Billiards trước thập niên 1980

Billiards Việt Nam - từ nghiệp dư đến chuyên nghiệp

Từ ngày 10 đến 16-8 vừa qua, giải billiards carom 3 băng - Cúp thế giới TPHCM 2015 đã diễn ra tại CLB Văn hóa - TDTT Nguyễn Du. Đây là lần đầu tiên, billiards Việt Nam được Hiệp hội Billiards carom thế giới ủy nhiệm đăng cai một giải đấu mang tầm vóc đỉnh cao thế giới, đánh dấu một bước phát triển mới của billiards Việt Nam nói chung và billiards TPHCM trên con đường chuyên nghiệp.

Theo quyển The Billiard Congress of America (New York, 1992), từ một trò chơi trên bãi cỏ tương tự như bóng vồ, billiards phát triển dần dần trong thế kỷ 15 tại Bắc Âu và có thể ở Pháp. Thời đó, cuộc chơi tiến hành trong phòng: trên bàn gỗ có 6 lỗ được phủ vải màu xanh lá cây, người ta gắn 1 cái vành và cắm 1 cây gậy thẳng làm tiêu điểm rồi dùng cây mace (giống như cây gậy đánh golf) thọc cho 2 quả bi va chạm nhau… Những thông tin trên có thể thấy từ tranh minh họa vua Louis 14 (Pháp) chơi billiards tại hoàng cung năm 1694. Trong thế kỷ 18, cái vành và cây gậy từ từ biến mất chỉ còn lại bi và lỗ… Các tổ chức billiards quốc tế đã ra đời cách nay khoảng 130 năm (Billiards Association thành lập ngày 14-2-1885 ở Anh). Các giải đấu cũng diễn ra rất sớm (World Three - Cussion Champions Professional tổ chức năm 1878).

Vua Louis 14 (Pháp) chơi billiards tại Hoàng cung.

Dù chưa thể xác định thời điểm billiards du nhập vào nước ta, nhưng chắc chắn môn này đã theo chân người Pháp đến Việt Nam. Trước năm 1975, billiards được xem như một trò chơi giải trí và lan rộng đến tận các làng, xã ở miền Nam. Tại Sài Gòn có khá nhiều cơ thủ “một thời vang bóng” như: các ông Năm Thượng, Ba Y, Chín Hồng (Trần Thanh Hồng), Trần Vinh Hồng (Hồng Quốc Thanh), Bảy Hóa Thời, Long, Lê Phước Lợi… Những tiệm billiards nổi tiếng như: Nguyễn Trãi, Huỳnh Kỳ, Mai Lan, Thành Xương, Diên Hồng, Cư xá Hỏa xa… thường quy tụ nhiều anh tài. Các cơ sở Thanh Tâm, Thanh Liêm, Văn Lang, Ziên Hồng… chuyên sản xuất bàn và dụng cụ chơi billiards. Một trong những đặc điểm của thời kỳ đó là các tay cơ “xịn” ít khi chịu “đụng nhau” vì ngại “mất tiếng” và ảnh hưởng đến chuyện kinh doanh. Mỗi người thường mở tiệm billiards và “hùng cứ” một nơi, chẳng hạn như ông Năm Thượng ở Cư xá Hỏa xa (đường Lý Thái Tổ), ông Ba Y ở Mai Lan (đường Hai Bà Trưng), Bảy Hóa ở Nguyễn Trãi (gần chợ Bàu Sen), ông Trần Vinh Hồng (rạp Quốc Thanh)… Một vài tay cơ nổi tiếng ở các tỉnh như: ông Bảy Chiến (Cần Thơ), ông Hưởng (Vĩnh Long) thỉnh thoảng cũng về Sài Gòn “tham chiến”. Lúc đó, các cơ thủ chỉ chơi carom libre.

Môn billiards cũng thu hút giới nghệ sĩ. Các nghệ sĩ lúc bấy giờ thường chơi ở rạp Quốc Thanh hoặc rạp Thành Xương. Theo một số tay cơ kỳ cựu từng chứng kiến giới nghệ sĩ chơi billiards, thì cậu Mười Út Trà Ôn, anh Thành Được và Tấn Tài thỉnh thoảng đi được cơ 10, anh Hoàng Long chơi khá nhất, hoặc đường cơ của anh Minh Phụng cũng rất chặt chẽ và kỹ lưỡng… Nói chung các cơ thủ nghệ sĩ chơi billiards vừa để giải trí và cũng thường “chơi độ”, có khi ăn thua lớn.

Lão tướng Lê Phước Lợi (sinh năm 1940), HCV SEA Games 22-2003.

Khoảng thập niên 1960, thỉnh thoảng CLB Thể thao Sài Gòn (nay là Cung Văn hóa Lao động TPHCM) cũng tổ chức giải nhưng chưa được chú ý lắm. Tại tất cả các tiệm billiards, “ai chơi thua phải trả tiền bàn, tiền nước giải khát” hoặc “ăn thua chút đỉnh để lấy cảm hứng” là chuyện bình thường… Vài tay cơ nổi bật ở TPHCM trong những năm đầu đất nước thống nhất là anh Sáu Sang (Trần Văn Sang), Huỳnh Văn Hiệp, Tây Quốc Cơ (còn gọi là A Ký, năm nay 62 tuổi, từng là thành viên đội tuyển billiards Thụy Điển)… Khoảng đầu thập niên 1990 mới xuất hiện thêm Lý Thế Vinh, Trần Đình Hòa, Dương Hoàng Anh…các cơ thủ góp phần làm nên “lịch sử” billiards TPHCM sau này. Dù chơi tự phát, nhưng các cơ thủ cũng tự phân định trình độ thành 2 nhóm: serie A (5-6 người) và serie B.

NGỌC THIỆN (tổng hợp)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Yan trở thành võ sĩ Nga thứ 2 giành đai vô địch UFC

UFC 251: Petr Yan phất cao cờ Nga ở Abu Dhabi, “Cơn ác mộng Nigeria” đả bại “Thú chọi”

Trong khi “Đại bàng Nga” Khabib Nurmagomedov vẫn chưa “xuất sơn” sau sự kiện UFC 242 ở Abu Dhabi từ hồi tháng 9-2019, thì một “đàn em đồng hương” của anh, võ sĩ Petr Yan cũng đã có màn trình diễn “không hề khoan dung” đối thủ của mình, để 1 lần nữa, phất cao cờ Nga ở Abu Dhabi. Võ sĩ có biệt danh “Không thương xót” đã đánh bại Jose Aldo bằng KO kỹ thuật, để giành đai vô địch hạng gà vốn đang bỏ trống của UFC…

Bóng đá trong nước

CLB Sài Gòn kéo dài mạch trận bất bại lên con số 9. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG.

Vòng đấu nhiều cảm xúc của bóng đá TPHCM

Chỉ 24 tiếng sau khi CLB TPHCM thăng hoa bằng chiến thắng ấn tượng 3-0 tại Quảng Ninh thì vào tối 12/7, CLB Sài Gòn đã tiếp bước qua trận thắng dễ với cùng tỷ số trước đội bóng xứ Thanh.

Bóng đá quốc tế

HLV Brendan Rodgers chỉ trích thảm bại 1-4 trên sân Bournemouth là màn trình diễn “không thể chấp nhận được”. Ảnh: Getty Images

HLV Rodgers xin lỗi khi Leicester sắp “văng khỏi” tốp 4

HLV Brendan Rodgers đã chỉ trích thảm bại 1-4 trên sân đội bóng vốn trong cuộc chiến trụ hạng Bournemouth là màn trình diễn “không thể chấp nhận được”, đồng thời xin lỗi người hâm mộ về giai đoạn sa sút khiến giấc mơ Champions League bị de dọa nghiêm trọng.

Quần vợt

Dimitrov (ngoài cùng bên trái) bị cha của Djokovic cáo buộc là "trường hợp siêu lây nhiễm"

Cha của Djokovic đổ thừa Dimitrov phải chịu trách nhiệm, nói anh này là “siêu lây nhiễm”

Trong khi Novak Djokovic đã đăng đàn xin lỗi, nói anh và BTC giải đấu giao hữu - biểu diễn Adria Tour hối tiếc sâu sắc vì những thiệt hại đã gây ra, rằng họ đã sai khi tổ chức giải đấu ngay vào thời điểm này, thì cha của anh, ông Srdjan Djokovic lại “đổ thêm dầu vào lửa” vì trút mọi trách nhiệm sang cho… Grigor Dimitrov, “bệnh nhân đầu tiên”, thậm chí còn cho rằng tay vợt người Bulgraria là “một trường hợp siêu lây nhiễm”!

Tốc độ

Chris Froome đã nói lời chia tay Ineos

Chris Froome sẽ giã từ Ineos vào cuối mùa, sang đua cho Israel Start-Up Nation, Dave Brailfsford nói nguyên nhân

Làng đua xe đạp đường trường chuyên nghiệp của UCI tuy vẫn chưa thể nối lại các giải đấu, nhưng đã kịp chứng kiến một biến cố lớn lao. Cua-rơ sừng sỏ người Anh Chris Froome, đang sở hữu thành tích 4 lần giành Áo vàng của Tour de France, đã quyết định chia tay với đội đua Ineos (tiền thân là đội đua Sky hùng mạnh) vào cuối mùa giải năm nay, để chuyển đến… Israel.