Bản quyền truyền hình giải ngoại hạng Anh: Ai thiệt?

1. Khi nói đến chuyện giá bản quyền giải ngoại hạng Anh (EPL) sẽ tăng trong đợt đấu thầu các mùa 2016-2019, chúng ta sẽ thấy ngay con số rất lớn ngoại tệ được chi trả cho đối tác nước ngoài đang giữ quyền phân phối bản quyền. Và tất nhiên, nguồn tiền nào để trả cho chi phí đó nếu không lấy thuê bao, tức người tiêu dùng Việt Nam.

Nhưng cần phải làm rõ, vấn đề ở đây không phải là giá cả, mà là: Mua hay không mua.

Phải hiểu cho chính xác thế này: Bản quyền truyền hình luôn tăng theo thời gian kể cả việc chúng ta mua trực tiếp tại BTC EPL hay mua qua nhà phân phối. Đừng vội vã kết luận mùa qua nhà phân phối thì sẽ bị thiệt thòi bởi đây là bài toán về kinh doanh, nếu họ không bán được thì sẽ bị thua lỗ nên có khi phía các nhà đài Việt Nam mà biết cách thương lượng lại nhận được giá tốt. Tóm lại, ai mua cũng thế, kiểu gì cũng phải trả một cái giá cao hơn trước thì người hâm mộ mới có thể xem được giải ngoại hạng một cách hợp pháp.

Lựa chọn duy nhất nếu muốn không mất ngoại tệ: Không mua.

Bản quyền của EPL giống như “cú đấm chủ lực” trong phát triển thuê bao tại Việt Nam.

2. Đấy mới là vấn đề chính, là cơ sở để xác định: Ai thiệt? Trong việc mua bản quyền EPL.

Thuê bao truyền hình có thiệt không? Theo chúng tôi biết thì không. Thứ nhất, người tiêu dùng có quyền lựa chọn. Thứ hai, trên thực tế giá thuê bao truyền hình trả tiền có xu hướng giảm khi các đài liên tục tung khuyến mãi. Không có cơ sở nào cho thấy người tiêu dùng sẽ thiệt thòi cả.

Các đài truyền hình có thiệt không? Có thể khẳng định ngay: không. Đây là một bài toán kinh doanh và các đài đều là doanh nghiệp. Nếu có kinh doanh thua lỗ thì cũng chẳng thể xem là thiệt hại bởi việc sở hữu bản quyền EPL có nhiều mục đích khác nhau chứ không đơn thuần chỉ là bỏ 1 đồng để thu lại 2 đồng. Ví dụ như K+, họ xem việc độc quyền EPL là điều kiện tiên quyết để phát triển thuê bao, là đòn bẩy cho chất lượng các chương trình, là lợi thế cạnh tranh và thậm chí, còn được xếp vào chi phí hợp lý trong hoạt động tiếp thị. Theo chúng tôi, các đài khác nếu thật sự muốn có bản quyền EPL, có lẽ tính toán như K+ thôi. Không nên vội kết luận là các đài nếu tốn tiền mua bản quyền thì sẽ bù lại bằng việc đẩy giá thuê bao lên cao.

Vậy thì ai thiệt?

3. Nếu không mua bản quyền thì tình trạng vi phạm bản quyền chắc chắn sẽ diễn ra tại Việt Nam khi mà người hâm mộ sẽ tìm đủ mọi cách để xem trực tiếp các trận đấu trên internet, điều đó ảnh hưởng xấu đến hình ảnh quốc gia. Hơn nữa, đây cũng là một yếu tố thị trường, nhu cầu có thì phải có cung, trong khi thị trường truyền hình trả tiền phát triển cạnh tranh thì người tiêu dùng chỉ được lợi.

Nhưng khi mua thì đương nhiên, chúng ta mất một lượng ngoại tệ lớn, một số tiền mà nếu không chi cho bản quyền thì có thể được dùng để chăm sóc khách hàng, sản xuất thêm các chương trình, phát triển chất lượng phát sóng …

Thế nên, sự thiệt hại trong việc để cho giá bản quyền EPL tăng theo từng giai đoạn đấu thầu đó chính là thị trường truyền hình trả tiền. Nhu cầu độc quyền đã đẩy các nhà đài vào một cuộc chiến mà ngày càng trở nên “xấu xí”. Không phải tự nhiên mà giá bản quyền tăng cao nếu không có những nhu cầu rất lớn từ các đài khiến cho các đơn vị phân phối nắm được điểm yếu. Cũng sẽ không có chuyện nhà phân phối “bình chân như vại” mà không sợ thua lỗ nếu như họ không biết chắc là trước sau cũng sẽ có một đài mua.

Bản chất sự việc nằm ở chỗ đa số các đài trả tiền đều xem bản quyền EPL là “cú đấm chủ lực” trong việc phát triển thuê bao. Giả sử như các đài đều chủ động nội dung riêng, có chương trình hay và có phân khúc khách hàng riêng thì liệu họ có quá lo sợ việc K+ hay một đối thủ nào đó độc quyền EPL hay không?

Hồ Việt

***

Chí ít K+ đã phục vụ khách hàng

Chuyện Truyền hình số vệ tinh VSTV (K+) “đánh lẻ” vì mục tiêu mua bản quyền truyền hình giải bóng đá Ngoại hạng Anh từ năm 2016-2019 đang thu hút sự quan tâm của rất nhiều người. Không ít người tỏ ra không hài lòng với K+ khi tách khỏi Hiệp hội Truyền hình trả tiền Việt Nam (VNPayTV) và cho đó là sự thiếu đoàn kết trong việc đàm phán với đối tác nước ngoài có dấu hiệu ép giá chúng ta.

K+ cũng đã có rất nhiều người ủng hộ phương án “đánh lẻ” bởi vì như báo chí thông tin thì ban đàm phán thành lập từ tháng 12-2015 nhưng tới nay vẫn chưa có quy chế hoạt động, trong lúc mùa giải 2015-2016 chỉ còn vài vòng đấu nữa là kết thúc. Nếu K+ không nhanh chân thì ban đàm phán có thể “không mua bản quyền bằng mọi giá”.

Chí ít thì K+ cũng luôn hướng đến phục vụ khách hàng

Kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra: Đối tác ép giá và chúng ta bỏ cuộc. Điều đó cho thấy khả năng đàm phán của chúng ta kém (không quan tâm chuyện đối tác cũng kém trong chuyện này). Kết quả, người hâm mộ Ngoại hạng Anh ở Việt Nam “nhịn” 3 mùa giải liền. Tức là đại diện của 10 đơn vị truyền hình trong ban đàm phán khiến hàng triệu người hâm mộ thiệt thòi. Thực tế, ngay từ đầu mọi người đã có cảm nhận ban đàm phán không muốn mua!

Cú “bứt phá” của K+ vì sao được ủng hộ bước đầu? Thứ nhất, K+ đang chia sẻ với nhiều đài truyền hình khác nên giá thuê bao chỉ còn hơn một nửa. Khách hàng K+ hy vọng với nỗ lực tiếp tục chia sẻ với nhiều đài truyền hình khác nữa thì dù có mua bản quyền truyền hình 3 mùa giải tới với giá cao thì thuê bao sẽ không tăng. Thứ hai, khách hàng K+ hài lòng với nỗ lực phục vụ đó. Coi bóng đá Ngoại hạng Anh mỗi cuối tuần gần 20 năm qua đã “thấm” vào máu hàng triệu người dân Việt Nam nên thật trống vắng nếu 3 năm tới không có thú vui này.

Chúng ta đều biết khoảng năm 2007 về trước, Đài Truyền hình kỹ thuật số V. bán ra đầu thu không có thẻ để phục vụ khách hàng mê giải Ngoại hạng Anh. Tới khoảng nửa cuối năm 2007, đài V. tung ra đầu thu kỹ thuật số có thẻ, trong đó có kênh Vxx3. Đó là kênh chuyên về Ngoại hạng Anh mà trên các đầu thu không thẻ không tiếp sóng được. Khách hàng nhiều lần đề nghị đài V. đổi đầu thu không thẻ bù thêm tiền để mua đầu thu có thẻ thì đài V. vẫn không chịu. Cảm giác của khách hàng là bị đài V. bỏ rơi sau khi đã mua đầu thu.

Chính vì thế, khách hàng K+ ủng hộ hành động thoát khỏi ban đàm phán để quyết mua bản quyền truyền hình Ngoại hạng Anh 3 năm tới. Tuy nhiên, khách hàng cũng hy vọng sự nỗ lực tuyệt vời đó của K+ sẽ khiến cuộc đàm phán với đối tác đạt được giá cả vừa phải và giá thuê bao K+ trong 3 năm tới cũng không tăng, thậm chí là tiếp tục hạ như thời gian vừa qua.

Nguyễn Hưng

Các tin, bài viết khác