“Cỗ máy tiêu tiền”

Cuộc cạnh tranh chức vô địch giữa Chelsea và Man.City hay cuộc đua vào tốp 4 của ít nhất là 5 CLB khác tại Premier League (giải ngoại hạng Anh) có phải là chuyện của người hâm mộ nước Anh? Không hẵn! Những diễn biến đó có được sự quan tâm của đến hơn 5 tỷ người trên hành tinh, nên đừng hỏi vì sao bóng đá Anh lại giàu đến vậy.

Tiền thu thừ bản quyền truyền hình góp phần tăng thu nhập cho các siêu sao.

Nền kinh tế bóng đá

Premier League không đơn thuần là một giải đấu. Nó là tài sản văn hóa, một lợi thế cạnh tranh và một điểm khác biệt về khía cạnh chiến lược trong một thế giới đang trở nên bị ám ảnh bởi quá trình xây dựng thương hiệu quốc gia hay “quyền lực mềm”.

Do đặc thù mang tính tổng hòa của bóng đá nên không ai xác định “kích cỡ” của Premier League trong cơ cấu kinh tế nước Anh. Nhưng dựa trên tiền thuế và các khoản bảo hiểm, ước tính Premier League đóng góp ngân sách khoảng 1,3 tỷ bảng/năm. Tất nhiên, đấy là chưa kể những khoản ngoại tệ theo dòng đầu tư như từ Abu Dhabi đổ 1 tỷ bảng vào Man.City hay Roman Abramovich cho Chelsea trong suốt 22 năm của giải đấu này.

Điều dễ thấy nhất là bản quyền truyền hình. Từ chỗ chỉ được trả 633.000 bảng/trận hồi năm 1992, đến nay mỗi trận đấu của Premier League đem về 6,53 triệu bảng. Nguồn tiền này, chủ yếu đến từ hải ngoại, ví dụ như hãng NBC, Mỹ phải chi 250 triệu USD để có quyền phát sóng trong 3 năm.

Premier League được phát sóng trên 212 quốc gia, với lượng khán giả trọn mùa ước tính 5 tỷ người, tức là 70% số người xem truyền hình thể thao có ít nhất 1 lần xem bóng đá Anh, trong số đó, 1/3 đến từ châu Á. Một trận đấu Premier League có trung bình 12 triệu người xem, cao hơn rất nhiều so với Serie A (4,5 triệu người), La Liga (2,2 triệu), Bundesliga (2 triệu). Sự quan tâm này thể hiện bằng tiền: Bản quyền của Premier League gần 3 tỷ bảng, của Serie A chỉ 721 triệu bảng, La Liga là 511 triệu và Bundesliga là 417 triệu.

Tính trung bình, không chỉ nhà vô địch Man.City mùa trước kiếm được 98 triệu bảng từ truyền hình, mà đội chót bảng Cardiff City cũng nhận gần 64 triệu bảng. Đây là lý do, nhiều đội đang lẹt đẹt cuối bảng xếp hạng có thể chơi ngang ngửa với các đội mạnh, nhờ họ có cầu thủ chất lượng được mua về từ những khoản thu nhập khổng lồ đó. Mỗi trận đấu của Premier League lại càng hấp dẫn hơn.

Tiền mặt chảy như suối

 

* Ước tính, năm 2012 có gần 1 triệu khách du lịch đến Anh để xem bóng đá dù trên thực tế, chỉ có 40 % trong số này vào sân xem hết trận đấu, số còn lại đi tiêu tiền.

 

Trong bảng báo cáo của Tập đoàn Kiểm toán quốc tế Deloitte, trong tốp 10 CLB giàu nhất thế giới, Premier League  góp 4 đội.

Tiền thu của các CLB Premier League phần lớn là tiền mặt, nên không có gì lạ khi mức lương cầu thủ cũng thay nhau tăng vọt. Những cầu thủ hạng trung bình cũng thu vài triệu bảng mỗi năm, trong khi Wayne Rooney, Robin van Persie, Yaya Toure và Sergio Aguero nhận 200.000 bảng/tuần. Có tiền, cầu thủ mua xe siêu sang chất đầy trong gara và tổ chức những buổi tiệc sang trọng ở những vùng có giá cả đắt đỏ như Merseyside và Manchester, tức là nguồn tiền từ bóng đá lại được bơm thẳng vào xã hội Anh, tạo sự kích thích cho nền kinh tế.

Ước tính, năm 2012 có gần 1 triệu khách du lịch đến Anh để xem bóng đá dù trên thực tế, chỉ có 40% trong số này vào sân xem hết trận đấu, số còn lại đi tiêu tiền. Thống kê cho biết, mỗi khách du lịch bóng đá tiêu khoảng 750 bảng, cao hơn 200 bảng so với du khách bình thường.

Số tiền này không chạy vào ngân sách quốc gia mà chủ yếu là những nơi có CLB. Ví dụ như khu vực Manchester thu ngân sách khoảng 330 triệu bảng từ bóng đá, chưa tính 100 triệu bảng chi phí quảng bá hình ảnh do 2 đội bóng thành Manchester tự thực hiện.

Nhờ bóng đá mà mỗi năm, có khoảng 157 triệu bảng được các CLB Premier League đầu tư cho hoạt động xã hội, từ thiện.

Mặt trái đồng tiền

Tiền đến quá nhiều nên các CLB chi tiêu khá dễ dãi- viễn cảnh u ám bắt đầu từ đây. Các CLB đổ quá nhiều ngân sách cho chuyển nhượng cầu thủ ngoại và trả lương. Nếu những ngôi sao như van Persie và Aguero làm tăng giá trị Premier League thì có những người như cựu danh thủ Hà Lan khoác áo Chelsdea là Winston Bogarde nhận lương 2 triệu bảng/năm nhưng chỉ chơi cho đội bóng có 9 lần trong 4 năm hợp đồng.

Hồi năm 2000, đã có không ít lời cảnh báo rằng "lạm phát lương đe dọa tương lai của bóng đá Anh", nhưng lương vẫn tiếp tục tăng. Khi Premier League khởi động năm 1992, mức lương trung bình hàng tuần của một cầu thủ ở nước Anh là 1.755 bảng. Lúc Bogarde đá cho Chelsea vào năm 2000, con số này là 11.184 bảng/tuần. Bây giờ, mức bình quân 31.000 bảng/tuần. Chỉ tính tiền lương mùa giải trước, các CLB phải chi 1,7 tỷ bảng, khiến lần đầu tiên ngân sách lương chiếm đến 70% doanh thu.

Sự cách biệt giàu nghèo cũng từ đó mà ra. Tính từ năm 1992, có đến 168 CLB rơi vào tình trạng phá sản. Ngôi sao Rooney nhận 250.000 bảng/tuần- số tiền mà 1 công dân Anh bình thường phải mất 13 năm mới kiếm được. Tiền bản quyền tăng nhưng các fan của Premier League vẫn tiếp tục đau khổ khi giá vé cũng tăng theo. Những đội như Queens Park Rangers và Burnley tăng 37% giá vé. Mức tăng chung là 7% trong mùa giải này, tương ứng với sự gia tăng 8% lương cầu thủ, trong khi mức tăng lương trung bình của người lao động tại Anh chỉ tăng 2,5%. Premier League có vẻ như đang dành cho đối tượng thu nhập cao chứ không phải các bạn trẻ yêu bóng đá nữa. Ngay khi họ không đủ tiền đến sân, giải pháp xem tivi tại nhà cũng mất khoảng 460 bảng/năm.

Một vấn đề khác, dù có doanh thu gần 3 tỷ bảng, cao gấp đôi so với Bundesliga nhưng lợi nhuận của Premier League chỉ 82 triệu bảng trong khi các CLB tại Đức lãi đến 226 triệu bảng. Như vậy, Premier League không phải làm ra lợi nhuận mà chủ yếu để tiêu tiền.

Việt Khang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Saigon Heat là đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt tại giải  Bóng rổ nhà nghề Đông Nam Á (ABL). Ảnh: VOH

Hy vọng bóng rổ

Trong khi giải Bóng rổ nhà nghề Mỹ (NBA) khai mạc vào hôm nay hứa hẹn nhiều kịch tính bởi sự dịch chuyển của các ngôi sao hàng đầu thế giới, thì người hâm mộ khu vực Đông Nam Á cũng bắt đầu bị cuốn hút bởi giải Bóng rổ nhà nghề Đông Nam Á (ABL) chuẩn bị diễn ra vào đầu tháng 11 này.