trẻ lên làm nhiệm vụ ở các giải đấu quốc nội. Sai sót vì thế cũng gia tăng, đó là điều không thể chối cãi! Tuy nhiên, đến thời điểm này, những “dư chấn” từ sự cố hồi năm 2005 gần như đã không còn tác động đến công tác trọng tài. Rất nhiều trọng tài thuộc diện “chín ép” trong giai đoạn 2006-2007 đã trưởng thành và đảm đương được nhiệm vụ. Anh em cũng đã xác định phải rèn luyện chuyên môn, tu dưỡng đạo đức để không đi vào “vết xe đổ” của những người đi trước.

Bây giờ, nếu trọng tài mắc sai sót thì chỉ là do anh thiếu bản lĩnh, kém chuyên môn… chứ không thể đổ cho sự cố năm 2005 được. Ngược lại, cũng không nên áp đặt quan điểm: “Trọng tài trẻ là đồng nghĩa với sai sót”.

Như tôi đã nói ở trên, việc mất một loạt trọng tài giỏi vì dính líu tới tiêu cực hồi năm 2005 đã khiến cho lực lượng trọng tài bị thiếu hụt, nhưng cũng vì thế, các trọng tài trẻ mới có cơ hội được làm nhiệm vụ, rèn luyện bản lĩnh, kinh nghiệm. Tuy nhiên, trong quá trình đó, chúng tôi cũng đã cân nhắc rất kỹ lưỡng xem nên “đôn” bao nhiêu trọng tài trẻ lên là vừa, những trọng tài nào có khả năng để phát triển…

Trong thời gian tới, HĐTTQG sẽ tiếp tục quy trình đào tạo đội ngũ kế cận để khi những trọng tài giỏi như Dương Văn Hiền, Trần Khánh Hưng, Đào Văn Cường… đến tuổi phải nghỉ thì sẽ có người thay thế xứng đáng.

* Xin cảm ơn ông! 

HẢI NAM (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bóng đá trong nước

Bóng đá quốc tế

Quần vợt

Các môn khác

Chị em nhà Shevchenko và nhân vật chính của sự kiện UFC 255 - Figueiredo

Gia đình Shevchenko lên đỉnh: Mẹ vô địch Muay Thái biểu diễn, 2 chị em hạ gục đối thủ ở UFC 255

Gia đình Shevchenko (không phải huyền thoại bóng đá Andriy Shevchenko hiện đang làm HLV trưởng tuyển bóng đá Ukraine), gồm mẹ - bà Elena Shevchenko, và 2 chị em - Valentina Shevchenko cùng với Antonina Shevchenko đang là những nhân vật nổi bật nhất ở trong làng võ thuật Muay Thái - MMA (UFC) trên toàn thế giới.