Tết chơi đánh bi

Chơi bi (hay đánh bi) là một trong thú chơi lâu đời của trẻ em nhiều nước trên thế giới. Tại Việt Nam cũng thế, nhất là vào dịp tết, chơi bi hay đánh khăng, đánh đáo, đánh quay rất phổ biến. Khoảng 60 năm về trước, trong 7-8 năm là học sinh trường thiếu sinh quân ở Khu học xá Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc, chơi bi là thú chơi rất thông dụng của chúng tôi.

Bạn cùng lứa lắm tay bắn bi cừ, đến giờ tôi vẫn nhớ như in những gương mặt “đắc thắng” ngày nào sau khi hạ gục đối thủ, nào là Lê Sĩ Cường, Đoàn Mạnh Giao, Mai Thế Hùng hay Dương Minh Nguyên, Nguyễn Trọng Đoan… Khi xưa, hễ vào cuộc là trong túi lại lóc xóc những viên bi, bên túi kia là bán, kẹo hay pháo, dùng để “nộp mạng” mỗi khi thua cuộc. Những gã đàn ông ấy nay đã thuộc U.80, có người đã mãi ra đi, có nhiều tay đã trở nên những “ông lớn” nhưng gặp nhau đôi khi vẫn nhắc lại trò chơi bi năm xưa với những kỷ niệm ngọt ngào và trẻ trung. Họ thường ôn lại trò chơi kia như mơ về một thứ văn hóa cổ của người Việt, một trò chơi dân gian rất lý thú nhưng đang có dấu hiệu thất truyền…

 Chơi bi nhiều kiểu lắm. Mỗi nước, mỗi vùng lại có những lề luật khác nhau. Ngay viên bi cũng thế, với chúng tôi khi xưa thì phổ biến nhất là bi ve, mua ở chợ Nam Ninh, nom đẹp ra trò, thi thoảng có viên bi đá hay bi sắt, thậm chí có đứa còn nặn cả bi đất sét để chơi. Tôi chỉ nhắc lại mấy lối chơi bi mà khi xưa, lũ tôi vẫn thường thi đấu cùng nhau mà thôi. Trước tiên hãy nói lại kỹ thuật bắn bi cơ bản.
+ Ngón tay trỏ cuộn viên bi vào giữa, gập ngón tay cái vào phía trong ở phía sau bi. Nhằm về mục tiêu rồi bật ngón tay cái cho bi bắn ra. Kiểu này được xem là cơ bản nhất, bên Pháp cũng ưa sử dụng và cũng chỉ kiểu này, một tay thiện xạ có thể bắn bi xoáy theo đường cong theo ý muốn để vượt qua cung đường trong luật bi 5 lồ (sẽ nói sau).

+ Kẹp viên bi giữa ngón tay cái và ngón tay giữa, móng của ngón giữa tiếp xúc với đốt ngón tay cái. Sau đó bật ngón tay giữa cho viên bi bắn ra. Kiểu này cũng khá phổ biến trong các tình huống.

+ Từ sau khi miền Bắc được giải phóng, Khu học xá Nam Ninh có thêm học sinh miền Nam và bọn tôi làm quen một kiểu bắn bi nữa sử dụng cả 2 tay: tay trái cầm viên bi áp vào đầu ngón giữa của tay phải, ngón cái tay phải chống xuống đất rồi ngón giữa của tay phải bật viên bi sao cho trúng đích. Kiểu này lực bắn mạnh hơn so với 2 kiểu kia.

1- Bi lồ. Thứ này khá đơn giản. Vẽ trên mặt đất phẳng 1 vòng tròn đường kính cỡ 1m, gọi là lồ. Đám trẻ tham gia, ai có mấy hòn bi thì thả vào lồ rồi thi xem ai được chơi trước theo cách: đứng cách một vạch khác chừng 2,5-3m, tung hòn bi đến và bi của ai gần nhất mà không chạm hoặc vượt qua vạch là sẽ được chơi trước. Chơi, tức là từ xa 2m nã đạn vào để giải phóng đám bi trong lồ ra. Hễ bắn được viên bi của người khác thì sẽ bỏ túi hòn bi ấy, cứ thế cho đến khi trong lồ hết bi!

2- Bi ăn bi. Loại này, khi nhỏ tôi được nghe là rất “Parisien”, vì chỉ cần 2 người chơi và không nhất thiết mặt đất thật bằng phẳng. Đại thể như sau: nhập cuộc, 2 đối thủ vứt hòn bi của mình ra cách nhau chừng 2m, oẳn-tù-tì xem ai sẽ đi trước rồi tìm cách bắn trúng bi nhau. Trúng lần đầu được gọi là có “tút”, lần thứ 2 xem như thắng ván ấy, anh thua bị mất hòn bi ấy, hoặc sẽ mất thêm hòn nữa nếu có giao hẹn.

3- Bi 5 lồ. Thường là 5-6 người chơi sẽ rất vui. Trên mặt đất vẽ 5 vòng tròn có đường kính chừng 70cm, gọi là lồ, xếp từ lồ 1-5 thường theo chiều kim đồng hồ và lồ 1 cách vạch xuất phát chừng 2m. Sau khi tìm người chơi trước theo cách ở bi lồ, bắt đầu đi theo quy định: hễ bắn viên bi (bất kể đứng bắn hay ngồi bắn) vào được lồ 1 rồi thì sẽ được đi tiếp. Hễ một người tới lồ 5, xem như đã tới đích và được quyền bắn vào bi của những anh chưa vào được lồ ở gần đó. Trò này thú vị và cũng có cái ác: có lần, cả bọn vào hết lồ 5 rồi mà chỉ một tên chưa qua lồ 4, thế là cả lũ xúm nhau “hầm” tên kia suốt trưa, bắn mãi đến vỡ bi và khổ chủ phải thay đến 2 lần, chịu đựng đến phát khóc rồi mới được tha, đúng là “nhất quỷ nhì ma…” như thế đấy!

4- Bi rồng. Cũng khá xôm trò. Trên mặt đất vẽ ra hình một “con rồng” tượng trưng mà đầu rồng là 1 vòng tròn nhỏ, đường kính chừng 30cm, thân rồng là một đoạn dài chừng 1,5m, ngoằn ngoèo hình sóng lượn. Luật chơi na ná bi 5 lồ, ai đi trước bắt đầu từ đuôi rồng lên, không được đi tắt mà phải theo hình uốn lượn của thân rồng, anh nào đến trước tha hồ bắn đám chậm chân ở phía sau…

AMA LÂM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thể thao - Văn hóa quốc tế

Vận động viên trong 1 bài thi

TPHCM tổ chức giải bóng đá nghệ thuật

Giải bóng đá nghệ thuật châu Á-Thái Bình Dương 2018 (Asia-Pacific free style football Championship) sẽ diễn ra tại tòa nhà FCentral (16A Lê Hồng Phong, phường 12, quận 10, TPHCM) trong hai ngày 13 và 14-12. Giải sẽ có sự tham dự của rất nhiều cao thủ từ nước chủ nhà Việt Nam.