Chuyên đề: Vấn đề trọng tài hay trò "Mèo - Chuột"

Kỳ 1: Sai sót có hệ thống?

LTS: Chưa bao giờ mà vấn đề trọng tài lại nổi cộm như giai đoạn 1 của mùa giải 2012. Nếu xét cả một giai đoạn thì tần suất sai sót không phải là quá lớn, nhưng xét về tính chất thì có thể nói là nghiêm trọng bởi đây là mùa giải mà người ta kỳ vọng nhiều nhất vào việc cải tổ chất lượng đội ngũ trọng tài. Tiếc là bản chất của câu chuyện vẫn là trò “mèo - chuột”.


Trọng tài có sai sót là chuyện bình thường. Trọng tài sai liên tục đương nhiên là không thể bình thường. Sai có hệ thống thì chắc chắn là có chuyện. Những sai sót của trọng tài lượt đi chưa nhiều đến mức phải xóa sạch lực lượng cầm còi nhưng nó lại đào một hố sâu khủng khiếp giữa các thành viên tham gia giải với đội ngũ điều hành.

Hình ảnh của lượt đi mùa giải 2012 nhiều lần bị hoen ố vì chất lượng điều hành kém cỏi của một số trọng tài. Ảnh: M.Hoàng

Diễn biến bất thường

Nếu để ý kỹ thì thấy sai sót của trọng tài chia thành từng giai đoạn, tức là không thường xuyên nhưng trong vài thời điểm lại dồn dập. Có vòng đấu, cả 2 ông vua FIFA là Võ Minh Trí và Hoàng Anh Tuấn đều mắc lỗi. Có vòng, đến 4 trận đấu đều gặp sự cố trọng tài. Nhưng lại có nhiều vòng liên tiếp chẳng có chuyện gì xảy ra.

Đây là một diễn biến không bình thường. Nói cách khác, cứ sau một đợt phản ứng dữ dội từ dư luận, công tác trọng tài lại tạm lắng dịu. Nguyên nhân của điều này cũng chẳng khó để lý giải: Mọi thứ nằm trong cách phân công khó hiểu của Ban trọng tài.

Như SGGP Thể Thao đã từng có bài phân tích, việc phân công trọng tài diễn ra khá kỳ lạ. Ngoài vòng 1 đều bố trí những người có kinh nghiệm và đẳng cấp thổi, thì từ vòng 2 đến cao điểm là vòng 7, số lượng trọng tài trẻ, yếu kinh nghiệm chiếm đến 2/3 bảng phân công. Thậm chí có các trọng tài mùa trước chẳng thổi trận nào cũng được bố trí thổi đến 3-4 trận. Khi dư luận lên tiếng, đến vòng 8-9 lại bố trí những trọng tài kỳ cựu và lại mắc lỗi vì có thể ngồi làm bàn quá lâu. Cách phân công thiếu hợp lý dẫn đến tình trạng “vênh” giữa các trận đấu. Trọng tài giỏi thổi trận ít quyết liệt trong khi người mới tinh lại nắm các trận “đinh”. Phân công kiểu đó, không sai mới lạ.

Mất kiểm soát từ thượng tầng

Nhiều người vẫn nhầm tưởng vấn đề trọng tài thuộc về VPF, công ty quản lý các giải đấu. Kỳ thực, Ban trọng tài vẫn thuộc VFF. Chỉ có điều, tổ chức này trong giai đoạn đầu của mùa giải cứ “giả bộ” không biết gì về điều đó, đặc biệt là trong lúc nổ ra “cuộc chiến pháp lý” với VPF về tư cách điều hành.

Lúc đó, Ban trọng tài tự nhiên thiếu sự kiểm soát. Vậy mà ngay trong ban này, cũng không thể kiểm soát nội bộ. Trưởng ban Dương Vũ Lâm không phải là dân trong nghề, bất chấp ông đang là Trưởng Ban trọng tài của AFF. Ông Phó ban Đoàn Phú Tấn quản lý việc phân công, còn VPF thì thiếu năng lực phản biện cách phân công ấy. Việc duy nhất mà VPF có thể làm là “sẵn sàng thuê trọng tài ngoại”, điều mà chắc chắn không thể nào xảy ra nếu VFF vẫn đang là nơi quản lý Ban trọng tài. VFF có giải thích là điều đó sẽ đụng chạm đến tự ái nghề nghiệp của trọng tài Việt Nam nhưng kỳ thực, nếu thuê trọng tài ngoại, chẳng khác nào VFF tự thú nhận mình đã không kiểm soát nổi các lĩnh vực chuyên môn do mình chịu trách nhiệm. Nghĩa là họ sẽ “mất điểm” trong mắt FIFA, AFC.

Lỗi hệ thống

Khi phản ứng trọng tài lên cao trào, nhất là thời điểm SHB Đà Nẵng gởi đơn kiến nghị ngừng giải, việc duy nhất mà Trưởng ban Dương Vũ Lâm làm là “xin tiếp tục thông cảm và chấp nhận sai sót trọng tài”. Cái hay là sau khi ông Lâm “buông xuôi”, vấn đề trọng tài lại trở nên yên ổn. Không khó để biết rằng dù vẫn còn tại vị nhưng “số má” của ông Trưởng ban chẳng còn gì.

Bởi khi đã sai về hệ thống thì chỉ cần chỉnh lại hoạt động của hệ thống là xong. Nói cách khác, nếu có người cố tình làm sai lệch qui trình thì chỉ cần người đó tự mình làm đúng thì mọi chuyện sẽ ổn. Đây chính là “điểm đen” của vấn đề trọng tài ở lượt đi.

Ai và tại sao lại có chuyện “cố tình” để cho hệ thống mắc lỗi? Đấy là một câu chuyện khá dài liên quan đến hậu trường của giới cầm còi tại Việt Nam.

Hồ Việt


Ai lợi? Ai hại?

Sau SHB Đà Nẵng kiến nghị dừng giải thì ở hạng Nhất, đội Hà Nội cũng làm điều tương tự dù mức độ ít nghiêm trọng hơn. Chẳng khó để biết cả 2 đội bóng trên đều có chung một ông bầu là Đổ Quang Hiển, tức bầu Hiển, người vẫn được cho là hiện không có dưới 4 đội bóng trong tay.

Không chỉ là 2 đội trên, cả HN T&T cũng nhiều lần cho biết mình bị trọng tài “bắt chẹt”. Nói cách khác, có thể nghĩ đến một “âm mưu” chống lại bầu Hiển đang được triển khai?

SHB Đà Nẵng từng tính bỏ giải vì uất ức trước trọng tài. Ảnh: Phi Hải

Về lý thuyết thì không lô-gích lắm vì cả 3 đội bóng nêu trên đều đang dẫn đầu V-League lẫn hạng Nhất. Nếu đã bị “trù dập” thì làm sao mà có thể giữ được những vị trí quan trọng như vậy. Tuy nhiên, trên thực tế đúng là các trận đấu của những đội trên đều có vấn đề trọng tài, không nhiều thì ít. Nặng nhất là HN T&T có đến 4 trận, SHB Đà Nẵng 3 trận còn Hà Nội thì cũng chừng ấy. Các quyết định của trọng tài không làm cho họ phải thua trận nhưng về mặt điểm số, theo thống kê thì mỗi đội mất từ 4-6 điểm. Như vậy, nếu không có chuyện thì hiện họ đã vô địch lượt đi từ 1-2 vòng đấu rồi.

Một trong những lý do khiến người ta nghĩ đến chuyện “có một âm mưu” là bởi các đội bóng của bầu Kiên, người được cho là có quyền lực nhất VPF, cũng là người tiến cử ông Đoàn Phú Tấn làm quản lý trọng tài, lại khá vô sự trước “cơn bão sai sót trọng tài”. Nếu đây là sự trùng hợp thì thật là độc đáo bởi ngay như đội HA.GL của bầu Đức, cũng là công thần của VPF, cũng bị “dập” tơi tả từ 2-3 trận bởi trọng tài.

Tất nhiên, đây cũng chỉ là một dạng suy luận bởi các đội của bầu Kiên lại đang có thứ hạng khá khiêm tốn ở lượt đi. Bảo trọng tài thổi có lợi cho họ thì vô lý quá.

Việt Long


Chuyên gia Đoàn Minh Xương: “Nghề trọng tài lúc này đối diện nhiều áp lực!”

Chuyên gia Đoàn Minh Xương. Ảnh: Nguyễn Nhân

° Chuyện trọng tài đang là vấn đề đau đầu của bóng đá Việt Nam, ông có cảm nhận gì về chuyện này?

Theo tôi thì nguyên nhân nhiều lắm, nhưng cái chính vẫn là sự hạn chế ở khâu điều hành cũng như công tác đào tạo trong thời gian qua không công khai và minh bạch. Ở nước ngoài, họ thường đưa lên mạng internet trước các khóa đào tạo, cam kết phục vụ và tất cả xuất phát từ sự ham thích, đóng góp cho nền bóng đá. Còn ở chúng ta vốn thường đi theo “dây” thì chắc chắn là phải có sai sót thôi. Nguyên nhân sâu xa vẫn là cả quá trình đào tạo chưa tốt.

Nếu đổ lỗi cho trọng tài cũng không đúng. Nghề trọng tài lúc này mới thực sự căng thẳng chứ không đơn giản đâu. Bản chất chúng ta là đang chạy theo thành tích, từ đội tuyển quốc gia cho đến CLB nên cứ mỗi trận đấu là một áp lực rất lớn với giới trọng tài. Hãy xem bóng đá chỉ là trò chơi để đem lại cảm xúc cho mọi người. Cùng nhau làm cho bóng đá nâng chất chứ không phải tổ chức giải để chọn đội vô địch, mà có chắc họ có “máu” đi đá Cúp châu Á đâu bởi có khi còn chịu không nổi.

Nhìn chung, chúng ta đang làm theo kiểu “ăn xổi”, không có căn cơ thì những sai sót là điều tất yếu. Tôi nói hơi xa một tí, như sau 12 năm làm bóng đá chuyên nghiệp, lúc này đội bóng nào cũng sử dụng tiền đạo ngoại, đi đâu cũng thấy “súng hai nòng” ngoại binh cả. Cứ như vậy thì HLV đội tuyển lúc này ai cũng gặp khó khăn cả vì lấy gì để mà thắng người ta?

° Thu nhập trọng tài tăng, nhưng kiện cáo cũng tăng. Liệu có “trục trặc” gì không?

Chuyện thu nhập chỉ là 1 yếu tố và đó là để đánh giá đúng công sức của trọng tài. Ở nước ngoài, trọng tài đâu phải sống bằng nghề trọng tài, họ sống bằng nghề khác và đến với sân cỏ chủ yếu là đam mê. Áp lực rất nhẹ nhàng, không bị sức ép từ đội này đội kia hay ông này ông nọ. Còn ở chúng ta thì trọng tài đang chịu rất nhiều sức ép.

Trọng tài Việt Nam ra nước ngoài thổi tốt, đơn giản chỉ là không gặp sức ép đó thôi. Nhưng khi điều hành trong nước thì luôn chọn sự an toàn trong các quyết định nhạy cảm, từ đó dẫn đến sai sót

° Theo ông, giải pháp tốt nhất hiện nay như thế nào?

Theo tôi thì đầu tiên phải củng cố khâu đào tạo và quản lý trọng tài. Hiện tại, Ban trọng tài đang có những cải tiến như sự minh bạch trong phân loại. Nhưng đó chỉ mới từng phần. Phải đánh giá thường xuyên để có sự điều phối và bồi dưỡng trọng tài. Tiếp đến là dư luận cũng cần có tiếng nói để giải tỏa áp lực cho trọng tài. Năm nay rõ ràng trọng tài sai sót nhiều nhưng nguyên nhân chính là do nền bóng đá nên họ mới gặp áp lực lớn như hiện nay. Từ việc chưa có bản lĩnh nên nhiều trọng tài đã gặp sai sót bởi thường chọn giải pháp an toàn trong các quyết định. Ví dụ như vừa thổi sai tình huống này thì họ sẽ bù lại ở tình huống khác thay vì cứ đi tiếp. Hay mới đây, như trường hợp của trọng tài Minh Trí mà người ta gọi là “bẻ còi”. Đó chỉ là chọn sự an toàn khi ra hội ý với trọng tài biên rồi thay đổi quyết định chứ cầu thủ ấy có việt vị đâu?

Đôi lúc thấy thương cho các trọng tài. Nhưng để củng cố trong lúc này cần phải làm lại mọi thứ ngay từ khâu đào tạo.

HOÀNG GIANG (ghi)


Trước và sau phản ứng của giới truyền thông: Thi gan!

Không ngẫu nhiên, mỗi khi uất ức vì tiếng còi, cây cờ của giới vua sân cỏ, hàng loạt đội bóng đều xả hết, không giấu giếm trước giới truyền thông. Lẽ đơn giản, đội bóng bị cấm kiện vì lỗi của trọng tài đa phần đều được quy là “lỗi nhận định”. Nhưng…

Trọng tài Ngô Quốc Hưng chính là “hot boy” ở lượt đi. Ảnh: Bách Nhật

Thật sự là phải đợi đến lá đơn kiến nghị, đòi dừng V-League để chấn chỉnh trọng tài của SHB.Đà Nẵng, các nhà điều hành, tổ chức giải mới nhìn nhận một cách nghiêm túc về vấn đề trọng tài. Một cuộc họp khẩn diễn ra, trong đó VFF, VPF và Ban trọng tài đã ngồi lại với nhau, nhằm chấn chỉnh lực lượng “vua sân cỏ”. Trước đó, việc điều hành, phân công trọng tài tiếng là vẫn do Ban trọng tài của VFF quản lý, điều hành, nhưng thực chất đều đã được “gửi” hết cho VPF.

Cho đến giờ, người ta vẫn chưa hết ngạc nhiên với những tuyên bố rất hài hước của ông Trưởng Ban trọng tài Dương Vũ Lâm. Cả một quá trình mà chất lượng trọng tài bị buông lỏng, phân công rất kỳ lạ, mắc nhiều sai sót, thế nhưng ông Lâm vẫn lớn tiếng đề nghị xin kiên nhẫn, chấp nhận coi sai sót trọng tài là một phần của cuộc chơi. Có lúc, ông Lâm đã hé lộ ý định rút khỏi ghế Trưởng Ban trọng tài, nhưng…

Tất cả những gì ông Trưởng Ban trọng tài nói và làm, hình như rất đối nghịch. Chỉ 24 giờ trước khi có cuộc họp giữa VFF, VPF và Ban trọng tài, ông Lâm muốn rút lui, nhưng sau đó, mọi thứ vẫn y
như cũ. Ai cũng hiểu, ông Lâm chỉ là “bình vôi” trong cuộc chơi mà Phó Ban trọng tài Đoàn Phú Tấn mới là nhân vật then chốt nhất, quyết định việc phân công lẫn sử dụng trọng tài. Tuy nhiên, một ông Trưởng Ban có vị trí then chốt, quyết định tương lai cả giải đấu, miệng cứ ra rả xin bình tĩnh, chờ đợi và… thi gan thì kể cũng hết chỗ nói.

Thế mới biết, khả năng bịt tai của giới điều hành, tổ chức đối với công tác trọng tài của mùa 2012 giỏi đến cỡ nào. Hãy lấy trọng tài Ngô Quốc Hưng- người được ví là “hot boy” làm ví dụ. Ông Hưng dính phốt ở trận CLB Hà Nội - SHB.Đà Nẵng, nghỉ 2 trận và quay lại cầm còi trận V.Ninh Bình - Sài Gòn FC. Ở trận ấy, cả 2 ông HLV trưởng đều phản ứng quyết liệt, đánh giá ông Hưng cầm còi cực yếu. Phản ứng ấy, tất nhiên, phát đi ầm ầm trên báo chí, truyền hình. Tuy nhiên, Ban trọng tài vẫn quyết định tin vào ông Hưng, bố trí cầm còi ngay trận kế tiếp HAGL- HN.T&T. Rốt cục ông Hưng lại có chuyện, và khi ấy, không hiểu những chuyển tải gián tiếp từ HLV trưởng qua báo chí có đến tai những người điều hành, phân công trọng tài.

o0o

Dĩ nhiên, cũng có vấn đề trọng tài được tiếp thu một cách nhanh chóng, rất thoáng đạt. Chẳng hạn việc sử dụng với tần suất lớn những trọng tài đẳng cấp FIFA, giàu kinh nghiệm. Phương án được điều chỉnh rất thú vị, thậm chí có thể coi là hài hước. Chẳng hạn trọng tài Võ Minh Trí vừa mắc lỗi ở sân Thanh Hóa vòng trước, vòng sau vẫn được tin tưởng, bố trí ngồi bàn sân Cao Lãnh. Hoặc thú vị hơn, trận “chung kết ngược” V.Hải Phòng - CLB bóng đá Hà Nội được giao cho trọng tài mới đôn lên từ giải hạng Nhất Bùi Thành Thanh Nghĩa, còn “Còi vàng” Võ Quang Vinh được bố trí về xứ Thanh, bắt trận Thanh Hóa - Đồng Tháp. Tức là giá trị “Còi vàng”, chỉ nên bắt những trận tầm tầm?
Khó hiểu và khó giải thích. Nhưng sau mỗi phản ứng của giới truyền thồng, lập tức đội ngũ điều hành, quản lý trọng tài đưa ra một đối sách. Thậm chí làm một bài test chất lượng bằng thực tế. Chỉ có điều, càng thử thì càng… loạn, giống như lá đơn kiện trọng tài thứ hai mà CLB Hà Nội vừa đặt lên bàn.

Thi gan đấy!

Thanh Chi

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Fanzone

Tác giả và Tự truyện Pirlo in tại Việt Nam

ADDIO, ANDREA

Tôi rất thích một câu nói trong bộ phim Casablanca. Rick đã nói trong ngày gặp lại Ilsa ở quán rượu của mình: “Anh vẫn nhớ ngày hôm đó. Quân Đức mặc áo xám, còn em mang chiếc váy màu xanh.” Câu hội thoại đơn giản, nhưng chứa cả một khoảng trời nhung nhớ trong lòng Rick. Đấy cũng là cái ngày cô bỏ anh đi, là ngày quân Đức tràn vào Paris. Đêm mưa tầm tã trên chuyến tàu xe lửa hôm ấy, anh vo mảnh giấy cô để lại và ném đi.  Mảnh giấy ướt đẫm mưa nhòe màu mực...