Chớ lạm dụng vitamin C

Trong hoạt động hàng ngày, nhất là hoạt động thể thao, nhiều người nghĩ rằng cần bổ sung vitamin C để bù đắp, “làm mát” cơ thể. Tuy nhiên, bên cạnh những công dụng thì việc lạm dụng quá vitamin C cũng gây hại cho sức khỏe.

Vitamin C có nhiều trong các loại rau quả tươi như nước cam, chanh, quít, và có hàm lượng cao trong rau xanh, đặc biệt là bông cải xanh, tiêu, khoai tây, cải brussel, rau cải, cà chua, xà lách xoong, cam, quýt, chanh,… Thông thường, các loại rau quả trồng ở nơi đầy đủ ánh sáng có hàm lượng vitamin C cao hơn. Trong thiên nhiên, vitamin C có mặt cùng vitamin P (vitamin C2). Vitamin P lại có tính chống oxy hóa, nên bảo vệ được vitamin C. Hơn nữa vitamin P còn hiệp đồng với vitamin C để làm bền vững thành mạch, tăng tạo collagen, ức chế hyaluronidase và cùng vitamin C, vitamin E, β-caroten và selen, tham gia thanh thải gốc tự do có hại trong cơ thể. Chức năng chủ yếu của vitamin C là sự sản xuất collagen, một protein chính của cơ thể. Đặc biệt, vitamin C giúp nối kết một phần của phân tử amino acid proline để hình thành hydroxyproline. Kết quả là, sự cấu trúc nên collagen rất ổn định. Collagen không những là một protein rất quan trọng trong việc liên kết các cấu trúc cơ thể với nhau (mô liên kết, sụn khớp, dây chằng, vv..), vitamin C còn hết sức cần thiết cho sự lành vết thương, sự mạnh khỏe của nướu răng, và ngăn ngừa các mảng bầm ở da. Vitamin C còn có chức năng miễn dịch, tham gia sản xuất một số chất dẫn truyền thần kinh và hormon, tổng hợp carnitine, hấp thụ và sử dụng các yếu tố dinh dưỡng khác: Vitamin C làm tăng cường hệ thống miễn dịch, có tác dụng trong ngăn ngừa và điều trị cảm cúm thông thường. Vitamin C đóng một vai trò thiết yếu trong nhiều cơ chế miễn dịch. Các nghiên cứu gần đây đã cho thấy Vitamin C duy trì nồng độ glutathione hồng cầu. Với liều 500 mg mỗi ngày, Vitamin C đảm bảo duy trì nồng độ phù hợp glutathione hồng cầu, giúp cơ thể ngăn ngừa hậu quả vỡ hồng cầu, giảm chức năng bạch cầu, thoái hóa mô thần kinh do thiếu hụt glutathione.

Do đó, vitamin C là một thành phần quan trọng không thể thiếu của hầu hết các chế phẩm bổ sung dinh dưỡng và mọi chương trình dinh dưỡng khác. Phòng và chữa bệnh scorbut, các chứng chảy máu do thiếu vitamin C, tăng sức đề kháng trong nhiễm khuẩn, nhiễm độc, mệt mỏi, thai nghén, thiếu máu, dị ứng, người nghiện thuốc nghiện rượu. Liều khuyến cáo nên dùng vitamin C hàng ngày để phòng bệnh 250 mg - 500 mg / ngày. Liều điều trị bệnh từ 1 - 2 gam / ngày và có thể dùng từ 1 - 2 tháng tùy vào sự cần thiết từng bệnh. Có thể dùng loại tiêm hay uống đều được.

Không như hầu hết các loài động vật khác, cơ thể người không thể tự sản xuất vitamin C. Thiếu hụt vitamin C sẽ gây ra bệnh scorbus (scurvy). Các triệu chứng kinh điển của bệnh này gồm: Ở người lớn, nếu thiếu vitamin C, thường mắc các bệnh như viêm lợi, chảy máu chân răng; tụ máu dưới màng xương, đốm xuất huyết, tăng sừng hóa ở nang lông. Nếu không điều trị có thể tử vong do chảy máu ồ ạt hoặc do thiếu máu cục bộ cơ tim. Với trẻ còn bú: thường do chế độ ăn nhân tạo, bị chảy máu dưới màng xương, nhất là chi dưới; dễ chảy máu dưới da; vết thương lâu lành. Với những người thiếu vitamin C thường dễ bị nhiễm trùng, hysteria và trầm cảm.

Vitamin C tuy ít tích lũy nhưng nếu dùng liều cao lâu ngày, có thể tạo sỏi oxalat (do dehydroascorbic chuyển thành acid oxalic), hoặc sỏi thận urat, có khi cả hai loại sỏi trên; có thể đi lỏng, rối loạn tiêu hóa ; giảm độ bền hồng cầu. Dùng vitamin C liều cao kéo dài ở thai phụ gây tăng nhu cầu bất thường về vitamin C ở thai (vì vitamin C qua rau thai).

Hiện nay nhiều người vẫn vô tư dùng vitamin C, coi nó như một thứ “làm mát” cơ thể, tăng sức đề kháng mỗi khi thấy “nóng trong người", mụn nhọt, lở loét, sức đề kháng yếu... Song đã từ lâu vitamin C được coi là dược phẩm chứ không phải là thực phẩm, vì vậy, không thể dùng tùy tiện. Việc dùng vitamin C với mục đích gì là do bác sĩ khám bệnh trao đổi trực tiếp với người bệnh hoặc người nhà (nếu là trẻ em, người cao tuổi). Từ đó bác sĩ khám bệnh sẽ cho chỉ định cụ thể đối với mỗi một người bệnh, người bệnh cần tuân theo, không tự động thay đổi liều lượng, không tự ngưng thuốc hay tăng liều sử dụng và nên tin tưởng vào chỉ định của bác sĩ khám bệnh cho mình. Trong quá trình sử dụng thuốc nếu thấy có điều gì cần thiết phải trao đổi thì nên trực tiếp gặp bác sĩ khám bệnh, không nên thông qua một người khác. Bởi vì bác sĩ kê đơn thuốc cho mình là người hiểu về bệnh của mình nhất và có chỉ định phù hợp nhất với tình trạng bệnh. Không nên coi vitamin C như là một loại thuốc bổ, dùng không giới hạn (đặc biệt là trẻ em, thai phụ) và không tự động mua vitamin C để tự điều trị.

PGS.TS Bùi Khắc Hậu

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đội bóng Ba Đề FC đã vượt hơn 1.200km về tới Quảng Bình và trao cho gia đình em Phan Văn Minh

Ba Đề FC lan toả yêu thương

Vừa qua, Đội bóng Ba Đề FC đã vượt hơn 1.200km về tới Quảng Bình và trao cho gia đình em Phan Văn Minh tại xã Bắc Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình số tiền 156.700.000 đồng; trong đó gồm 1 sổ tiết kiệm trị giá 105.000.000 đồng và 51.700.000 đồng tiền mặt.

Thể thao - Văn hóa quốc tế

Vận động viên trong 1 bài thi

TPHCM tổ chức giải bóng đá nghệ thuật

Giải bóng đá nghệ thuật châu Á-Thái Bình Dương 2018 (Asia-Pacific free style football Championship) sẽ diễn ra tại tòa nhà FCentral (16A Lê Hồng Phong, phường 12, quận 10, TPHCM) trong hai ngày 13 và 14-12. Giải sẽ có sự tham dự của rất nhiều cao thủ từ nước chủ nhà Việt Nam.