Doanh nghiệp Việt Nam có thể thăng hạng

Với vị trí chiến lược nằm giữa các thị trường Đông Nam Á với Trung Quốc cùng thị trường lao động cạnh tranh, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) của Việt Nam đang có vị thế thuận lợi để tham gia chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu.

Điều này đã và đang diễn ra trên thực tế, phần nào đóng góp cho việc Việt Nam dần có được vị thế của quốc gia mạnh về công nghiệp chế tạo. Trong 9 tháng đầu năm 2015, giá trị xuất khẩu của ngành này đạt 120,7 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm trước.

So sánh vai trò của doanh nghiệp ở các nấc khác nhau trong chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế toàn cầu được dự kiến sẽ có nhiều thử thách trong năm tới. Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) của công nghiệp chế tạo Việt Nam lần đầu tiên xuống dưới 50 kể từ tháng 8-2013- cho thấy xu hướng sụt giảm. Tuy mức giảm xuống 49,4 là rất nhỏ nhưng các DNVVN của Việt Nam sẽ cần tính toán xa hơn để có thể lấy lại sức tăng trưởng mạnh mẽ.

Nhiều doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ của Việt Nam hiện vẫn nằm ở đáy của chuỗi giá trị, nên họ phải làm nhiều hơn, không chỉ đơn thuần là lắp ráp sản phẩm, mà phải dịch chuyển lên các nấc trên của chuỗi giá trị bằng cách nâng cao khả năng kiểm soát quy trình sản xuất.

Giải mã chuỗi giá trị

Nhìn chung chuỗi giá trị có thể được chia ra làm 3 mảng: Nhà lắp ráp, Nhà sản xuất FOB (giao hàng tại cảng) và Nhà sản xuất Thương hiệu gốc (Original Brand Manufacturers). Hiểu một cách đơn giản, khi các doanh nghiệp thăng hạng trong chuỗi giá trị, họ tham gia sâu hơn vào quá trình sản xuất, và vì thế, tạo ra giá trị lớn hơn.

Các Nhà lắp ráp chỉ tham gia vào nấc cơ bản nhất trong chuỗi giá trị. Tại đây, họ chỉ lắp ghép lại các vật tư do khách hàng cung cấp. Thông thường, đây là bước phát triển đầu tiên của các nền kinh tế mới nổi, bởi nó chỉ cần một khoản đầu tư khiêm tốn. Tuy nhiên, nấc này của chuỗi giá trị đòi hỏi lượng lao động dồi dào, chịu sự cạnh tranh rất khốc liệt do công việc có thể dễ dàng được thực hiện tại các thị trường khác.

Các nhà sản xuất FOB chiếm giữ nấc cao hơn trong chuỗi giá trị. Họ chính là các doanh nghiệp phụ trách việc tìm kiếm nguồn nguyên vật liệu đầu vào cho lắp ráp, và vì vậy mà đóng vai trò chủ động hơn trong logistics.

Đứng đầu chuỗi cung ứng là các Nhà sản xuất Thương hiệu gốc (OBM), tham gia vào mọi giai đoạn của quá trình sản xuất, gồm quản lý thiết kế sản phẩm, logistics, lắp ráp, bán hàng, quảng bá sản phẩm, và hỗ trợ thường xuyên. Tuy việc này đòi hỏi đầu vào cao và chi phí đầu tư lớn, lợi nhuận đạt được là rất đáng kể.

Thành công nhờ quản lý chuỗi cung ứng

Thăng hạng trong chuỗi giá trị không chỉ liên quan tới đầu tư kỹ năng và nâng cấp thiết bị, mà còn đòi hỏi nhà sản xuất phải quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả. Khả năng chọn lọc đầu vào từ các nhà cung cấp trên khắp thế giới, và khả năng nhận được hàng đúng hẹn là cực kỳ quan trọng nhằm giảm thiểu sự chậm trễ trong quá trình sản xuất - tạo ra giá trị.

Hãy bàn tới việc chuyển đổi từ việc làm nhà lắp ráp thành nhà sản xuất FOB. Do các nhà sản xuất FOB cần tìm kiếm nguồn đầu vào hoặc nguồn linh phụ kiện từ các nhà cung cấp, nhiều khả năng họ phải nhập khẩu từ các thị trường khác để có được những sản phẩm tốt nhất với giá tốt nhất. Khi làm như vậy, họ cần nắm rõ các quy định thương mại của Việt Nam cũng như của các nước cung cấp nguồn đầu vào. Đồng thời, các nhà sản xuất FOB phải nhạy bén với việc thích nghi nhu cầu và năng lực phát triển mở rộng hoặc thu hẹp để giảm thiểu lãng phí. Khi sản phẩm đã tới khâu hoàn tất, nhà sản xuất FOB cũng sẽ phải đảm bảo giao hàng đến được tay khách hàng một cách hiệu quả, đáp ứng yêu cầu về dịch vụ của họ…

JEFF MCLEAN
(Giám đốc Điều hành UPS Việt Nam)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thể thao - Văn hóa quốc tế

Vận động viên trong 1 bài thi

TPHCM tổ chức giải bóng đá nghệ thuật

Giải bóng đá nghệ thuật châu Á-Thái Bình Dương 2018 (Asia-Pacific free style football Championship) sẽ diễn ra tại tòa nhà FCentral (16A Lê Hồng Phong, phường 12, quận 10, TPHCM) trong hai ngày 13 và 14-12. Giải sẽ có sự tham dự của rất nhiều cao thủ từ nước chủ nhà Việt Nam.